Milli Saraylar'ın heykel avı
Milli Saraylar Daire Başkanlığı, Sultan Abdülaziz'in yaptırdığı ve Osmanlı'dan günümüze kalan heykel grubunun gerçek yerlerine kavuşması için çalışıyor
Umut TÜTÜNCÜ / HT GAZETE
Kadıköy’deki ‘Dövüşen Boğa’, Emirgan Korusu’ndaki ‘Su İçen Geyik ve Yavrusu’ heykeli ve daha onlarca benzeri...
Sultan Abdülaziz döneminde inşa edilen Beylerbeyi Sarayı bahçeleri için çoğunluğu 1864 yılında Paris’te Pierre Rouillard’a yaptırılan heykellerin durumu içler acısı. Sanata düşkünlüğü ile bilinen Sultan Abdülaziz, 1864-65 yıllarında 12 bronz heykel ile 10 adet mermer heykeli Pierre Rouillard’a yaptırdı. Sultan Abdülaziz’den sonra bu heykellerden bazıları diğer saray, köşk ve kasırların bahçelerine götürüldü. Milli Saraylar Daire Başkanlığı bugün birden çok kurum ve kuruluş ile özel şahısların envanterinde bulunan Osmanlı’dan günümüze ulaşan tek heykel grubunun tarihteki gerçek yerlerine kavuşması ve korunması için mücadelesini sürdürüyor.
GENELKURMAY’IN GİRİŞİNDE
Heykellerin ortaya çıkışı ise hayli ilginç. Beylerbeyi Sarayı Peyzaj Mimarı Dr. Emine Seçen, saray bahçesindeki heykellerden yola çıkarak araştırma başlattı. Sultan Abdülaziz’in yaptırdığı heykeller bu araştırmayla ortaya çıktı. İstanbul’un çeşitli noktalarındaki heykellerin bulunmasından sonra ise en önemli eserler arasında yer alan ve halen Genelkurmay Başkanlığı’nın girişinde bulunan ‘Elinde Top Tutan Aslan’ heykelini Beylerbeyi Saray Müdürü Mehmet Ekinci ortaya çıkardı. Genelkurmay Başkanlığı ile yapılan yazışmalar sonrasında heykelin kaidesindeki imzanın Pierre Rouillard’a ait olduğu, Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılan heykel grubuna ait olduğu belirlendi.
BOĞA EŞİNE KAVUŞUR MU?
‘Dövüşen Boğa’ heykelinin, eşi ‘Kükreyen Boğa’ Beylerbeyi Sarayı’nda. Dövüşen Boğa kentin farklı yerlerinde sergilendikten sonra 1987 yılında Kadıköy’e getirilmişti. Heykelin, yıllarca ‘Enver Paşa’ya Alman İmparatorunun Birinci Dünya Savaşı’na ortak girdiği için hediye edildiği’ bilgisi verildi.
KRİZE DÖNDÜ
Kadıköy’le özdeşleşen Dövüşen Boğa defalarca tahribata uğradı. Altıyol’da bulunan eser sarı-laciverde boyandı. Boğa Heykeli’ni hem Kadıköy Belediyesi hem de İstanbul Büyükşehir Belediyesi sahipleniyor.
Milli Saraylar’ın ‘Heykeli bize verin yerine bire bir kopyasını’ koyalım talebine ise Kadıköy sıcak bakmıyor.
ASLAN GİBİ TÖREN
Kalender Orduevi’ndeki Yılan Üstünde Aslan heykeli Dolmabahçe Sarayı bahçesine getirildi. Törenle yerine konulan heykelin orijinalinin alındığı yere de imitasyonu koyuldu.
YAVRUSUNU ÇALDILAR
Divan Otel’in bahçesindeki ‘Avda Umutsuz Durumdaki Geyik’ bugünlerde yılbaşı geyiği olmuş durumda. Her tarafı ışıklarla süslenmiş! Büyükşehir Belediyesi’nin önündeki ‘Kaktüs Üzerinde Zıplayan Aslan’, ‘Su İçen Dişi Geyik ve Yavrusu’ heykeli de Emirgan Korusu’nda. Fakat hırsızlık sonucu heykelde yer alan geyiğin yavrusu kaynakla sökülerek çalınmış. ‘ElanHamle’ isimli geyik heykeli ise Yıldız Parkı Çırağan girişinde. Ancak bu heykelin de üç bacağı yok.
OSMANLI ARŞİVLERİ TARANIYOR
Sabancıların Atlı Köşk’ündeki at, Koç Ailesi’ne ait Divan Oteli önündeki geyik, Kadıköy’deki Boğa ve İBB’deki 3 heykelle birlikte 7 heykelin iadesi istenmişti. Heykeller müzayede gibi yasal yollarla alındığı için hukuki süreç başlatılamıyor. Milli Saraylar Daire Başkanlığı, heykellerle ilgili Osmanlı Arşivleri’nde bir çalışma yürütülüyor.
İşte Abdülaziz’in heykellerinin listesi
1. Şaha Kalkmış Özgürlük Atı (İKİ ADET) Heykel çift olarak üretilmiştir. Bir tanesi Sabancı Müzesi bahçesindeki Beyaz Köşk’ün önündedir. Diğeri ise Beylerbeyi Sarayı üst set bahçelerinde yer alan Ahır Köşk’ün ön tarafında bulunmaktadır.
2. Dövüşen Boğa Heykeli günümüzde Kadıköy Altıyol’da bulunmaktadır.
3. Top Tutan Aslan (İKİ ADET) Günümüzde Genelkurmay Başkanlığı’nın aslanlı kapısının girişinde bulunmaktadır.
4. Su İçen Dişi Geyik ve Yavrusu Günümüzde Emirgan Korusu’ndaki Sarı Köşk’ün bahçesinde bulunmaktadır.
5. Hamle Yıldız Parkı’nda bulunmaktadır.
6. Yılan Üstündeki Aslan Kalender Orduevi’nin bahçesinde bulunmaktadır.
7. Yavrularını Toplayan Dişi Aslan
8. Böğüren Boğa
9. Bir Kaktüsün Üzerinde Zıplayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yanındaki parkta yer almaktadır.
10. Avda Çaresiz Durumdaki Geyiğin Çığlığı, Taksim Elmadağ’daki Divan Otel’in bahçesinde yer almaktadır.
11. Şaha Kalkmış Özgürlük Atı Beylerbeyi Sarayı bahçesinde bulunmaktadır.
12. Avda Umutsuz Durumdaki Geyik
13. Dinleyen Geyik
14. Yavrusunu Emziren Dişi Geyik
15. Yürüyen Kaplan Kral
16. Kafası Sağda Dinlenen Aslan
17. Kafası Solda Dinlenen Aslan
18. Pınarda Pusu Kurmuş Aslan
19. Kayalıkta Pusu Kurmuş Aslan
20. Oklu Kirpi Yüzünden Yaralanmış Dişi Kaplan