'Daima Yüklü' kadın
İlk kez 2009 sonlarında Cam Galeri’de gerçekleştirilen “Ukde” başlıklı sergide işleriyle karşılaştığım genç sanatçı Hande Varsat, Türkiye’deki ilk kişisel sergisi ile Galeri Apel’de yer alıyor. Ülkemizde kadının bedenine ve ruhuna yüklenen onca yük, “Daima Yüklü” adlı bu sergide gözler önüne seriliveriyor. Bir kadın sanatçı olarak Varsat, bir yandan ironi dolu bir anlatımla kadına atfedilen rolleri sorgularken diğer bir yandan da sürekli gebe bırakılan o “daima yüklü” kadın üzerinden toplumumuzdaki tüm kadınlara da adeta bir ağıt yakıyor. Sanatçının hüzünlü hikâyeleri bünyelerinde barındıran çalışmalarında, birbirinden farklı malzeme kullanımına yönelişi ise izleyiciye özgün bir sergi deneyimi yaşatıyor.
DANTEL MOTİFİ VE GELENEK
Günlük hayatta söyleyemediklerini, hazırladığı eserlerle dile getirerek yükünü hafifletmeye çalıştığını belirten Hande Varsat, kanayan birçok noktayı dantel motifleriyle beziyor. Çalışmaların galeri mekânına göre yerleşimine özen gösterildiğini söyleyebileceğim bu sergide akılda kalacak birçok iş var. “Asiye”, “Ya Sabır”, “Karavana”, “Su Yolu” ve “Otoportre” kuvvetli anlatımları ve kullanılan dikkat çekici malzemeleriyle öne çıkan çalışmalar arasında yer alıyor. Üzüntülü, kederli, acılı kadın anlamına gelen “Asiye”deki sırtın kambur formu güvensizlik ve korunmasızlığı, beyaz kadife ten şefkat ve okşanma ihtiyacını, sigara yanıklarına benzeyen dantel motifi kanıksanmış eziyeti, kasap kancası ise karşı cins tarafından kadın bedeninin algılanış biçimini ifade ediyor.
“Ya Sabır” adlı çalışma, ait olduğu yerden koparılmış, telafisi mümkün olmayan ve acısına sabırla katlanılanı anlatan, kara bir kutuya yerleştirilen sağlam dişler ve gerçek saçla hazırlanmış bir tespihten oluşuyor. Bu tespih sanki her acıya ayrı “Ya sabır” çektiriyor. “Karavana’daki dart okları, hedef alınan geleneksel dayatmaları alt etmenin zorluğunu, karavana atılan oklar aracılığıyla hatırlatıyor. “Su Yolu” adlı yerleştirmedeki dantel desenli kamyon lastiği, yerdeki kuma bıraktığı iz üzerinden gelenekleri çarpıcı bir biçimde sorguluyor. “Otoportre” ise tek kişilik pikenin altında yatan cenin pozisyonundaki figür ile güvensizliğe ve tehlikede olma haline gönderme yaparken, aynanın bu işe dahil ediliş şekliyle çift kişilik yatakta sırt sırta yatan bir çift görüntüsüne dönüşüyor. Bu aynayı kuşatan dantel deseninin çağrıştırdığı gelenek, sanatçının kimliğini ikiye katlarken, benliğini zıt kutuplara yönelmiş iki parçaya bölüyor. Toplumumuzda dört bir yanı geleneklerle çevrili “kadın”ın izini süren Hande Varsat’ın sergisini Galeri Apel’de 7 Nisan’a kadar izleyebilirsiniz.