'Tüıkiye Irak'ın en iyi komşusu ve hayırsever bir rol oynuyor'
Koç Holding'in otelcilikteki markası Divan'ın açılışı için gittiğimiz Erbil'de Irak Bölgesel Kürt Yönetimi (IBKY) Başbakanı Neçirvan Barzani ile görüştük.
IBKY'nin 7. hükümetini kurarak ikinci kez başbakanlık koltuğuna oturan Barzani'nin sözlerini, Türkiye'nin Irak politikasını yakından ilgilendiren şu iki önemli gelişmenin ışığında değerlendirmekte yarar var: Birincisi Ortadoğu ve Arap rüzgârının havalandırdığı "Şii-Sünni" ayrışmasına odaklanan ABD'ye, IBKY Başkanı Mesud Barzani'nin üst düzeydeki ziyaretinin ardından, BDP heyetinin Washington temasları; ikincisi ise Türkiye adına, Ankara-Washington-Bağdat mutabakatını sağlayan kritik görüşmeleri sürdüren Ankara'nın eski Irak Büyükelçisi Murat Özçelik'in, Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı görevinden istifa etmesi...
Başbakan Tayyip Erdoğan'ın tebrik mesajı ile ilgili olarak "Öncelikle, ilk kez kendileri beni aradı; bizim için çok anlamlıydı" diyen Barzani, en kısa zamanda ilk yurtdışı gezisini Ankara'ya yapacağını vurguluyor.
2010'da Mesud Barzani'nin 9 yıllık aradan sonra Ankara'ya gelişi ile başlayan süreç, Erdoğan'ın geçtiğimiz yıl Erbil'e yaptığı ziyaret ile pekişmişti. Ulusal refleksleri izleyecek olursak, Koç'un Erbil'de yatırıma karar vermesini de bu bağlamda değerlendirmek yanlış olmaz.
'TÜRKİYE-IRAK TİCARETİ GERGİNLİKTEN ETKİLENMEDİ'
Barzani'yle görüşmemizi, şu soru ve yanıtları başa çekerek aktarmak isterim:
■ ABD'nin Irak'tan çıkmadan önce, Türkiye'nin 3 tarafı da (Şii-Suni-Kürt) bir araya getiren politikası, Irak yönetimi tarafından benimsenirken, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile mesafeliydi. Türkiye Bağdat'a daha yakın, Erbil'e uzaktı. Bugün durum tersine döndü...
ABD geri çekildikten sonra Türkiye'nin böyle bir politikaya başvurduğuna inanmıyorum. ABD; hem Erbil, hem Bağdat için mesafeli bir politika izledi. Şimdi de Türkiye-Irak ticaretinde, bu konunun hissedildiğini düşünmüyorum.
■ İran'a yakın duran Irak Başbakanı Nuri El Maliki, Türkiye'ye yönelik sert demeçler verdi. (Irak Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi'ne protesto notası verdi. Türkiye'nin Irak'ın içişlerine karışmaktan vazgeçmesi istendi. SY) Türkiye Irak'ta "uzlaştırıcı ülke" konumunu koruyabiliyor mu?
Irak'ın iç meselelerine karışmak anlamında değil, Türkiye Irak'ın en iyi konumdaki komşusudur. Türkiye tüm Irak'taki oluşumlar için hayırsever bir rol oynamaya çalışmıştır.
'MESUD BARZANİ TÜM KESİMLERE SESLENDİ'
■ Mesud Barzani, (Maliki yönetimini, Saddam rejmine benzetti. SY) Maliki ile sorunlar çözülmezse; "Ayrılmayı da düşünebiliriz" demiş ve Eylül'de (Kuzey Irak'da yerel seçimler yapılacak. SY) referanduma gidilebileceğini vurgulamıştı.
Sayın başkan bir şey söylediği zaman, sadece Kürtler için söylemiyor. Önerisi sadece Kürt bölgesi için değil, tüm Irak içindir. Bölgemize ilişkin endişelerimizin içinde; Şiiler, Türkmenler, Araplar, diğer bütün kitleler var. Sayın başkan "Milletime döneceğim" demiştir. Halkın sorunları bilmesi gerekiyor. Sıkıntıları çözmek için bir yol çizdi; birinci seçenek Irak'ın toprak bütünlüğüne, anayasaya göre çözümdür.
■ Ana yaklaşım (Erbil mutabakatı olarak bilinen, Irak'taki dini ve etnik gruplar arası anlaşma. SY) uzlaşma mı?
Kesinlikle. Erbil'de tüm Irak oluşumlarının katılımı ile bir anlaşma yapmıştık. Bu anlaşmanın ciddiye alınıp, çözüme götürmesini istiyoruz. Şiiler de, Sünniler de, Kürtler de, Türkmenler ve tüm oluşumlar endişe duymaktadır. Yönetim olarak tavrımız gayet açık; anayasamız ile konuşuyoruz.
■ İkinci seçenek nedir?
Parlamentoya dönmek. Tek bir çıkış noktamız var: Irak'ın toprak bütünlüğüne çözüm getirmek. Irak hepimizin Irak'ıdır.
'MUSTAFA KOÇ İLE KARDEŞ GİBİYİZ'
■ Koç Topluluğu'nun Erbil'e gelerek Divan Oteli'ni açmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkiye'nin en büyük gruplarından Koç Topluluğu'nun, Erbil'e gelerek iş yapmaya karar vermesi, bizim için çok kıymetli. Şahsen Sayın Mustafa Koç Bey ile kardeşçe bir ilişkim var. Büyük grupların buraya gelerek yatırım yapmalarını bekliyoruz, diliyoruz. Türkiye ile her yönden iyi bir ilişkide bulunmayı teşvik ediyoruz. Yaşadığımız yatırım ortamı 2004'te başladı, sorunların olması normal. Hükümet, bu konular ile ilgili özel bir komisyon oluşturdu.
■ Türkiye ile ticaret hacmi gelişiyor mu?
Türkiye ile olan ticaret hacmimiz 8 milyar dolara yakın. Irak ile ticaretin yüzde 70 - 75'i bizden geçiyor. Türkiye'nin, Almanya'dan sonra en büyük ticari ortağıyız. İran ile ticaretimiz ise 4 milyar dolar. Diğerleri çok daha az. Asıl ortaklarımız bunlar.
■ Erbil güvenli mi?
Tüm göstergelere dayanarak yüzde 100 güvenli olduğunu söyleyebilirim. Üzülmenizi istemem ama kesinlikle İstanbul'dan daha güvenli.