• Yazı Boyutu:
  • A+
  • A-
HABERTÜRK Gazetesi yazarlarının köşeleri, saat 14:00'den itibaren güncellenmektedir.
Soli Özel

Soli Özel

[javascript protected email address]

Rulman dağıtmadan önce (2)

27 Ocak 2012 Cuma, 10:37:31

ULUSLARARASI sistemde iddialı bir oyuncu olacaksanız özellikle iki konuya dikkat etmeniz gerekir. Birincisi söylediklerinizin diğer aktörler tarafından nasıl algılandığıdır. Diğeri ise iddialarınızla olayları etkileme kapasiteniz arasında fazla bir mesafe olmaması gerekliliğidir. Buna üçüncü bir unsur daha ekleyebilirsiniz. Dış politikanızı iç politikaya endeksli hareket ve söylemden korumak.
Bu açılardan bakıldığı zaman Türkiye'nin dış politikasının şu sıralarda en hafifinden patinaj yaptığını söylemek mümkün. Gereksiz bir güç sarhoşluğu, kibir ve buna bağlı tepkisel söylem artan ölçülerde dış politika üzerine damgasını vuruyor. Türkiye'nin gerek coğrafyası, gerek ittifak ilişkileriyle sahip olduğu avantajlar biraz da hesapsızca harcanıyor.
Bu bakımdan Suriye dosyası ibret verici bir örnek olma özelliği taşıyor. Türkiye Abdulah Öcalan'ın Suriye tarafından ülkeden gönderilmesinden sonra bu ülke ile ilişkilerini hızla düzeltmeye başladı. Adana Anlaşması ardından dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in 2000 yılında Hafız Esad'ın cenazesine gitmesiyle ikili ilişkiler gayet iyi ve yapıcı bir güzergâha girmişti.
Suriye'deki rejimin 2005 yılında eski Lübnan Başbakanı Refik Hariri Beyrut'ta öldürüldüğünde, başı fena halde sıkıştığında da Türkiye komşusuna sahip çıkmıştı. Bir bakıma Baas rejimi ve Beşarel Esad Türkiye'ye epeyce borç da biriktirmişlerdi. Türkiye'nin geçen dokuz yılda en çok siyasi yatırım yaptığı ülke de Suriye idi. iki ülke arasında pek çok anlaşma imzalanmış ortak Bakanlar Kurulu toplantıları yapılmış ve yöneticiler arasında kişisel ilişkiler geliştirilmişti.
Tüm bunların doğal sonucu olarak Arap isyanları Suriye'ye de sıçradığında uluslararası sistem Türkiye'nin bu dosyayı idare etmesini beklemişti. Türkiye de "Bu mesele benden sorulur" tavrıyla hareket etmişti aslında. Sonuçta tüm kişisel ilişkilere, Suriye'ye yapılan tüm siyasi yatırıma rağmen Ankara Şam'ın ülkedeki muhalefetin istekleri doğrultusunda sistemi açmasını sağlayamadı. Rusya dönüşü Fikret Bila ile konuşan Dışişleri Bakanı Davutoğlu "Esad, Gorbaçov gibi olsa, başarılı olurdu ama o Miloseviç olmayı tercih etti. Artık değişim için, Gorbaçov olmak için de geç kaldı ve inandırıcılığını yitirdi" demiş.
Bu yarı doğru tespit aynı zamanda Türkiye'nin Beşar Esad'ı farklı şekilde davranmaya ikna edemediğini, gücünün buna yetmediğini de gösteriyor. Yani bir bakıma Türkiye'nin "düzen kurucu" olma iddiasının abartılı sayılması gerektiğine işaret ediyor. Nitekim yedi aylık büyük çabalarına rağmen Türkiye Beşar Esad'ı kendisine yönelik muhalefetin taleplerini ciddiye almaya, bu taleplere şiddet kullanmadan sistemi açarak cevap vermeye ikna edemedi.
Suriye krizinin yönetiminin bundan sonrası da daha parlak olmadı. Esad ve Baas rejiminin Türkiye'nin telkinlerine açık olacağı ve değişeceği beklentisi gerçekleşmeyince hükümet Esad'a ve rejimine küstü. Bununla da kalmadı, hayli hakaretamiz bir söylem benimseyerek ipleri kopardı, rejimle ilişki sıfıra indi. Türkiye Suriye muhalefetinin örgütlenmesine ve daha vahim bir adımla silahlı muhalefetin ülke sınırları içinde barınmasına izin verdi. Sonuçta dağınık, kendi içinde mutabakat sağlayamayan Suriye muhalefetinin etkisizliği Türkiye'nin gücünün sınırını daha da açık şekilde gösterdi.
Bugün varılan noktada gerek Şam'daki rejimi asla kaybetmek istemeyen İran'ın gerekse bölgedeki gelişmelerde söz hakkı olduğuna inanan Rusya'nın Suriye'nin geleceği üzerindeki etkilerinin çok daha hatırı sayılır düzeyde olduğu anlaşılıyor. Moskova elindeki kozları iyi oynayarak olası bir çözümün kaçınılmaz taraflarından birisi haline geldi.
Gerek önümüzdeki tablo gerekse dünyada yazılıp çizilenler Suriye ile en uzun sınıra sahip ülke Türkiye'nin olayların akışı üzerinde birinci derecede belirleyici olamadığını da gösterdi. Bunun böyle olması gerekmiyordu.

