'Comic Sans' üzerine komik bir font tartışması

Herşey Trump’ın eski avukatlarından John Dowd’un, azil soruşturması kapsamında Kongre’nin belge talebine red cevabı verdiği imektubuyla başladı. Ya da hemen ardından İngiliz Muhafazakar Parti’nin sosyal medyadaki Brexit mesajıyla başladı. Veya ikisi birden, eskiden başlamış bir tartışmayı tetikledi: ‘Comic Sans’ ciddi bir metinde kullanılası bir yazıyüzü müdür? Çünkü uluslararası gündemde liste başı iki önemli konuyla ilgili iki metin de Comic Sans’la kaleme alınmıştı. Böylece, öteden beri ‘Comic Sans’ fontundan nefret edenlerle dalga geçenlerin eski duyguları canlandı.

Avukat Dowd’un Kongre’ye yazdığı mektuptan başlayalım. Amerikan medyası mektup haberini verirken “Evet, Comic Sans’la yazılmış!” notunu mutlaka düşüyordu parantez içinde veya dışında. Hani neredeyse mektup içeriğinin önüne geçiriyordu kullanılan yazı fontu.

Olay, Trump hakkında azil soruşturmasını ortaklaşa yürüten Temsilciler Meclisi’nin üç komitesinden gelen taleple ilgiliydi. John Dowd, Trump’ı destekleyen derneklere 325 bin dolarlık usulsüz bağışta bulundukları için tutuklanan Lev Parnas ve Igor Fruman adlı iki işadamının avukatıydı. Eski Sovyet göçmeni bu iki şahıs, esrarengiz bir Rus işadamının bağışına aracılık ederek, “seçim kampanyasına dış destek yasağını” çiğnemişti. Ayrıca Trump’ın özel avukatı Rudy Giuliani’nin, Demokrat Joe Biden’ı karalama amaçlı Ukrayna manevralarına karıştıkları da iddia ediliyordu. İşte bu gerekçelerle Kongre komiteleri avukat Dowd’dan müvekkillerinin para transferleriyle ilgili belgeleri talep etti; Parnas ve Fruman’ın komitede ifade vermeleri de isteniyordu.

ABD seçimlerinde Rusya parmağıyla ilgili Muller soruşturmasında Trump’ın da avukatı olan Dowd ise verdiği yanıtta talebi reddediyor, Demokrat komite üyelerinin müvekkillerini taciz edip küçük düşürmeyi amaçladığını iddia ediyordu. Bu ciddi içeriğin Comic Sans karakterli bir mektupla iletilmesi ise büyük hayret uyandırıyordu. Doğal olarak sosyal medyada bir alay rüzgarıdır başladı. Çocukların doğumgünü kartına yakışır neşeli karakterle yazdığı için Dowd’un barodan atılmasını isteyenler bile çıktı şakayla karışık. “Bu karakterle otel odasının kapısına ‘Do not disturb’ levhası assan bile kimse takmaz, nerede kaldı ki Kongre…” diyorlardı.

Dowd ise fontuna sadıktı; konuyu işleyen Washington Post yazarına yine Comic Sans’la attığı e-mail’de, “Çok güldüm, milletin başka işi yok. Bu fontu seviyorum, göze kolay geliyor. 30 yıldır kullanıyorum, en ciddi meselelerde bile sorgulayan çıkmadı bugüne kadar” diyordu.

BREXIT’ÇİLER MİLLETİ TROLLÜYOR MU?

İngiltere’de ise Muhafazakar Parti’nin yeni Brexit anlaşmasını onaylamak üzere milletvekillerine Twitter’dan yaptığı çağrı, Brexit karşıtlarının tepesini attırdı. Comic Sans’la sanki şakacı bir uslupta verilen mesaj sadece seviyesiz ve zevksiz bulunmakla kalmadı; Başbakan Boris Johnson ekibinin bu fontu kullanarak milleti sinsice trollediği de iddia edildi.

Johnson’un başbakan olmasından sonra Muhafazakar Parti, sosyal medya stratejisini Yeni Zelanda merkezli “Topham Guerin” ajansına teslim etmişti. Medyadaki iddialara göre bu ajans, dikkatleri Brexit içeriğinden uzaklaştıracak şekilde, daha az kurumsal görünüp pop kültürünü öne çıkaran bir stil ve içerikle veriyordu mesajları. Comic Sans’la yazılan tabelanın da “GetBrexitDone” etiketiyle hızlıca yayılması hedeflenmişti. Nitekim yayıldı ama eleştirel paylaşımlarla; “Komik hükümete Comic Sans…” gibi.

