Türkiye, İngiltere müzelerindeki Anadolu'ya ait eserlerin iadesi için devrede

Türkiye nin British Museum daki kayıp ve çalıntı haberleri üzerine burada sergilenen eserlerin durumunu öğrenmeye yönelik girişimlerinin ardından AA, İngiltere müzelerinde sergilenen Anadolu ve Osmanlı eserlerine ilişkin güncel bilgileri derledi. British Museum, 16 Ağustos ta depolarda tutulan birçok eserin çalındığı, kaybolduğu ve zarar gördüğü haberiyle gündeme geldi. Bu dönemde sorumluların adı ve kaybolan eserlerin sayısı belirtilmezken, kısa süre sonra kayıp, çalıntı ve zarar gören eser sayısının yaklaşık 2 bin olduğu ortaya çıktı.Akdeniz kültürleri, Helenistik dönem heykelleri ve eserleri alanında 30 yıldır müzede çalışan küratör Peter Higgs in olayın sorumlusu olarak temmuzda işten çıkarıldığı, bazı çalınma olaylarının ise yıllardan beri var olduğu belirlendi. Bu noktada müzeye yıllardır envanterde bulunan eserlerin internet üzerinden satıldığı bilgisini verdiğini iddia eden yabancı uzmanlar da devreye girdi. Buna kanıt olarak da yıllardır eBay internet sitesinde satılmayı bekleyen bazı eserler gösterildi. Kanıt olarak sunulan eBay satıcısının kullanıcı adının Sultan1966 olması ise X teki kullanıcı adı Sultan1966 olan Higgs in üzerindeki şüpheleri iyice derinleştirdi.İngiliz medyasına konuşan yabancı uzmanlar, müzenin utanç verici bir durum olduğu için bu konuyla ilgilenmediğini belirtirken, olayın ortaya çıkışının 9. gününde Müze Müdürü Hartwig Fischer istifa etti.Fischer, iddiaların 2021 de önlerine geldiğini ancak o zaman ciddiyetle konuya eğilmediklerini itiraf etti.ÇALINTI HABERLERİ ÜLKELERİ HAREKETE GEÇİRDİ Çalıntı haberlerinin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığı Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla müzeye mektup yolladı.Mektupta, çalıntı haberlerinin ardından müzedeki Anadolu eserlerinin durumu hakkında bilgi talep edilirken, bunların Türkiye ye iadesi istendi.Türkiye dışında Çin de British Museum daki Shang, Zhou, Wei ve Jin gibi hanedanlara ait yaklaşık 23 bin eseri resmi yazıyla talep etti.Çin in talep mektubunda, British Museum koleksiyonunda bulunan yaklaşık 8 milyon eser, İngiltere dışından geliyor ve büyük çoğunluğu uygunsuz yollardan hatta ahlaksız yollarla elde edilmiş durumda ifadeleri yer aldı. İngiltere yi tarihi eserleri iade etmeyerek uluslararası sorumluluklarını yerine getirmemekle suçlayan Çin dışında Gana, Hindistan ve Etiyopya da müzedeki eserlerin iadesini istiyor.Gana ve Hindistan, eserlerin tarihi değeri yanında kutsiyeti bulunduğunu da belirtirken, Yunanistan ise tarihi eserlerini İngiltere ye getiren Elgin Lordu nun adıyla tanınan Parthenon mermerlerini yıllardır talep ediyor.Bugün Parthenon da sütun görevi gören heykellerden biri hala British Museum da sergileniyor. İngiltere ise talepler karşısında, eserlerin Londra da daha iyi korunduğunu, zamanında resmi izinlerle getirildiğini ve söz konusu ülkelerin tanıtımına katkı sağladıklarını iddia ederek istekleri geri çeviriyor.MUĞLA YA ÖZEL BÖLÜMLER VAR British Museum bugün hem İngiltere hem de dünyanın en önemli arkeoloji, kültür ve sanat müzesi olarak biliniyor. Yıllık ortalama 6 milyon ziyaretçi ağırlayan müzedeki eserlerin büyük çoğunluğunu ise dünyanın farklı yerlerinden getirilen önemli tarihi eserler oluşturuyor.