Son Dakika
05.03.2018 - 04:09 | Güncelleme:

Bu bir deneydi ama özür dilerim

 

MUHTEREM okuyucularım...

Bu hafta size Cuvier’yi anlatacaktım. Ancak geçen çarşamba Ptolemaios (İslam bilim çevrelerinde Batlamyus) Atlası’nın tanıtımı toplantısının Türk basınına yansıması için Fatih Altaylı’yla yaptığımız küçük bir deney beklediğimizden de fena bir sonuç verince size bu atlası tanıtmak görevi gene bizlere düştü.

Ben hiçbir tarihi şahsiyete hakaretamiz laf söylemeyecek kadar akıl sahibiyim. Kanuni benim beğenmediğim, devletimizin çöküşünün temellerini atmış bir padişahtır. Bunda tereddüdüm yok. Ama “salak” kelimesini bilhassa seçerek Türk basınının bunu haber yapıp Ptolemaios Atlası’ndan da bahsetmesini temin etmek istemiştim.

Gazetecilerimiz ise düşük kültür seviyeleri nedeniyle sadece bu kelimeyi haber yaparak o muazzam atlası ve onu kurtaran Fatih Sultan Mehmed’i es geçtiler (salağı anladılar ama coğrafyayı anlayamadılar). Fatih bunun detaylarını geçen cumartesi yazdı.

Bu deneyle milletimizin bazı üyelerini ne yazık ki üzmek zorunda kaldık, kendilerinden özür dilerim. Ancak gazete ve gazetecilerinin seviyesini de bu sayede bir kez daha gördüler. Bundan sonra Habertürk dışında hiçbir gazete veya televizyona hiçbir haber veya röportaj vermeyeceğim. Söylediklerimi anlayacak, tahsilli ve kültürlü bilim muhabirleri tutana kadar.

Gentile Bellini’nin fırçasından Fatih Sultan Mehmed II (Bugün İngiltere’de).

***********

PTOLEMAİOS’UN COĞRAFYA KILAVUZU

Ptolemaios, Milattan Sonra 2. yüzyılda İskenderiye’de yaşamış bir matematikçi ve astronomdur. Kendisinin Yunanlılaşmış bir Mısırlı olduğu veya Yunanlı olduğu konusunda muhtelif görüşler vardır. En meşhur eseri Mathematike Syntaxis adını taşıyan ve Arapça’ya Al-Macisti olarak çevrilen astronomi kitabıdır.

Bu kitabında Ptolemaios dünyayı kâinatın merkezi addeden bir model geliştirmişti. Bunun nedeni dünyadan bakıldığında sabit yıldızların paralakslarını görememiş olmasıydı. Dünya bu yıldızlara nazaran yer değiştirdikçe yıldızların pozisyonlarının da kayması demek olan paralaksın görülebilmesi ancak 19. yüzyılda geliştirilebilen hassas teleskoplarla mümkün olmuştur.

ASTRONOMİK YER TESPİTİ

İlk Çağ coğrafyacıları yıldızları kullanarak yerküre üzerinde bir noktanın konumunu belirleyebiliyorlardı. Milattan Sonra yaklaşık 70 ile 130 yılları arasında yaşadığı tahmin edilen Sur’lu (bugünkü Lübnan’daki Sur şehri) Marinos o zaman bulabildiği astronomik olarak yerleri tespit edilebilmiş tüm coğrafi mahalleri toplayarak bir dünya haritası yapma denemesine girişmişti. Ancak elimizde bugün bu harita ne yazık ki yoktur.

Ptolemaios, bu haritayı geliştirerek ve en önemlisi, uygun izdüşüm modelleri kurarak yeni bir atlas yaptı. Bu atlasın adı “Coğrafya Kılavuzu” veya “El Kitabı” (Geografike Üfegesis) idi ve verileri tamamen dijital olarak, yani enlem ve boylam olarak listeliyordu. Bu, coğrafyanın İlk Çağ’da Eratosthenes’ten sonra yaptığı en büyük gelişmedir.

ORTA ÇAĞ’DA COĞRAFYA

Ancak Avrupa Orta Çağ’ının karanlıklarında bu eser Batı’da 7. yüzyıldan itibaren kayboldu. İslam dünyası ise bu eseri 8. yüzyıl sonundan beri tanımakla kalmamış, tercüme edip geliştirmiştir. Ancak bu gelişmeler ne yazık ki Osmanlı dünyasına yansımamıştır.

