Abdurrahman Yıldırım

Yerlilerin döviz alımı neyin göstergesi?

9 Ocak 2012 piyasalarda pozitif eğilimin başladığı ve Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı'nın "Bu yıl TL'ye yatırım yapan hep kazanacak" açıklamasını yaptığı tarih. Aynı zamanda yılın ikinci ve küresel piyasalarda yeni yıl eğiliminin ortaya çıkacağı haftaydı. Dünyada risk alma iştahı artması, içeride de TL konusunda bir taahhüdün ortaya konulması ve Merkez Bankası'nın tarihinin en sert müdahalelerini yapması, TL'ye değer kazandırdı, döviz kurunun değer kaybına yol açtı. Yarım dolar ve yarım Euro'dan oluşan döviz sepetinin değeri 2.1357 iken 27 Ocak'ta 2.0635'e geriledi.

DÖVİZE YATIRIM: Üç haftalık gerileme yüzde 3.37'yi buldu. Her kur düşüşünde olduğu gibi, bu kez de belirtilen tarihler arasındaki üç haftalık sürede yerliler döviz yatırımlarını hızlandırdı. Dün Merkez Bankası tarafından açıklanan yerlilere ait banka ve katılım bankalarındaki döviz tevdiat hesaplarının üç haftalık artışı 3.6 milyar dolar oldu. Hem gerçek hem de tüzel kişilere ait döviz hesapları yeniden 105 milyar dolara yükseldi. Bu rakam Nisan 2011'de 108.3 milyar dolara kadar yükselmiş, ardından 98 milyar dolara kadar düşmüş ve son olarak 100 milyar dolar civarında bir seyir izlemişti.

YABANCILARIN TERSİNE HAREKET: Yerlilerin bu davranışı 2001 krizi sonrasında veya dalgalı kur rejimi uygulaması çerçevesinde oluşan davranış biçimiyle uyuşuyor. Ne zaman kur yükseliyor, Türkiye'ye yönelik sermaye girişi azalıyor veya sermaye çıkışı oluyorsa yerleşiklerin döviz hesapları azalıyor. Yani döviz bozduruyorlardı. Ardından dışarıdan döviz girişi hızlandığında ve içeride kur düşmeye başladığında da, döviz alıyorlardı. Tam olarak yabancıların tersine bir hareket söz konusu.

BAŞÇI'YA İNANMADILAR MI: Yerlilerin kur değişimine karşı bu duyarlılığı kurun yukarı gidişini de, aşağı gidişini de törpülüyor. Bir yerde yerleşikler Merkez Bankası'ndan önce müdahale ediyor ve kurda piyasa yapıcı bir rol üstlenmiş oluyordu. Ancak son kur yükselişinde yani yılbaşına kadarki kur artışında satış yapmadılar. Beklemeyi tercih ettiler. Buna karşılık yeni yılda Türkiye'de sermaye girişi hızlanırken ve döviz bolluğu yaşanırken, döviz almaktan kendilerini alıkoyamadılar. Bir yerde Merkez Bankası Başkanı "TL hep kazandıracak, doları yeneriz" dese de, bu taahhüt bile yerlilerin dövize yönelmesini önleyemedi. Ancak bu hareketten Merkez Bankası'nın taahhüdüne inançsızlık da çıkmayabilir.

ŞİMDİYE KADAR YANILMADILAR: Çünkü olumlu eğilimler diğer piyasalarda da söz konusu. Kaldı ki, geçmiş dönemlerde yerlilerin döviz alımları hep pozitif havanın hâkim olduğu, dolayısıyla kurun düştüğü dönemlerde olmuş. Bu hareket tarzı genelde resyonel finansal davranışa ters değil, hatta uyum içinde. Üstelik yerliler 2001 krizi sonrasında döviz ticaretinde hemen hemen hiç yanılmadılar. Kayda değer kur hareketlerinden hep kazançlı çıktılar. Altın ve gayrimenkul ticaretini biliyorlardı. Buna döviz ticaretini de eklediler tespitini rahatlıkla yapabiliriz. Yerlilerin bu davranışından dövizdeki gevşemenin devamının gelebileceği veya en azından tersine dönüşün hemen olmayacağı sonucu da çıkartılabilir.

SONUÇ: ''En iyi mürşit tecrübedir.'' Amerikan atasözü