Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Anasayfa Özel İçerikler Mehmet Açar 2026'nın en iyilerinden biri

        “Şüphe” (Burning / Beoning - 2018) filmiyle tanınan Güney Koreli sinemacı ve yazar Lee Chang-dong’un yönettiği “Olası Aşklar” (Possible Love / Ganeunghan Sarang); harika senaryosu, incelikli anlatımı ve oyuncu performanslarıyla yılın en iyi filmlerinden biri.

        Proje ilk olarak Krzysztof Kieślowski’nin Dekalog serisinin 10 bölümünü bağımsız uzun metrajlı filmler olarak yeniden çekme girişiminin parçası olarak doğdu. Proje rafa kalktı ama Lee Chang-dong’un Jungmi Oh’la birlikte, 10 Emir’den biri olan “Komşunun mülküne göz dikmeyeceksin”den yola çıkarak yazdığı “Olası Aşklar”, tek başına 2 saat 46 dakikalık bir film haline geldi. Baştan söyleyelim, Kieślowski’nin Dekalog bölümleriyle ilgisi olmayan yeni bir hikâye bekliyor sizi.

        REKLAM

        Filmin merkezinde, taban tabana zıt dünyalardan gelen iki çiftin kesişen yolları ve bu kesişimi sağlayan bir belgesel projesi yer alıyor. Bir tarafta, küçük bir atölyede çalışan Anh Mi-ok (Jeon Do-yeon) ve fabrikasındaki tenkisat yüzünden işini kaybeden mavi yakalı eşi Choi Ho-seok (Sul Kyung-gu) var. Diğer tarafta ise belgesel yönetmeni Lee Ye-ji (Cho Yeo-jeong) ile ülkenin tanınmış zenginlerinden biri olan eşi Han Sang-woo (Zo In-sung) bulunuyor. Tenkisat sonrası şirketin acımasız politikalarına karşı eylemler yapan işçilerin belgeselini yapmak isteyen Ye-ji, cenazede tanıştığı Anh Mi-ok ve eşiyle röportaj yapmak için harekete geçiyor.

        REKLAM

        “Olası Aşklar”, Lee Chang-dong’un sinemasından alışık olduğumuz üzere zengin katmanlara sahip. İlk katmanda, neoliberalizmin en doğal ve en vahşi enstrümanı olan "toplu işten çıkarmalar" ve bunun insan ruhunda yarattığı tahribat var.

        Evet, film öncelikle iş kaybının getirdiği psikolojik yıkımı konu alıyor ama tek mesele ailenin içine düştüğü ekonomik sorunlar değil. Ho-seok’un ruhundaki asıl yıkım, sadece bir fabrikanın kapısının yüzüne kapanmasından kaynaklanmıyor. Yönetmenin önümüze serdiği o büyük resimde grevler ve sendikal mücadelelerin yanı sıra hükümetin kolluk kuvvetleri aracılığıyla sermayeye verdiği koşulsuz destek ve yargı sisteminin işçilere karşı takındığı acımasız, cezalandırıcı tavır var; ama Ho-seok’un sessizliğinin ve travmasının altındaki asıl neden ortaya çıktığında, Lee Chang-dong’un sözü getirdiği yer netleşiyor: İşçiler, sadece işten atıldıklarında veya coplandıklarında kaybetmiyorlar; asıl olarak aralarındaki o kutsal dayanışma bağı öldüğünde, birbirlerine olan güvenlerini kaybettiklerinde yeniliyorlar.

        REKLAM

        “Olası Aşklar”, yalnızca işini kaybeden bir mavi yakalının dramı değil; bundan çok daha fazlası… Filmde, Bong Joon-ho’nun “Parazit” (Gisaengchung - 2019) filminden aşağı kalmayan bir sınıf ilişkileri panoraması var. Ayrıca belgesel sinemaya dair kayda değer bir etik tartışma yürütülüyor. Fakat tüm bu katmanları deşmeye başlamadan önce, filmin hemen başında beliren o kadim referansa, On Emir alıntısına bakmamız gerekiyor: "Komşunun hiçbir şeyine göz dikmeyeceksin" (Thou Shalt Not Covet…)

