Uluslararası bütün Ruslara cadı avı – iki Rus kozmonot hariç! Onlar da zaten uzayda

İptal kültürü hiç bu kadar süpersonik hızda, haksız ve gaddarca işlememişti; dünyanın en fiyakalı sahnelerinde varlığı iptal edilmeyen Rus sanatçı kalmadı. Ukrayna işgali nedeniyle hakkıyla iptal edilen tek paye, Putin’in siyah kuşağı oldu. Uluslararası Tekvando Federasyonu, işgalcinin onursal siyah kuşağını geri aldığını ilan etti. Uluslararası Judo Federasyonu'nun onursal başkanlığını da kaybetti.

Futboldan voleybol, atletizm ve buz hokeyine saha ve pistler Rusya ve Belarus'a kapandı. Sportif yaptırımlar anlaşılabilir, Rusya’yı Eurovision şarkı yarışmasından çıkarmak da pek ceza sayılmaz ama klasik sanat dünyasındaki işgal misillemeleri iyice çığırından çıktı, cadı avına dönüştü. İşte en sansasyonel vakalar, ünlü şef Valeri Gergiev ve soprano Anna Netrebko. Milano’dan Viyana ve Rotterdam’a, Edinburgh ve New York’a bu yılki bütün sözleşmeleri iptal edildi.

Dahası da var. Hiçbir ülke Rus kültür ve sanat insanlarını resmi yaptırım listesine almaya cesaret edemiyor ama iptaller faşizan bir dalgayla yayılıyor.

Öyle ki, şu anda Rus müzisyenlerle opera ve bale sanatçılarına karşı yürümekte olan iptal furyasını ABD’de McCarthy dönemine benzetenler var. 1950’lerin cadı avında özellikle Hollywood çevresi komünizm sempatizanı olmakla yaftalanıp toplumdan dışlanmıştı. O dönem hedef Sovyetler Birliği’ydi, şimdi ise Rusya. Carnegie Hall, Rus Mariinsky Orkestrası’nın Gergiev yönetimindeki konserlerini iptal etti; ayrıca New York Metropolitan Operası’yla birlikte Carnegie Hall, Putin’e destek vermiş hiçbir sanatçıyı sahneye çıkartmayacağını açıkladı.

İyi de Bolşoy’da hangi balerinanın Putin’le içli dışlı olduğunu kim nereden bilecek?

Mesela Bolşoy ve La Scala’nın baş balerini Svetlana Zaharova’ya Putin devlet sanat nişanını takmıştı. Zaharova ve Bolşoy Balesi’nin kadrosu toptan Kremlin’in sanatçıları sayılıyor olsa gerek ki, Londra programları iptal edildi. Yaz aylarında Kraliyet Operası’nda 21 temsilde sahne alacaklardı. Sibirya Balesi’nin İngiltere programları da iptal. Dublin’deki Helix sahnesi Ukrayna halkıyla dayanışma için Moskova Kraliyet Balesi’nden Kuğu Gölü’nü programdan kaldırdı diye Putin bomba yağdırmaktan vazgeçer mi?

FÜHRER VE DUCE RUHU: KONUŞ, YOKSA….

ABD’de McCarthy ruhu, Almanya’da ise 1930’ların Nazi ruhu dirildi. Aynı Nasyonal Sosyalizm’den yana beyan zorunluluğu gibi Rus sanatçıların Putin’i lanetlemesi bekleniyor. Alman medyasındaki yorumların satır araları kabaca “Batı sahnelerinden besleniyorsun, o halde bizden taraf şakıyacaksın” mesajı taşıyor. Namlunun ucundakiler de Gergiev ve Netrebko oluyor.

Gergiev, Münih Belediye Başkanı Dieter Reiter’in verdiği mühletle cumadan pazartesi gününe kadar Putin’i kınamadığı için, daha üç yıllık kontratı olan Münih Filarmoni şefliğine son verildi. İnsanın savaşa karşı çıkacağı varsa da böyle faşizan bir ültimatom karşısında vakarını korumak ister, susar. O da öyle yaptı.

Mesele vakar olunca başka bir bakış açısı da var. Yıllardır ABD’de yaşayan Rus orkestra şefi Semyon Biçkov, Putin’in işgalini kınadığı gibi “Bugün suskun kalmak vicdan ve değerlerimize ihanettir ki, bunlar insan doğasının asaletini gösteren hasletlerdir”diye noktayı koydu. Biçkov’un Rusya’da yakını yoksa böyle konuşabilir.

Münih’te Führer, Milano’da da Duce faşizminin ruhu dirildi. Kentin solcu Belediye Başkanı Beppe Sala, işgale karşı açık tavır alması için Gergiev’e ültimatom verdi; “La Scala’da devam etmek istiyorsa Ukrayna’ya saldırıyı kınamalıdır, aksi takdirde işbirliğimizi sona erdiririz” dedi.

Zaten işgalin başlamasından bir gece önce Gergiev, La Scala’da Çaykovski’nin Maça Kızı operasının uvertürü sırasında yuhalanmıştı.

(La Scala seyircisi yuhalamayı sever. Yıllar önce tenor Roberto Alagna detone olup yuhalanınca Radames olarak Aida sahnesini terk etmiş, sonra da La Scala önünde arya söyleyerek protestoda bulunmuştu.)

