Sağcı, muhafazakâr, hoşgörüsüz toplum muyuz?
Prof. Dr. Yılmaz Esmer’in, “Türkiye Dünya Değerler Araştırması” sonuçları; Türkiye’nin, Türk toplumunun dinine bağlı “sağcı, muhafazakâr, güvensiz ve hoşgörüsüz...” olduğunu göstermektedir.
Araştırma; Türklerin her şeye rağmen mutluluk düzeyinin yüksek olduğunu; 2001 ekonomik krizinde mutlu olduğunu söyleyenlerin oranının yüzde 59 iken, bu oranın son araştırmada yüzde 77‘ye çıktığı göstermektedir.
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Esmer’in “Değerler Araştırması”na göre; Türk halkı, demokratik katılım konusunda geleneksel “çekingen”liğini artırarak sürdürmekte, bir dilekçeye “toplu” imza koymaktan bile geri durmaktadır. Demokratik katılım oranı İsveç’te yüzde 82, Almanya’da yüzde 58, Türkiye’de ise bu oran; sadece yüzde 10‘dur. Bunun anlamı; halkımızın katılımcı demokrasiyi özümsemediği, demokratik erginlik bilincinin gelişmediğidir. Bir başka bulgu da; gerekirse “ülkem için savaşırım” diyenlerin oranı son beş yılda 11 puanlık bir düşüşle yüzde 97‘den 86‘ya inmiştir. Güney Doğu Anadolu’da ise bu duyguda, yüzde 30‘luk bir dramatik düşüş yaşanmıştır.
EŞİTLİKTE GERİDEYİZ
Araştırma sonuçlarına göre; kadın-erkek eşitliği, cinsellik, kadının iş, siyaset ve sosyal hayattaki yeri bakımından gelişmiş ülkelerin çok gerisindeyiz. Araştırmaya katılanların dörtte üçü “ailenin reisi erkektir” diyor. Ayrıca; “kadın her zaman kocasına itaat etmeli, onun sözünden çıkmamalıdır” ifadesini doğru bulanların oranı da, yüzde 60‘ın üzerindedir. Bu rakamlar; ülkemizde kadın erkek ilişkilerinde, “eşitlikçi değerler”den giderek uzaklaşıldığını, “erkek üstünlüğü”nün de kadınlar tarafından benimsendiğini göstermektedir. Bu sonuç; çağdaş, modern ve demokrat Türkiye imajını zedelemektedir.
Öte yandan; Prof. Dr. Esmer’in “Türkiye Değerler Haritası”nda, toplumda, “milliyetçilik” duygusunun bir değişiklik göstermediği, ancak; Doğu Karadeniz ve Orta Anadolu’da “milliyetçilik” duygusunun yükselişte olduğu ortaya çıkmaktadır.
HÜKÜMETE GÜVEN ARTIŞI
Prof. Esmer’in “Dünya Değerler Araştırması”nın Türkiye sonuçlarında, Türk halkının aileleri ve yakınları dışında kimseye güvenmediği görülmektedir. Buna karşılık; hükümete güvenenlerin oranı 2008’den bu yana sürekli yükselmektedir. 2001‘de, ekonomik kriz ortamında hükümete güvenenlerin oranı yüzde 29 iken, bugün bu oran yüzde 61‘dir. Araştırma, hükümete duyulan güvenin arttığını gösterirken, özellikle G.Doğu Anadolu’da orduya olan güvenin belirgin bir şekilde azaldığını ortaya koymaktadır. Öte yandan; araştırma, telefonlarının dinlendiğinden endişe duyanların oranının yüzde 52, çocuklarına iyi eğitim aldıramamaktan kuşku duyanların yüzde 76, insan haklarına “hiç saygı gösterilmiyor” diyenlerin yüzde 16, cehenneme inananların oranının da yüzde 97 olduğunu anlatmaktadır.
Sonuç olarak: Birbirimize güvenmeyen, “erkek egemen”, muhafazakâr, dindar, katılımcılıktan uzak rejim tercihi de tartışmasız demokrasi olan bir toplumuz.