Birçok grafiker de bu stilin siyasete katiyen yakışmadığı görüşündeydi. Fakat halkın nabzı öyle demiyordu. Bir ankete göre İngilizlerin yüzde 52’si beğenmişti fontu, en fazla karşı çıkanlar ise gençlerdi! Trollenmeye gelemedikleri için olsa gerek.

“KÖPEKLER TIMES NEW ROMAN’LA KONUŞMAZ”

Microsoft’un 1995 yılında özellikle çocukları gözeterek çıkardığı kullanıcı dostu arayüz ürünü “Microsoft Bob”un çizgi köpek karakteri Rover için icat edilmişti Comic Sans. Tipografi ekibinden Fransız Vincent Connare, “Köpekler Times New Roman’la konuşmaz” diyerek çizgi (comic) tarzında bu eğlenceli fontu üretmişti. Çizgi köpek Rover, konuşma balonlarıyla kullanıcıya kılavuzluk ediyordu. Comic Sans şirket çalışanlarının yazı trafiğine de girince Microsoft 95 işletim sistemine dahil edilmişti. Bob programı uzun ömürlü olmadı, bir yıl sonra vazgeçildi ama Comic Sans varlığını bugüne kadar korudu.

Dowd’un mektubuyla ilgili görüşü sorulan Connare de azil soruşturmasıyla ilgili bir mektuba biraz laubali olduğu için Comic Sans’ın pek yakışmadığını, bu fontu şahsen bir kez şaka olsun diye kullandığını, kişisel olarak ‘Baskerville’ gibi geleneksel fontları tercih ettiğini belirtiyor, fakat yine de bir açık kapı bırakıyordu; “Dowd sevdiği için kullanmış. Belki de adamları sinirlendirmek için kasten yapmıştır” diyordu. Comic Sans için “Fontların Justin Bieber’i” diyen Connare, “Eğer seviyorsanız tipografiden anlamıyorsunuz demektir. Fakat nefret ediyorsanız başka bir hobiye ihtiyacınız var demektir” diye ekliyordu.

DİSLEKSİ PROBLEMİ İÇİN BİREBİR

Ta 1999 yılından beri Comic Sans’la mücadele eden Amerikalı grafiker Holly Combs’a göre ise Dowd’un yaptığı palyaçoluktan ibaretti. Holly Combs ve kendisi gibi grafiker olan kocası Dave Combs fontun yasaklanması için “Ban Comic Sans” hareketini başlatıp, bu yazı karakterini “ahmakça, çocuksu ve saygısız” diye niteledikleri bir manifesto da yayınlamışlardı. Onlarca grafik tasarımcısı da Comic Sans’ı hem köken itibariyle hem de teknik zorlukları nedeniyle lüzumsuz ilan etmiş, sonunda dünyanın en nefret edilen fontu olup çıkmıştı. Kimilerine göre bu elitist bir tavır olsa da.

Nitekim zaman içinde Dave Combs’un tutumu değişmişti, çünkü Comic Sans’ın disleksi problemi olanlar için uygun bir okuma fontu olduğu keşfedilmişti. Bu da harflerde şekil tekrarı olmamasından kaynaklanıyordu. Örneğin diğer fontlarda “q”, “p”nin tersiyken, Comic Sans’ta şekil tekrarları daha azdı ve dikleksisi olanlar böylece harfleri daha iyi ayırabiliyordu. Şimdi Dave Combs’un Facebook grubu “Comic Sans kullan” adını aldı. Kocasına rağmen Holly Combs, Comic Sans düşmanlığında kararlı; ölüm ilanlarıyla polis zabıtlarına font olmak gibi uygunsuz haller nedeniyle yazıyüzlerinden silinmesi gerektiği görüşünde; “Neticede konuşan bir köpek…” diyor.

Bir zamanlar ‘Courier New’ şimdilerde ‘Calibri’ kullanıcısı olarak Comic Sans gözüme karışık geliyor ama o kadar da zararlı olmasa gerek.