İngiliz arkeolog, diplomat ve araştırmacıların yıllarca arkeolojik kazı, koleksiyon ya da kaçakçılık yoluyla elde ettiği tarihi eserler arasındaki Mısır firavunlarına ait mumyalar, hazineler, antik Roma ve Yunan medeniyetine ait heykeller, Amerikan yerlilerine ait silah ve takı gibi eşyalar, her kıtaya ve medeniyete ayrılmış salonlarda sergileniyor.Müzenin en dikkat çekici bölümünü Türkiye nin antik şehirlerinden getirilen eserlerin sergilendiği 15 ile 23 numaralı salonlar arasındaki galeriler oluşturuyor. Bugün bu salonlarda çoğunlukla Muğla dan getirilen eserler bulunurken, Yunanistan ve Türkiye nin farklı kentlerinden eserler de görülebiliyor. Bu galeriler arasında tamamen Muğla dan getirilen tarihi eserlerin oluşturduğu iki salon bulunuyor. Antik dünyanın 7 harikasından biri sayılan Halikarnas Mozolesi kalıntıları, bu ismin verildiği 21 numaralı salonda sergileniyor.Burada, Kral Mausolos, eşi Artemisia ile dev at ve aslan heykellerinin yanı sıra savaş sahneleri kabartmaları ve büstler ziyaret edilebiliyor. Mermer üzerine işlenmiş kabartmaların bir kısmı ABD deki müzelere geçici olarak gönderilmiş durumda. Halikarnas Mozolesi, bir koridorla Nereidler Anıtı galerisine bağlanıyor. Anıtın parçalarının neredeyse tamamen birleştirilerek tekrar inşa edildiği galeride bugün Muğla daki Ksanthos Antik Kenti nden getirilen diğer eserler de sergileniyor.British Museum un ziyaretçilerini, ana giriş kapısının hemen içinde 2 aslan heykeli karşılıyor. Halikarnas Mozolesi kazısından çıkarılan iki aslanı geçip müzenin merkezindeki 2. Elizabeth Büyük Salonu na ulaşan ziyaretçiler, yaklaşık 2 metreye 3 metre büyüklüğündeki Knidos Aslanı nı görebiliyor. Bugün Muğla nın Datça ilçesinde bulunan Knidos tan kaçırılarak İngiltere ye getirilen bir diğer heykel ise çiftçilerin bereket tanrısı Demeter heykeli.3. SELİM İN KILICI MÜZEYE SATILDI British Museum un İslam eserleri bölümünde de tüm İslam dünyasından getirilen eserler yer alıyor. Çoğunlukla geçmişin üst düzey isimlerinin bağışladığı eserlerin o kişilerin eline nasıl geçtiğine ilişkin bilgi yer almazken, Edward Beghian adlı bağışçının müzeye sattığı eserler arasında Sultan 3. Selim in kılıcı da var. Osmanlı sanatı ve kültürüne ilişkin eserlerin sergilendiği İslam Dünyası salonunda, İstanbul daki Mimar Sinan eseri Çinili Hamamı nın çinileri, koleksiyoner John Henderson un ölümünün ardından bağışladığı çini eşyalar ile müzenin ilk yöneticilerinden Augustus Wollaston Franks ın bağışladığı ya da satın aldığı eserler bulunuyor.British Museum da ayrıca Gümüşhane de bulunan bronz Afrodit heykelinin başı, Hatay da bulunan ve varlığından o zamana kadar haberdar olunmayan Kral İdrimi heykeli ile Türkiye de bulunmuş çok sayıda irili ufaklı tarihi eser mevcut. EYÜP SULTAN ÇİNİLERİ VICTORIA VE ALBERT TA Londra daki Victoria ve Albert Müzesi (VA) ise dünyanın her yerinden getirilen sanat eserlerini bünyesinde barındıran bir müze olarak dikkati çekiyor. Koleksiyonunda 5 bin yıllık bir dönemi saklayan müzenin envanteri yine British Museum daki gibi bağışlar ya da dünyanın her yerindeki koleksiyoner ve kaçakçılardan satın alınarak oluşturulan eserlerden meydana geliyor.VA da dikkati çeken Türk eserleri arasında çiniler ve padişah portreleri bulunuyor. Fatih Sultan Mehmet in İtalyan Gentile Bellini ye yaptırdığı portrenin de sergilendiği müzede, çok sayıda Osmanlı sultanına ait çizimler görülebiliyor.Türk sanatına ait halı ve tekstil bölümlerinin yer aldığı müzede çiniler de sergileniyor. Müzede sergilenen çiniler arasında tek bir karodan oluşan parçaların yanında bütün çini paneller de bulunuyor. Müzede sergilenen tam çini paneller arasında Eyüp Sultan Türbesi, Edirne Sarayı ve Piyale Paşa Camisi nden paneller yer alıyor. Dikkat çekici bir diğer eser ise İstanbul daki Fuat Paşa Konağı ndan bütün halde taşınmış çini şömine. Envanterinde Türkiye ye ait çini, çizim, resim ve arkeolojik eserler bulundurması açısından Oxford Üniversitesinin 350 yıllık Ashmoleon Müzesi de öne çıkıyor. Müzedeki yaklaşık 120 bin eserden 1700 kadarının Türkiye den götürülmüş veya Türkiye ile alakalı olduğu belirtiliyor.