İngiltere'den yıllar sonra Irak itirafı

İngiltere'nin 2003'te Irak'ın işgaline katılmasını mercek altına alan rapor açıklandı. Rapora göre dönemin başbakanı Tony Blair, sonuçlarını düşünmeden "Sonuna kadar seninleyim" diyerek ABD Başkanı Bush'un Irak'ı işgaline ortaklık etti. Blair, rapor üzerine özür dilerken "Saddamsız dünya daha güzel" dedi. Iraklılar ve İngiliz gaziler tazminat isteyecek. Blair hakkında 'savaş suçu' davası açılması gündeme gelebilir

Giriş: 07.07.2016 - 11:49 Güncelleme: 07.07.2016 - 12:27

ABD ve İngiltere’nin 2003’te Irak’ı meşru bir zemin ve haklı gerekçe olmadan işgal ettikleri, dün yayınlanan resmi bir raporla ifşa oldu.

İngiltere’de eski Tony Blair hükümetinin 2003’teki Irak savaşı öncesi ve sonrası aldığı kararlara yönelik en kapsamlı soruşturmanın bulgularını içeren ve 7 yıldır merakla beklenen Chilcot Raporu kamuoyuna açıklandı.

12 ciltlik ayrıntılı raporu hazırlayan komisyonun başkanı Sir John Chilcot, eski Başbakan Blair’i, İngiltere’ye yapılan uyarılara rağmen gözü kapalı biçimde Irak işgaline ortak etmekle suçladı. Chilcot, “Saddam Hüseyin 2003’te acil bir tehdit değildi. İngiltere, Irak’ta barışçıl yolları denemeden işgale katıldı. İşgal sonrasına yönelik planlama ve hazırlıklar da yetersizdi” dedi.

Raporun açıklanmasının ardından gazetecilerin karşısına çıkan Blair, konuşmasında, “Saddam Hüseyin’in devrilmesinin başbakanlık görevinde bulunduğu 10 yılda verdiği en zor, en sancılı ve en önemli karar olduğunu” söyledi.

Ancak Blair, “Irak işgalinin bugün Ortadoğu ve bütün dünyada terörizmi tetiklediği iddiasını reddetti. Bahane öne sürmeden bütün sorumluluğu üstlendiğini ifade eden Blair, “herkesin düşündüğünden daha fazla keder ve pişmanlık hissettiğini” kaydetti ve özür diledi.

7 yılda hazırlanan 2 milyon 600 bin kelimeden oluşan raporun temel bulguları şöyle:

İŞGALİN YASAL TEMELİ YOK: İşgal öncesi İngiltere’deki resmi makamlardan hukuki görüş alınmadı.

MEŞRU ZEMİN BULUNAMADI: Savaş kararı, kusurlu istihbarata dayalıydı. Kusurlu istihbarat sorgusuz kabul edildi. Kitle imha silahları risk teşkil etmiyordu, meşru zemin yoktu.

İŞGAL TEK SEÇENEK DEĞİLDİ: Irak o dönemde herhangi bir tehdit teşkil etmiyordu. İşgal öncesi bütün barışçı yöntemler tüketilmedi.

EL KAİDE TEHDİDİ GÖRÜLMELİYDİ: Tony Blair’in, “Irak’ta işgal sonrası yaşanacak sorunlar riskler öngörülemezdi” şeklindeki fikri doğru değildi. İşgal sonrası iç savaş ve El Kaide’nin faaliyet gösterme riski olduğu yönünde uyarılar vardı.

SONRASI PLANLANMADI: Blair hükümeti, işgal sonrasında yapılması gerekenlere ilişkin planlama yapmadı.

Irak raporu, Blair ve dönemin İngiliz yetkililerini yüklü tazminat ve hapis cezaları ile karşı karşıya bırakabilir. Uluslararası Ceza Mahkemesi önceki gün, soruşturma için raporu inceleyeceğini duyurdu. I

rak’ta ölen 179 İngiliz askerinden 29’unu temsil eden avukatlar, Chilcot Raporu’nun Blair, bakanları ya da dönemin İngiliz hükümeti aleyhine dava açılmasına zemin hazırlayabileceğini açıkladı.

Iraklılar da İngiltere aleyhine bireysel ve kurumsal tazminat davaları açabilecek.

2003’teki işgalde 100 bin Iraklı ölmüş, milyonlarca Iraklı sığınmacı konumuna düşmüştü.

Raporda, Blair’in Temmuz 2002’de dönemin ABD Başkanı George W. Bush’a gönderdiği mektupta “Ne olursa olsun, seninleyim” diye yazdığı ortaya çıktı.

Gazete, dönemin başbakanı Tony Blair'in George Bush'a yolladığı notlardan alıntı yaparak, "'Ne olursa olsun, seninleyim...' Tony Blair'den George W. Bush'a gizli not, 2002" manşetiyle çıktı.

'Blair'in özel savaşı' manşetiyle çıkan gazete, 'Chilcot, eski başbakanı vurdu' ve 'Irak'ta Bush'u desteklemek için gizli vaat' alt başlıklarına yer verdi.

Bush ve Blair'in birlikte yer aldığı fotoğrafı manşete taşıyan gazete, 'Ne olursa olsun, seninleyim' başlığıyla çıktı.

Gazete, İngilizce'de 'kitle imha silahı' anlamına gelen 'weapon of mass destruction'a atıfta bulunarak 'Kitle aldatma silahı' (Weapon of mass deception) şeklinde manşet attı.

Tony Blair'in fotoğrafına 'Aldanma canavarı' diye başlık atan gazete, iki saatlik konuşmasında eski başbakanın Chilcot raporunu inkar ettiğini yazdı. Ardından Blair'ın Irak için özür dileyemeyeceğini ve yine olsa yine yapacağını söylediğine yer verdi.

Gazete, Chilcot raporu açıklandıktan sonra Blair'ın yaptığı konuşmadaki, 'Yine aynı kararı alırdım' sözünü manşete taşıdı.

Gazete, ailelerin öfkelerine vurgu yaparak, 2006'da Irak'ta abisi ölen Sarah O'Connor'ın sözünü manşete taşıdı: Blair dünyanın en kötü teröristi