        Peki, “Olası Aşklar”da komşunun mülküne ya da hayatına gözünü diken kim? Burada iki uçlu bir ironi gizli... İlk ironi, filmdeki zengin ve yoksul çiftlerin gerçek anlamda "komşu" olmalarının imkansızlığında yatıyor. Onlar sosyo-ekonomik olarak tamamen farklı mahallelerin insanları... İkinci ve daha derin ironi ise, finaldeki minik sürpriz bir kenara bırakılırsa, film boyunca aslında somut anlamda hiç kimsenin bir başkasının mülkünde gözü olmaması… Fakat "mülk" kelimesinin ilk anlamını bir kenara bırakıp, "Kelimelerin ötesinde, kim kimin hayatına, kim kimin acısına göz dikiyor?" diye sorduğumuzda, aklımıza gelen ilk isim şüphesiz belgeselci Lee Ye-ji oluyor. Açılış sekansının hemen ardından gelen o gerilimli cenaze yemeği sahnesinde, Ye-ji’ye ilk olarak işçilerin gözünden bakıyoruz: Salonun bir köşesine kamerasını kurmuş, avını bekleyen avcı gibi duruyor. Amacı, işçilerin tenkisat sonrası hayatlarını belgelemek…

        REKLAM

        Anh Mi-ok ve eşi Choi Ho-seok, yemek sırasında herkesin gözü önünde bir anlaşmazlık yaşadığında, Ye-ji kamerasını neredeyse hayvani bir refleksle onlara çeviriyor. Saygısızca davrandığını hiç düşünmeden... Hikâye, tam olarak Lee Ye-ji’nin bu “refleksif röntgenciliği” ve başkalarının acısını kaydetme arzusu üzerinden şekilleniyor.

        Ye-ji, röntgenci yaklaşımının farkında değil çünkü kendisini idealist bir belgesel sinemacı olarak görüyor. Emeğin değersizleştiği, yapay zekânın insana ait alanları işgal ettiği modern dünyada, işçi sınıfını anlatacağı için akıntıya karşı yüzen bir sinemacı olduğuna, politik açıdan doğru yerde durduğuna inanıyor.

        REKLAM

        İşte tam bu noktada, filmin ikinci büyük katmanı, yani belgeselcilik ile röntgencilik arasındaki o ince ahlaki çizgi devreye giriyor. Film, belgeleyen ile belgelenen arasındaki ilişkiyi çift taraflı bir bıçak gibi masaya yatırıyor. Burada tek suçlu, sınırları hoyratça aşan Ye-ji değil; “burjuvazinin gizemli çekiciliğine” kapılan ve kamerayla özel hayatı arasına kırmızı çizgiler çekmeyi beceremeyen Mi-ok da kameranın hayatına arsızca girmesine ses çıkarmıyor.

        Kuşkusuz, sinemacı olarak etik mesafeyi koruması gereken asıl kişi Ye-ji ama işin ahlaki boyutu üzerine hiç kafa yormadığı, sadece "çarpıcı belgesel" peşinde koştuğu anlaşılıyor. Kaldı ki, Mi-ok’un atölyesindeki çekimler esnasında Ye-ji’nin derdinin gerçekleri kaydetmek değil, belgeselini çarpıcı kılacak çekimler olduğunu çok net görüyoruz.

        REKLAM

        Lee Chang-dong, Ye-ji’yi sinemada sıkça gördüğümüz türden hırslı, kötücül biri olarak çizmiyor. Bastıramadığı refleksif röntgenciliğini bir kenara koyarsak, Ye-ji’nin aslında iyi niyetli, hatta biraz saf olduğunu söylemek mümkün. En azından, Mi-ok ve eşine bilerek zarar vermek gibi bir isteği yok.

        Eşi Han Sang-woo’ya, Mi-ok ve Ho-seok ile arkadaş olmak istediğini söylediği sahneyi hatırlayalım. Gerçi bu arkadaşlık arzusunun altında yatan asıl motivasyon bencilce; çünkü çekeceği belgeselin karakterleriyle yakınlık kurup filmini mükemmelleştirmek istiyor ama yine de kendi içinde samimi… Onlarla bağ kurabilmek, güvenlerini kazanmak için elinden gelen tüm çabayı sarf ediyor. Mi-ok’u da sürekli zorlayan, sınırları esneten hep o oluyor.

        REKLAM

        Yönetmen Lee Chang-dong’un filmde ortaya attığı sorulardan biri şu: Farklı dünyalara ait bu iki çiftin, aralarındaki o devasa sınıfsal ve kültürel uçurumu aşıp gerçek anlamda bir arkadaşlık kurmaları, birbirlerini sevme olasılıkları var mı?

