Dünden aklınızda kalan haber ne? Bir gazetede, TV’de akşam haber bültenlerinde ya da sosyal medyada karşınıza çıkan haberler arasında ilginizi çekip, zaman ayırıp büyük bir merakla okuduğunuz haber sorduğum... Spordan siyasete, ekonomiden magazine her gün karşılaştığınız, herkesin konuştuğu değil gerçekten gördüğünüzde merakınızı gıdıklayan, okuyup bittikten sonra yeni bir şey öğrendiğinizi hissettiğiniz bir haber geliyor mu aklınıza! Orman yangınları, döviz-altın fiyatları, Galatasaray’la Fenerbahçe’nin transfer rekabeti, Gülben Ergen’in Instagram’da özel abonelik açması, siyasilerin bitmek bilmeyen açıklamaları, Homeros’un bile hakkında bu kadar konuştuğunu sanmadığım The Odyssey yorumları... Tüm bunların aynı anda seslendirildiği çok sesli bir korodan ayrılıp size kendinizi ‘solist’ gibi hissettiren bir konuda yazılmış haber okumanın keyfine en son ne zaman vardınız! Bir gazeteci olarak en keyfi aldığım şeylerin başında böyle haberlerin peşinde koşmak. Her gün önüme düşen yüzlerce haber arasında bana kendimi özel hissettiren bir haber bulmak. Karşılıklı konuştuğum haberleri seviyorum, soru sorduğum bana cevap veren, beni cevabı bulabileceğim yerlere yönlendiren, hiç bilmediğim, hiç düşünmediğim bir şeyleri bana öğreten anlatan haberler son zamanlarda benim küçük mutluluk adalarım oluyor.
Böyle bir habere önceki gün Güney Afrika’daki kimlik krizi, İspanya ve Fransa’daki orman yangınları, Trump’ın İran’la ilgili bitmek bilmeyen açıklamaları, Tadej Pogacar’ın Fransa Bisiklet Turu’ndaki 5. zaferi haberleri arasında New York Times’ta rastladım. Başlığı şöyleydi: “2 tonluk bir balık nasıl yenir?
DÜNYANIN EN BÜYÜK KEMİKLİ BALĞI ‘OKYANUS GÜNEŞ BALIĞI’NIN ACI KADERİ
Meksika’de çalışan bir grup deniz biyoloğu katil balinaların (Orca) avlarını parçalayarak yemek için sıra dışı bir yöntem kullandıklarını görüntülemeyi başarmış!
Biz hayatın bütün harala gürelesi içerisinde yuvarlanıp giderken dünyanın bir yerinde birileri katil balinaların avlarını yemek için kullandıkları yöntemleri araştırıyor... Pratikte, günlük hayatımızda ne işimize yarayacak? Hiç önemli değil... İnsanlığı daha iyiye ve güzel taşıyacak bir şeyler yaptıklarını anlatan birçok önemli figürden çok daha iyi bir şey yapıyorlar bence.
Bilim insanları bazı türleri 900 kilo ağırlığa, 4.3 metre uzunluğa ulaşabilen, dünyanın en büyük kemikli balığı olan ‘okyanus güneş balıkları’nın katil balinaların ‘vahşi oyunları’nın kurbanı olduğunu söylüyor. Devasa büyüklükleri ve kalın derileri nedeniyle denizlerdeki birçok yırtıcının uzak durduğu güneş balıkları, katil balinaları için en lezzetli avlardan birisiymiş.
Baja California açıklarında bir grup katil balinayı gözlemleyen bilim insanları, güneş balıklarını avlamak için alışılmadık bir yöntem geliştirmişler. Deniz biyoloğu Erick Higuera, katil balinaların güneş balığı avlama yöntemi için “Şiddetli, kaotik, son derece hesaplı" diyor. İlke kez 2021 yılında gözlemledikleri bu yöntemde katil balinalar, pek alışılmadık bir manevrayla güneş balıklarını parçalara ayırıp yiyorlarmış!