Diğer Yazıları

İki arada bir derede

  • Yayın Tarihi: 22/02/12 10:44
  • [javascript protected email address]
SURİYE meselesi başlangıçta tahmin edilenden daha karmaşık çıktı. Esad rejimi tahminlerden daha uzun süre ayakta kaldığı gibi elindeki kartları iyi değerlendirerek arkasına İran dışında da müttefik almayı başardı. Baas rejiminin ayakta kalma savaşı bir...
Devamını Oku

Gazetecinin ölümü

  • Yayın Tarihi: 19/02/12 14:23
  • [javascript protected email address]
ULUSAL veya uluslararası kamuoyuna haber vermek için neden canını tehlikeye atar ki insan? Hele şu sıralarda, tehlikenin her yerden gelebileceği, savaşın kurallarını veya olduğu kadarıyla ahlakını hiçe sayanların savaşın tarafı olduğu bir dönemde. Savaş...
Devamını Oku

Brüksel notları

  • Yayın Tarihi: 17/02/12 11:08
  • [javascript protected email address]
BrükselAVRUPA'yı kasıp kavuran krizin izleri Brüksel'de pek yok. Şehir AB'nin kurumlarının genişlemesi nedeniyle neredeyse bir inşaat furyası içinde. Ancak kurumların içinde çalışanlar hayli dertli. Avrupa Birliği projesinin Avrupa kıtasına yüzyıllar...
Devamını Oku

Yargı-Başbakan kavgası

  • Yayın Tarihi: 15/02/12 11:07
  • [javascript protected email address]
YARGININ Başbakan'a açtığı savaşta Başbakan'ın arkasında durmak gerekiyor.Meselenin bir siyasi savaş olarak görülmesi ölçüsünde bu destek anlam taşıyor. Bugünün önceliği de budur. Ancak yarına gelince siyasi nedenlerle verilen desteğin güçler ayrımı,...
Devamını Oku

Hama-Humus 30 yıl sonra

  • Yayın Tarihi: 05/02/12 10:31
  • [javascript protected email address]
Giderek vahşileşen Suriye rejimi 1982 yılında 10 bin ile 30 bin arasında insanın öldüğü tahmin edilen Hama katliamının 30. yıldönümünde Humus kentine saldırdı. 30 yıl önce Müslüman Kardeşler'in ayaklanarak kentteki Baas partisi ileri gelenlerini ...
Devamını Oku
Tüm Yazıları