        İşçi sınıfından gelen Mi-ok, en az Ye-ji kadar bu sınıflar arası dostluğun gerçek olabileceğine inanıyor. Aslında kadınlar, en başından itibaren ortak bir dil bulup gerçekten iyi anlaşıyorlar. Ancak ne zaman ki kamera erkeklere çevriliyor; iki çift arasındaki aşılamaz uçurumu net şekilde hissediyoruz.

        “Olası Aşklar”ın, sınıf ilişkilerini ele alış biçimiyle “Parazit” ten ayrılan yanı önemli... “Parazit”te’ iki farklı sınıfı mekânsal olarak birleştiren şey, lüks bir zengin evi ve doğrudan hizmet eden-hizmet alan ilişkisiydi. “Olası Aşklar”da ise iki sınıfı yan yana getiren, bir filmin üretim süreci... İşveren-işçi ilişkisine göre çok daha farklı olan "belgeselci ve belgelenen" ilişkisi, kâğıt üstünde yapay bir eşitlik illüzyonu yaratıyor. Ye-ji, belgeselin başarısı uğruna “arkadaşlığı” veya çekimler esnasındaki yakınlığı öylesine önemsiyor ki, iki sınıfın birlikte geçirdiği süreler giderek artıyor. Biz de bastırılan sınıfsal çatışmanın ne zaman, nerede ve hangi karakter üzerinden patlak vereceğini merak ve huzursuzlukla beklemeye başlıyoruz.

        REKLAM

        Bu yönüyle “Olası Aşklar”, sinemadaki pek çok psikolojik gerilim örneğine taş çıkartacak cinsten bir potansiyeli barındırıyor. Seyirciyi ucuz numaralarla oyalamaya çalışan, geciktirmeye dayalı içi boş bir gerilim yok karşımızda. Sadece kabaca çizilmiş bir sınıf çatışmasından da beslenmiyor. Senaryo, dört karakterin portresini, kişilik özelliklerini öylesine sağlam kuruyor ki, yan yana geldiklerinde perdeyi alttan alta bir psikolojik gerilim dalgası kaplıyor.

        Sözgelimi, Choi Ho-seok, filmin patlamaya hazır bombası gibi... Sistem tarafından çiğnenmiş gururu, içindeki kırgınlık, öfke ve birikmiş hayal kırıklığı o kadar büyük ki, sessizliğinin arkasında adeta lavlarını biriktiren bir yanardağı andırıyor.

        REKLAM

        Her daim pozitif ve güler yüzlü Anh Mi-ok, sınıfsal ve kültürel uçurumları çok fazla önemsemiyor. Ye-ji ile kurduğu arkadaşlığa kalpten inanıyor. Burjuva çiftle vakit geçirdikçe, hep özlemini çektiği hayata yaklaştığını hissediyor ve üst sınıfla bağ kurmaktan fazlasıyla hoşnut görünüyor. Ancak Mi-ok’un, kadın olarak Sang-woo’ya karşı gizleyemediği ve bastırmakta zorlandığı hayranlık, filmin tekinsizlik kaynaklarından biri... Bu hayranlığın nereye varacağını kestirememek ve Mi-ok’un her an kontrolünü kaybetme olasılığı, gerilimi hep diri tutuyor.

        Han Sang-woo, gerilimden en uzak karakter gibi görünüyor. İlk bakışta kendisiyle barışık, hoşgörülü, güler yüzlü ve son derece çekici bir burjuva… Dörtlünün en sakin, en sorunsuz üyesi… "Eşime destek olup elimden geleni yapayım" havasında. Fakat film ilerledikçe, Sang-woo'nun sınıfsal bilincinin ne kadar baskın olduğunu, hatta bu bilinci bastıramadığını fark ediyoruz. Nezaketinin, anlayışının altından, refleksif bir üst sınıf kibri sızıyor.