Bizans’ta 13. yüzyılda Kariye (Khora) Manastırı keşişlerinden büyük âlim Maksimos Planudes bu atlası buldurup kopyalatmıştır. Atlasın tekrar Batı dünyasına gitmesi ise Konstantinopolis Üniversitesi gramer hocalarından Emmanual Krisoloras’ın (1355-1415) 1336 yılında Floransa’ya hicretiyle gerçekleşmiştir.

Bugün Vatikan kütüphanesinde bulunan Kodeks Urbinas Graecus 82, Krisoloras’ın çıkınında Batı’ya giden Ptolemaios nüshasıdır. Bu nüshanın Bizans sarayı scriptorium’unda (kitap kopyalama atölyesi) yapıldığı sanılmaktadır.

FATİH SULTAN MEHMED VE PTOLEMAIOS ATLASI

Bizans düşünce, Fatih Sultan Mehmed bilhassa bulunabilen bilim kitaplarının toplatılması emrini vermiştir. Toplatılan kitaplar arasında 64 haritalı eksik bir Ptolemaios Atlası’nın bulunduğu tahmin edilmektedir. Fatih bunun derhal o zaman İslam dünyasının bilim dili olan Arapça’ya tercüme edilmesi emrini vermiş (nasıl ki aynı kitabın ilk Avrupa tercümeleri de Latince’ye yapılmıştır) ve o zaman Müslüman olarak kendi hizmetine girmiş olan baba-oğul Amirutzes’lerden bir de içindeki haritaları kullanarak büyük bir duvar dünya haritası yapmalarını istemiştir (bu harita bugün kayıptır).

Amirutzes’ler bu işle meşgulken yeni ama bu sefer tam bir nüsha bulunmuştur. Bu yeni nüshanın işte bugün elimizde bulunan Kodeks Seragliensis Gayri İslami 57 olduğunu biliyoruz. Fatih bu muhteşem atlası özenle incelemiş ve kütüphanesine kaldırtmıştır.

Ancak Fatih’ten sonra ne yazık ki kütüphanesine özen gösterilmemiş, kütüphane dağılmış, parçaları da korunamamıştır. Ptolemaios Atlası da bu ihmalden payını almış, hatta en az bir sene Topkapı Sarayı bodrumunda su içinde kalmıştır.

***********

ATATÜRK SAYESİNDE BULUNDU

Topka pı Sarayı milli müze olunca Atatürk 1926 yılında sarayın bir envanterinin çıkarılmasını emretmiştir. Bu envanter içinde sık sık Yunanca eserler çıkmaya başlayınca zamanın Eski Eserler Müdürü Halil Edhem Eldem, o sırada Efes’te çalışmakta olan Berlin Üniversitesi Rektörü ve büyük eski Yunanca uzmanı Gustav Adolf Deissmann’dan (1866-1937) eserlerin okunup tanınabilmesi için yardım istemiştir.

Deissmann gelip de Ptolemaios’u görünce hayran olmuş ancak harap durumuna çok üzülmüştür. Burada Atatürk tekrar devreye girerek meşhur eski eser restoratörü Hugo Ibscher’in davet edilerek kitabın o zamanki tekniklerin elverdiği nispetinde restorasyonunun yapılmasını sağlamıştır.

*********** 

YENİ RESTORASYON VE TIPKIBASIM

2000’li yılların başında İsviçre’de Bern Üniversitesi’nden Prof. Dr. Alfred Stückelberger başkanlığında bir ekip, Ptolemaios Atlası’nın yeni bir eleştirel baskısını yapma çalışmalarına başlayınca Topkapı Sarayı’ndaki meşhur nüsha da elden geçirilmiş ve o zamanki Müdire Dr. Filiz Çağman’ın gayretiyle kitabın yeni restorasyonu için finans kaynağı bulunmuş, nihayet başkan Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın izin temin etmesiyle de kitabın yeniden restorasyonu yapılmıştır.

Stückelberger bu kadar kıymetli bir eserin muhakkak bir de tıpkıbasımının yapılmasının gerekli olduğunu belirtince İstanbul’da Boyut Yayınları sahibi Bülent Özükan bu işi tüm mali külfetine rağmen yapabileceğini bildirmiştir.

İşte çarşamba günü İstanbul Teknik Üniversitesi’nde tanıtımı yapılan kitap bu muazzam eserin gerçekten muhteşem bir şekilde yapılmış olan tıpkıbasımı ve aynı koruyucu kutu içinde ama ayrı bir cilt olarak hazırlanmış olan araştırma raporlarıdır.

Türkiye’de her önemli kütüphaneye ve hele her üniversite kütüphanesine girmesi gereken bu önemli eser, Türkiye’nin en önemli milli mirasları arasındadır.

