Ekonominin barometresine ince ayar gerekli
Deniz yoluyla kuru yük taşımacılığı dünya ticaretinin iyi bir barometresidir. Dünya deniz taşımacılığının göstergesi de Baltık Kuru Yük Endeksidir. Bu endeks 2008 yılının ikinci yarısında meydana gelen küresel ekonomik çöküşü de, sonraki dönemde krizden çıkış ve canlanmayı da önceden işaret etti.
Yukarıda yer alan endeksin seyri, gelişmelerin hep önünden koştuğunu gösteriyor. 20 Mayıs 2008'de 11.793 ile tarihi zirve endeks daha sonra sert bir düşüşe geçti ve 5 Aralık 2008'de 663'e kadar indi. 6 ayda yüzde 94.4 düşüş kaydetti. Büyük bir çöküş. Küresel piyasalar ve ekonomi de 2008 in son çeyreğinde ve 2009'un ilk çeyreğinde en kötü dönemlerini yaşadılar.
Bu düşüşün ardından Baltık Kuru Yük Endeksi Haziran 2009 başına kadar yaklaşık 6 aylık bir yükseliş yaşadı. Yüzde 547'ye varan artışın ardından zig zaglı bir dönem başladı. En son 26 Mayıs ta 4.209 puana kadar yükselmişti. 1.5 ayı bulan düşüş döneminde ise 9 Temmuz itibarıyla 1.902 puana kadar indi ve yüzde 55 düştü. 5 Aralık 2008 den sonra en düşük düzeyler gerçekleşti.
NEYİ GÖSTERİR: Kuru yük taşıma maliyetlerindeki bu hızlı kayıp neyin nesi? Ekonomiyi aynı güçte bir fırtına mı bekliyor?
Navlunlardaki düşüş elbette dünya ekonomisinde büyümenin beklendiği gibi olmayacağının ve düşeceğinin işareti. Bunun somut göstergesi. Ama burada endekse bir ince ayar da çekmek gerekli.
Çünkü navlunların düşüşünde sadece deniz yoluyla taşınan yükün miktarında düşüş değil, aynı zamanda artan gemi sayısı da etkili. Kriz öncesinden verilen siparişler teslim edilmeye başlanmış. Turkish Yatırımın araştırmasına göre, yeni inşa edilmekte olan gemilerin teslimleri nedeniyle aşırı bir taşıma kapasitesi oluştu. Bu yıl kuru yük filosu yüzde 16 büyüyecek. Filoya 1.100 gemi daha katılacak. Yük talebindeki artış ise ancak 634 gemilik. Yani artışın ancak yarısına yük var. Navlunlardaki hızlı kaybın en önemli iki nedeninden biri bu. Taşıma kapasitesinin yükün üzerinde artışı, navlunları aşağı çeken önemli bir faktör.
Bir de Çin in inşaat sektöründe ve ekonomisindeki hız kesmenin navlunlar üzerinde belirleyici etkisi oluyor.
Bu ince ayarlar çekildikten sonra, dünya ekonomik aktivitesindeki yavaşlamanın navlun fiyatlarındaki düşüş kadar kötü olmayacağını söylemek mümkün.
SONUÇ: "Görünüşler ekseri aldatıcıdır." Aisopos