        REKLAM

        Mesleki hırsı nedeniyle, eşini, Mi-ok ve Ho-seok’u hiç çekinmeden bir çatışma ve gerilim çemberinin içine sürükleyen, köken olarak orta sınıftan gelen Lee Ye-ji elbette… Attığı adımların, kurduğu zorlama ilişkilerin nelere yol açabileceğinin farkında değil. Tek derdi var, o da Ho-seok ile röportaj yapmak… O yüzden hedefine kilitlenmiş durumda…

        Ye-ji, çekeceği belgeselin, sistem tarafından görünmez kılınan işçi sınıfını görünür yapacağını ve bu konuyu tartışmaya açacağına inanıyor. Kaldı ki, filminin çıkış konsepti "işçi sınıfını görünür kılmak…" Fikir, Katar’da turistik gezi yaparken eşi, göçmen işçilerin görünmezliğinden söz ettiğinde geliyor aklına. Belgeseline çok güveniyor ama meselenin ardındaki derin sınıfsallık üzerine pek kafa yormadığı belli. Çok zengin birinin eşi olarak, sadece işçilerin dünyasında değil, belgeseli birlikte yaptığı orta sınıf meslektaşlarının arasında bile "turist" olarak kalıyor. Kaldı ki, bir noktadan sonra işçi sınıfının görünmezlik sorunundan ziyade, Mi-ok ve Ho-seok’un özel hayatlarındaki krizlerle, acılarla ilgilenmeye başlıyor. Filmin sonlarına doğru, sabahın erken saatlerinde elinde kamerasıyla Mi-ok ile karşılaştığı sahnede, Ye-ji'nin röntgenciliği, bir kez daha yüzümüze vuruluyor.

        REKLAM

        “Olası Aşklar”ın, “Parazit”ten ayrılan bir başka yanı, hikâyenin asla abartılı ve uç noktalara gitmemesi... Lee Chang-dong, önceki yapıtlarında olduğu gibi yine ayakları yere basan ve insanı ürperten bir gerçeklik duygusu inşa ediyor sabırla. Film ilerledikçe ele aldığı konular üzerinde hem politik hem psikolojik anlamda kuyumcu titizliğiyle derinleştiğini görüyoruz.

        Bu derinleşmenin filmdeki yansımalarından biri, Mi-ok ve Ho-seok’un az konuşan, ortalıkta adeta gölge gibi dolaşan küçük oğlu Cheol... Lee Chang-dong, çocuğun yakın plan yüz çekimleri üzerinden adeta filme paralel bir anlatı katmanı daha ekliyor. Öyle anlarda kamerayı Cheol’un yüzüne çeviriyor ki, yaşanan her şeyi bir de onun gözlerinden görmemizi sağlıyor. Anne ve baba, çocuklarının ne gördüğünün ne hissettiğinin farkında bile değiller sanki.

        REKLAM

        Filmin başlarında, Cheol’un hareket halindeki otomobilin camından attığı cips paketini gördüğümde Kieślowski’nin “Üç Renk: Mavi” (Trois couleurs: Bleu - 1993) filminin açılış sahnesinde rüzgârda savrulan mavi jelatini hatırladım. Trafiğin tam ortasında, akşam alacasında uçup giden o cips paketi, filmin sonlarına doğru yeniden karşımıza çıktığında, bu çekirdek aileye ait olan en değerli, en masum şeyi bir kez daha hatırlıyoruz ve Ho-seok’un o yalın, içten cümlesi geliyor aklımıza: "Yaşamaya devam edeceğiz..."

        Lee Chang-dong, iç içe geçmiş tüm bu zengin anlam katmanlarını sade, süssüz ve minimalist bir sinema diliyle öykülüyor. Filmin anahtar görsel imgelerinden biri olan dolunay çekimleri, usta yönetmenin sinematografik yaklaşımının göstergelerinden biri... Sinemacılar dolunayı genellikle tele-objektifler kullanarak çekerler çünkü Ay grafik olarak çok daha şık ve güzel görünür. Oysa Lee Chang-dong, etkileyici olma peşinde değil. İnsan gözünün görme biçimine en yakın olan dolunay imgesini tercih ediyor. Derdi, dolunayın ekranda ne kadar güzel göründüğü değil; karakterlerin iç dünyalarında uyandırdığı duygular...

        REKLAM

        Lee, kendini anlatının içinde adeta görünmez kılıyor; hiçbir sahneyi, hiçbir planı yönetmen şovuna dönüştürmüyor. Buna karşılık, baştan sona bizi içine alan, son derece inandırıcı ve sahici bir dünya kuruyor. Bu sahiciliğin zirveye ulaşmasında, birbirinden çok farklı dört karakteri canlandıran oyuncu kadrosunun payı yadsınamaz.

        Dünya prömiyerini Venedik Film Festivali’nde yapan ve Jüri Büyük Ödülü ile FIPRESCI’yi kazanan “Olası Aşklar”ı Netflix’te seyredebilirsiniz.

        9/10