Avrupa’da peş peşe uçaklara yapılan bomba ihbarlarını, aramalarda patlayıcı bulunmadığı için kapatılacak hadiseler olarak görmemek gerekiyor. Uçakların rotaları değişiyor, yolcular bekletiliyor, güvenlik birimleri harekete geçiriliyor. İhbar asılsız çıkıyor ama operasyonun aksaması, ekonomik kayıp ve yolcunun yaşadığı tedirginlik gerçek. Türkiye’de THY, Pegasus ve AJet’in, kamu otoriteleriyle birlikte bu gelişmeleri yakından değerlendirmesinde fayda var.
3 ve 5 Kasım’da, farklı havayollarının Avrupa seferlerini hedef alan ihbarlar nedeniyle uçaklar arandı, bazıları başka havalimanlarına yönlendirildi. Kontrollerde patlayıcı bulunmadığı açıklandı. Ancak olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığı henüz netleşmiş değil. Dolayısıyla fail veya organizasyon hakkında hüküm vermek erken; ortaya çıkan aksatıcı etkiyi görmek için ise soruşturmanın tamamlanmasını beklemek gerekmiyor.
Havacılığın birbirine bağlı yapısı, tek bir uçaktaki gecikmeyi başka meydanlara taşıyabiliyor. Uçak bir sonraki seferine yetişemiyor, ekiplerin görev planı değişiyor, aktarmalı yolcular bağlantılarını kaçırıyor. Asılsız bir ihbarın faturası, hedef alınan seferin ötesine geçiyor. Bu sebeple konuyu yalnızca uçağın aranmasıyla sınırlı değerlendirmemek gerekiyor.
THY, Pegasus ve AJet’e sorulması gereken soru şu: Farklı ülkelerde, aynı zaman diliminde birden fazla uçağımız benzer ihbarlarla karşılaşırsa ortak değerlendirme ve bilgi paylaşımı nasıl işleyecek? Şirketlerin kendi prosedürleri kadar, birbirleriyle ve kamu kurumlarıyla kurdukları koordinasyon da önemli. Bir şirkete ulaşan tehdidin diğer şirketler açısından taşıdığı anlamın hızla değerlendirilebilmesi gerekiyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, SHGM, DHMİ, İçişleri Bakanlığı ve havalimanı işletmecilerinin de bu tabloyu ortak senaryolarla ele almasında fayda var. İhbarların dijital kanallardan iletilmesi durumunda, kaynaklarının araştırılması ve ortak örüntülerin belirlenmesinde siber suç birimleriyle, gerektiğinde Siber Güvenlik Başkanlığı’nın koordinasyon imkânlarıyla da çalışılmalı. Ancak dijital yolla gönderilen her tehdidi doğrudan siber saldırı diye adlandırmadan, olayın niteliğine göre hareket etmek gerekiyor.