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
  • Misafir 14 Mart 2018 Çarşamba 15:51
    Harika bir iş başarılmış, emeği geçenleri kutluyorum...Öner Tekin, mimar
  • Misafir 11 Mart 2018 Pazar 12:38
    Daha çok TV'ye çıkın lütfen, sizi izlerken çok mutlu oluyorum esen kalın.
  • Misafir 10 Mart 2018 Cumartesi 23:55
    Ben celal sengöru anladiklarini zannetmiyorum bilimin ne oldugunu kiymetini bilen bir millet degiliz oyuzden normal karsiliyorum..
  • Misafir 08 Mart 2018 Perşembe 16:13
    Celal Şengör bu ülkenin yetiştirdiği milli değerlerdendir..Özğr dilemesi büyüklüktür.Ona hayasızca saldıranlar kendilerine bir aynada baksınlar bakalım ne göreceklerdir..
  • Misafir 08 Mart 2018 Perşembe 14:25
    Deney bir anlamda başarıya ulaşmış aslında. Ne kadar sığ ve kifayetsiz bir basınımız olduğu bir kez daha tasdik edilmiş oldu.
  • Misafir 08 Mart 2018 Perşembe 09:19
    Değerli Celal hocam, TV programlarına çıkmamanızı tavsiye ediyorum. Çalışmalarınızı Kitaplar üzerinden arttırmalısınız. Ülkemizde gerçekten sorgulayan ve kendini geliştiren bireyler çok az, lütfen tavsiyemizi dinleyin. Saygılarımla.
  • Misafir 07 Mart 2018 Çarşamba 10:15
    hocam sanırım bir test daha yapmışsın. Emmanual Krisoloras’ın (1355-1415) deyip hicretini doğmadan 19 yıl önceye (1336) vermişsin.
  • Misafir 07 Mart 2018 Çarşamba 08:44
    Bu şekilde toparlamaya çalışmak sizin ne kadar zeki olduğunuzu gösteriyor.Bizler de Kanuni’nin torunları olarak bu “deney” gerekçesine hemen inandık zaten.Dr.Ahmet Temiroğlu
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 17:05
    Bu ülkenin insanını biliyor sanıyordum sizi. Aşırı söylemlerde bulunup dikkat çekmek sizin yapmadığınız şey değil ancak bu gerçekten yararlı bir yöntem mi? Bu halk üzerinde bu strateji ne kadar yararlı olur? İnsanlar birbirine ayrı düşüp taraf seçmeye zaten meyilli olduğu bir ortamda insanları böyle söylemlerle birbirine (amacınız bu olmasa bile) düşürmek, sizin de çok önem verdiğiniz bilime desteği arttırır mı? Tabii ki siz bu ülkenin önemli bir değerisiniz ancak herkes bunu anlamayabilir.''Anlamasın boşver, ne olur sanki anlamasalar?'' diye kolaya kaçılabilir elbette. Ancak yapılcak herhangi bir yenilik, gelişme o umursamadığınız kişilerle yapılmak zorunda maalesef. Tek kişinin gelip her şeyi düzeltmeye çalıştığı günler geçmişte kaldı. Bu ''demokrasi'' ile öyle bir adama da izin vermezler zaten.
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 16:20
    Bir avukat kalp ameliyatı yapabildiği için sizde tarihçilik yapabiliyorsunuz sayın hocam genel kültürün dışında şahsi merakınızla ilgilendiğiniz tarihi konularda hüküm kurmayı lütfen tarihçilere bırakınız yoksa tarihçilerde jeoloji yapmaya filan kalkacaklar allah korusun...
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 14:00
    Sevgili Celal, senin ne demek istedigini anlayan anliyor. Sadece bu ulkeye degil, bu dunyaya da uzun sure lazimsin, kendine iyi bak.
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 12:43
    Hocam gazetecilerin bu kadar üstüne gitmeyin.M.S. 2. yüzyıldaki bir bilim adamını ve değerli eserini biz de ilk defa duyuyoruz.Hem bilim insanlarının bir görevi de öğretmek değil midir?
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 12:43
    Hocam sizi okuyan herkes birazcık bilgi sahibidir konuyla. Çünki bu konularla ilgilendiğimiz için sizi okuyoruz. Bilgileriniz çok değerli ama dikkat çekmenin başka yollarıda mevcut.
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 10:28
    senin tek kelimen bu ülkedeki milyonlarca cahilin cümlelerinden katbekat kıymetlidir.Arkadandayız hocam
  • Misafir 06 Mart 2018 Salı 08:22
    Sevgili hocam, Krisoloras'ın hicret tarihini yanlış yazmışsınız.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 17:10
    Bu tür çuvallamaların arkasından tükenme süreci kaçınılmaz. Çok ve gereksiz konuşan çok yanılır.
  • Misafir 08 Mart 2018 Perşembe 10:17
    Aynen
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 15:47