“BİR FUTBOL TAKIMI GİBİLER HERKESİN EKSİKSİZ YAPMASI GEREKEN BİR GÖREVİ VAR”
Higuera ve arkadaşları, katil balinaların güneş balıklarını ‘frizbi gibi birbirlerine attıkları’ bu tuhaf yöntemi geçenlerde Frontiers in Ethology dergisinde yayınladıkları bir makalede anlatmışlar. Bilim insanlarının kaydettiği videolarda yetişkin bir katil balina ölmüş sivri kuyruklu bir güneş balığını ağızında taşırken görülüyor. Ardından bir başka yetişkin katil balina son hızla ağzında sivri kuyruklu güneş balığı taşıyan arkadaşına doğru yüzüyor. Tam çarpacakken ilk katil balina ağzındaki ölü balığı bırakıyor ve diğer son sürat ölü balığa çarpıyor. Balığına bedeni çarpmanın ardında parçalar ayrılıyor ve çevrede bu olan biteni izleyen diğer katil balinalar devreye girip sivri kuyruklu güneş balığından ortaya çıkan lokmaları mideye indiriyor. Erick Higuera, “Tam anlamıyla bir futbol takımı gibiler. Herkesin bir görevi var...” diyor.
Ocak ayında Higuera ve başka bir araştırma ekibi, katil balinalarla güneş balıkları arasında yaşanan 20'den fazla karşılaşmayı inceleyen bir çalışma yayımlamış. Bu karşılaşmaların sekizinde yavru katil balinalar da bulunuyordu. Araştırmacılara göre dişi katil balinalar, güneş balıklarını yavrularına avlanmayı öğretmek ya da yalnızca eğlenmek amacıyla kullanıyor olabilirmiş!
Bu araştırmada çalışan bilim insanlarından olmayan ama yıllardır güneş balıkları üzerinde çalışan ve katil balinalarla yaşanan çok sayıda etkileşimi belgeleyen deniz biyoloğu Marianne Nyegaard, “Güneş balıkları çoğu zaman ‘büyük, tuhaf ve ekosistem açısından pek önemli görülmeyen, sadece ilginç canlılar" olarak değerlendiriliyor. Gerçekten ekosistemin bir parçası olarak görülmüyorlar. Bu yeni çalışma güneş balıklarını ‘ekolojinin ana akım araştırmalarının’ içine taşıdı. Birinin bu davranışı ayrıntılı biçimde ele alıp açıklamış olmasını görmek beni gerçekten sevindirdi" diyor.
KATİL BALİNALARIN ÇARPMA DAVRANIŞI SADECE GÜNEŞ BALIKLARINA ÖZGÜ DEĞİL!
St. Andrews Üniversitesi’nden Luke Rendell ise güneş balığı avına ilişkin bu bilginin kültürel aktarım yoluyla katil balina grubunda nesiller boyunca korunabileceğini söylüyor. Rendell ayrıca katil balinaların çarpma davranışının yalnızca güneş balığı avına özgü olmadığını vurguluyor. Buna örnek olarak da, İber Yarımadası açıklarında katil balinaların teknelerle yaşadığı ve birçok tekneye çarparak bazılarını batırdığı geniş yankı uyandıran olayları gösteriyor: “Her iki durumda da çevrelerinde bulunan bir şeye tekrar tekrar çarpmaları yeni bilgiler edinmelerini sağlıyor. Bu çalışmada söz konusu olan yiyecek; teknelerle olan etkileşimlerde ise eğlence ve oyun...”
Başta da söylediğim gibi karşılıklı konuştuğum, soru sorduğum bana cevap veren, beni cevabı bulabileceğim yerlere yönlendiren, hiç bilmediğim, hiç düşünmediğim bir şeyleri bana öğreten anlatan haberler benim küçük mutluluk adalarım oluyor... Dün katil balinalar ve güneş balıklarıyla okyanusa dalıp bizim büyük büyük laflarımıza kulak asmadan kendi döngüsüne devam eden ‘hayat’ın varlığını görmek beni mutlu etti... Sizinle paylaşmak istedim.