Güntay Şimşek

Elektrik dağıtım ihaleleri yatacak

Astronomik tekliflerle yapılan elektrik dağıtım ihaleleri sonrası ortaya çıkan iptalleri, geri çekilmeleri ve projelerin yaşayacağı finans sorunlarını kimse beklemiyordu. Neticede elektrik dağıtımının yüzde 70'inin liberalleşmesini beklerken duvara tosladık. Birinci sıradakiler geçildi, ikinci sıradakilere teklif gitti, rakamlar onları da aştığından üçüncü sırada teklif verenler görüşmeye çağrıldı. Fakat bir netice çıkmadı. Zira ihale öncesi verilen bilgiler ile teklif verilen kurumun mahrem odasındaki rakamlar arasında ciddi farklar vardı. Mehmet Emin Karamehmet ile Mehmet Kazancı konsorsiyumu fiyatları yukarı çekip tepeden aşağı bırakınca sadece kamu kurumları ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) çığın altında kalmadı, çığ kalkınca başka gerçekler de ortaya çıktı.
Ancak kamu kurumları, doğal olarak elektrikle ilgili olanlar ve ihaleyi büyük bir iştahla yapan ÖİB, fazlasıyla bu hüsranı hak ettiler. Çünkü alt sıralarda yarışı bırakanlardan görüşmeye çağrılanların -ki daha az teklif verenler de diyebiliriz- ilgili elektrik dağıtım kurumunun dosyalarını inceledikleri zaman karşılarına çıkan en önemli mesele kayıp/kaçaktı ve açıklanan bilgilerin çok üzerinde oranlar söz konusuydu.
İş dünyasının yetkilileri, ihale sonrası elektrik dağıtım kurumlarının mahrem odalarına girdiklerinde kayıp/kaçak oranlarının, ihaleye teklif hazırlığı yapıldığı esnada verilen rakamlardan çok yukarıda olduğu sürpriziyle karşılaştılar. Karamehmet bu durumu kalkıp dava etse, emin olun bazı bedelleri ödemekten kendini kurtarabilir.

***

Elektrik artık kimseyi çarpamaz!

Maalesef, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, ÖİB veya diğer ilgili resmi kurumlar topu birbirine atarak bu meseleyi dikkate almadılar. Eğer "Bu kadar ihale yaptık ve neden başarılı olmadık"diye sorgulamış olsalardı durum farklı olurdu. Kaçak elektrik kullanana hapis cezası kaldırılırken, yerine caydırıcı ceza tartışılırdı. Meclisimiz, son kararıyla her ay düzenli ödeme yapanları cezalandırmış olacak. Vekillerimizin bu işlere kafa yormadığını biliyoruz. Önlerine her gelene "evet"diyor, 6 ay sonra ucu kendilerine dokunduğunda uyanıyorlar. Hakka uygun bir karar çıkması için zamanın biraz geçmesini beklememiz gerekecek. Bu esnada faturasını vergilerle, TRT paylarıyla takır takır ödeyenler, kayıp/kaçak bedeli olarak da elektrik hırsızlarını, yüce Meclis'imizin kararıyla finans edecekler.
Çünkü elektrik hırsızlığı halinde, halihazırdaki 2 yıldan 5 yıla kadar olan hapis cezası müeyyidesi vekillerimizin girişimleriyle yürürlükten kaldırılacak. Hırsızlık teşvik edilecek. Kayıp/kaçak bedellerini faturalara yansıtarak bir kısırdöngünün önüne geçilmesi zor. Kayıpların azaltılması için yeni yatırımlara ve düzenli bakımlara ihtiyaç var. En iyi çare özelleştirme. Ama bu düzenlemelerle özelleştirme çalışmaları istenen neticeyi verir mi? Kaçağı engellemenin yolu da yine özelleştirme ve makul düzenlemelerden geçiyor. Ancak kaçağı teşvik eden düzenlemeler aynı zamanda kayıp oranlarının azalması için gerekli yatırımlarda da pürüz çıkaracak gibi görünüyor...