Geldik yine kırılma ânına
1998'de Rusya'nın 2001'de, Arjantin 'in borçlarını ödeyememesini yaşadık. Rusya, dünyada Rusya krizini yarattı. Arjantin'inki 2001 resesyonu ile çakıştı.
Son küresel krizin ardından Yunanistan ile ülke iflası yeniden gündemde. 130 milyar Euro'luk paket ve borç takası üzerinde anlaşıldı. Özel sektöre ait borçların yüzde 75 oranında silinmesi benimsendi. Buradan Yunanistan 107 milyar Euro borç azaltacak.
YOL KAZASI: Bunun olabilmesi için alacaklıların yüzde 75'inin borç takasına gönüllü katılması gerekiyor. Bugün takas için son gün. Dün itibarıyla yüzde 40'a ulaşıldığı haberleri geliyordu. Yani bütün iş son güne ve son dakikaya kalmış. Anlaşmaya varılacağı tahmin ediliyordu da, uygulama aşamasında ipin kopacağı ve bir yol kazasına uğranacağı pek hesapta yoktu. Bunun için de fiyatların içinde pek yoktu. Eğer bu ihtimal gerçekleşirse etkisi bu nedenle büyük olacak.
Yunanistan bugünkü katılımlarla ya borç takasını yapıp kurtuluşa giden yola girecek, ya da iflasa sürüklenecek.
Tabii her iki durum Avrupa'yı, AB'yi, Euro'yu, Avrupa bankalarını, küresel piyasaları ve dünya ekonomisini etkileyecek. Başarı halinde piyasalar, biraz da son günlerdeki satışlardan dolayı hızla toparlanabilir. Yunanistan riski azalır. Ama başarısızlık da sert satışları getirebilir. Zaten takasa katılımın zayıf gittiğinin anlaşılmasıyla bunun ilk örnekleri görüldü de.
FATURASI AĞIR: Takasa katılım başarılı olamazsa Yunanistan 20 Mart'ta 15 milyar Euro'luk borçtan başlayarak ödemelerini yapamayabilir. Bu durumda CDS'ler devreye girecek, bankalara yeni gelecek. Bankalar hem alacaklarını tahsil edemeyecekler, hem de bu borçların sigortasını karşılayacaklar. Yıl ortasında da sermayelerini 115 milyar Euro artırmaları gerekiyor. İşte iflasın Avrupa ve banka krizinde yeni bir kırılma yaratmasının nedeni bu. İflasın toplam maliyetini Uluslararası Finans Enstitüsü 1 trilyon Euro olarak hesaplamış.
Bugünün önemi nerede?
Tabii iflas eden bir ülkenin Euro'da kalması da, AB'de kalması da çok zor. Mevzuat ne diyor bilmiyorum, AB mi yapar, yoksa Yunanistan'ın kendisi mi ister, ama iş oraya gider. Böyle bir tecrübe aynı zamanda AB'nin yeniden yapılanmasını da hızlandırır.
İflas sürecinde Yunanistan'ın Euro'dan ayrılıp kendi para birimine dönmesiyle büyük devalüasyon da gerçekleşir. Yunanistan krizi aşmada yarı yolu kat eder ama 10'larca yıl sürecek bir fakirleşmenin de yolunu açar. Avrupa krizi de, banka krizi de dibi bulurken finansal piyasalarda sert hareketler ve büyük dalgalanmalar yaşanabilir.
SIRAT KÖPRÜSÜ GİBİ:
Muhtemelen akşama kadar beklenmeden borç takasına katılım oranı sonucu veya tahmini piyasalara sızar ve fiyatlanır.
Bu arada takas oranının yüzde 75'i bulması, Yunanistan için olabilecek en iyi sonuç. Ama altında kalınması da en kötü seçenek değil. Çünkü oranın üçte ikiye çıkması halinde de, takas en azından yurtiçinde yapılan borçlanmaları kapsayacak diye bilgi aldık. Yani dün itibarıyla yüzde 40'ları bulan oranının yüzde 66'ya çıkması halinde durum kurtulacak gibi. Oranın yüzde 66-75 arasında kalması durumunda Yunanistan'ın uluslararası kurallara göre ihraç ettiği borçlanma senetleri takasa konu olmayacak. Ancak bu kâğıtların borç içindeki oranının belirtildiği gibi yüzde 10 civarında olduğu dikkate alınırsa komşunun işi biraz daha zorlaşır, o kadar.
İşte bütün bu nedenler ve gelişmelerden dolayı piyasalar bugün bir kez daha sırat köprüsünü çıkacak ve ya geçecekler ya da düşecekler.
SONUÇ: "Ya aklın erecek, ya gücün yetecek."Türk atasözü