    Fatih Sultan Mehmed'in tablosu neden İngiltere'de? Yetkilileri göreve çağırıyorum...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 15:30
    olsun celal hocam ozurdilediniz ya herşey bağışlanır hem siz bu ülkeye çok kitaplar ve eserler verdiniz
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 15:23
    Celal Hoca'm sadece yanlış yöntem...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 15:18
    Üzülmeyin Celal Hocam, bu kulaklar sizden çok daha ağır kelimeler kullanan bilim insanları , gazeteciler,politikacılar,sanatçılar vs. duydu.Sizinki bu hakaret edebiyatında okyanusta bir damla misali..
  • Misafir 08 Mart 2018 Perşembe 10:18
    Böyle yapması mı gerekiyor yani
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 15:02
    bütün röportajları, kitapları yazıları çelişkilerle dolu (bilimsel aksiyomları hariç) Celal Bey Hocam lütfen bilim/ilim dışında konuşmayınız, yazmayınız. Aksi halde medyanın kirine pasına iyice bulaşırsınız. Hiç gerek yok
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:42
    İnandık, hadi yine inandık.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:41
    Ben bir Cumhuriyet çocuğuyum ve diyorum ki" Beğensek de beğenmesek de sevaplarıyla günahlarıyla ecdadımız bizimdir".
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:31
    Özür dilemek erdemdir.Sizi kutluyorum.Bugünkü yazınızda bu güzel ve değerli eserin ortaya çıkarılmasında başta Atatürk olmak üzere değerli bilim insanlarının çabaları olduğundan bahsediyorsunuz.Emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz.Bu vesileyle Ata'mızı tekrar minnetle anıyoruz...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:14
    Her deney iyi sonuçlanmıyor.Bu da gösteriyor ki bir bilim insanı hiçbir zaman argo kelimlere yönelmemeli...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:09
    Sayın yazar kitap tanıtımı yaparken ağzınızı bozmanızın hata olduğunu kabul ediyor ve özür diliyorsunuz.Bir bilim adamına yakışan da budur...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 13:26
    Meger kibirinizde cüsseniz kadar büyükmüs. Birbirini iyi tamamliyorlar!!!
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 12:31
    Her naneyi bilip HAK bilmezliğin adı nedir?
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 12:22
    Hadi ordan deney yapıyormuş. Sen onu ancak osmanlı düşmanlarına yedirirsin. Programlarını takip eden binlerce insan artık senden nefret ediyor emin ol. Takke düştü kel göründü anlayacağın...
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 11:54
    bence aynanın karşısına geçip kendi kendinize söyleşi verseniz çok daha isabetli bir iş yapmış olursunuz.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 11:31
    Doğan Cüceloğlu ve Taha Akyol ile yaptığınız programlar mükemmeldi.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 11:30
    Celal Hocam, Gazetecilerle ilgili görüşlerinize tamamen katılıyorum. Bizdeki gazetecilik kültür ve tahsil gerektirmiyor. Gazeteciler haber değil, reyting peşindeler.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 11:19
    Bu kitap okunmaz,merak da edilmez.televizyonlarda anlatılsa bile pek ilgi görmez.kitaba "fes" takılsa bile ilgi görmez."Yunan galip gelseydi keşke" diyorsa kitapta o başka!
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 11:12
    Celal Şengör gibi bir bilim insanının her tümcesine açıklık getirmek mecburiyetinde bırakılması ne acı
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 10:32
    Celal Bey, Türk basınındaki insanların kültür, bilgi seviyesi ne ki bu kitaba ilgi göstersinler. Yine harika bir yazı olmuş.
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 09:24
    Çevir kazı yanmasın.Deney yapıyormuş.Türk Milleti kobay mı? Bu adam hiç büyümiyecek mi?
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 14:23
    ne deyirsen sen
  • Misafir 05 Mart 2018 Pazartesi 08:35
    Bunca ismi aklınızda nasıl tutuyorsunuz,beyniniz kaç terebayt? İlgiyle ,merakla okuyoruz yazılarınızı .
Kalan karakter : 2000
Hava Durumu
Salı 14 MPH 28°
Kısmen Güneşli