Gergiev, ültimatom karşısında sessiz kaldığı için 5-15 Mart arasındaki Maça Kızı temsillerinde orkestrayı yönetmeyeceği anlaşılıyor. Gergiev’in Carnegie Hall konser iptallerinin yanı sıra Viyana Filarmoni ve Rotterdam Filarmoni’yle de ilişkisi kesildi. Edinburgh ise kardeş şehir Kiev’le dayanışma için uluslararası festivalin onursal başkanlığından aldı Gergiev’i. İsviçre’nin Verbier Festival Orkestrası da müzik direktörlüğünü bırakmasını istedi.

Sanat damarlarını kesmenin işlevi tartışmalı. İşgali geri püskürtmek için ekonomik yaptırımlarla Putin’in boğazını sıkmaya benzemiyor. Gergiev’in işine son vermenin Ukrayna işgalini bitirmeye nasıl bir faydası olabilir?

Daha düne kadar konser salonlarının mutlak hakimi olan Gergiev’in Putin’le dostluğu öteden beri biliniyor; hatta birbirlerinin çocuklarının vaftiz babası oldukları da söylenir ama doğum tarihleri tutmuyor. 1990’da Putin’in St. Petersburg Belediye Başkan Vekili olduğu günlerde tanışırlar. Gergiev ünlü Mariinsky Tiyatrosu’nun sanat direktörüdür ve tiyatronun iflastan kurtarılmasında önemli rol üstlenir.

Ve Gergiev öteden beri Batı aleminin Rus kompozitör ve şefleri politikleştirmesinden yakınır; “Müziği dinlemeyen sıkıcı insanların propaganda savaşı” diye tanımlar. Putin’in, Gergiev’in memleketi Osetya’ya operasyonu dönüm noktası olur. Siyasi görüşünü açıklamamakta direten Gergiev bu sefer konuşur ve Batı’nın Rusya’yı saldırgan taraf görerek yine hata yaptığını söyler. Bu da bir kenara not edilir.

#resim#900644#Putin, Valeri Gergiev ve Anna Netrebko St.Petersburg Mariinsky Tiyatrosu'nun açılışında

Putin’in yayılmacı emelleri bağlamında Gergiev’le birlikte hedefe konulan diğer bir figür ise Rusya’nın divası Anna Netrebko. Bugün dünyanın en ünlü sopranosuna sosyal medyada “Putin’in bülbülü” diye çemkirmek Putin’e çok mu dokunur acaba?

Tamam, Netrebko Kremlin’de ağırlanırken Putin’den “büyüleyici ve açık tavırlı bir yurtsever” olduğuna dair yüksek iltifatlar işitmiş, bir de üstüne üstlük zamanında Ukraynalı ayrılıkçıların bayrağıyla poz verdiği halde, sosyal medyada “Politikayla ilgili değilim. Savaşı sevmiyorum ve karşı tavır almak için zorlamayı da çok aptalca buluyorum” diye sızlanmış. Ama şart mıdır sosyal medyadaki linç çetelerinin peşine takılmak.

Akabinde iptaller geldi; geçen hafta sonu Danimarka’da Arhus’ta kocası Yusif Eyvazov’la arya gecesi vardı, iptal edildi. 9 Mart’ta La Scala’da sahnelenecek “Adriana Lecouvreur” operasındaki rolü alındı. Bavyera Devlet Operası, Zürih Operası, Elbe Filarmoni de Netrebko’yla sözleşmelerini iptal etti.

Die Welt gazetesindeki yorumu hayretle okudum. Netrebko’nun “Hayatımı güzelliğe adadım” sözü bir kusur oluyor ve “Avusturya pasaportuyla bling bling pespayeliğindeki lüks yaşantısını Instagram’dan paylaşan şımarık kadın” portresi çiziliyor. Eh primadonnalar kaprisli ve şımarıktır.

Primadonnaların kaprisine katlanılır ama Rus oligarkların şımarıklığına asla. Yaptırımlar nedeniyle Jetleri havada, yatları okyanusta mı kalır, hiç umurumuzda olmaz. Biden, oligarkların işlediği suçları ortaya çıkarmak üzere yeni bir görev gücü kurduklarını ve yatlarıyla özel jetlerini bulup el koymak üzere Avrupalı müttefikleriyle birlikte çalışacaklarını söyledi.

Bulmak o kadar zor olmasa gerek. Hani şu Elon Musk’ın, özel jetinin rotalarını takip işini bıraksın diye 5 bin dolar teklif ettiği genç vardı, Jack Sweeney. Takip için algoritma geliştiren Sweeney şimdi de Twitter’da açtığı bir hesaptan Rus oligarkların jet ve helikopterlerinin konumlarını gösteriyor. İlk paylaşımında Roman Abramoviç’e ait Bombardier BD-700 Global’in Riga’ya indiği görüldü.

Şu sıra tanınmış Rus olup da iptale uğramayan iki kişi kaldı. Yeryüzüne 400 km kadar mesafede turlayan Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) görevli kozmonotlar Piyotr Dubrov ve Anton Şkaplerov. Geçen yılın mart ayından bu yana NASA’dan dört astronot ve bir Alman astronotla birlikte istasyonda yaşıyorlar. Önümüzdeki 30 Mart’ta ABD’li astronot Mark Vande Hei ile birlikte Rus Soyuz kapsülüyle dünyaya dönüşleri planlanmıştı.

Biden yaptırımların Rus uzay endüstrisi ve uzay programına darbe indireceğini söylese de NASA ile Avrupa Uzay Ajansı ESA, Japonya, Kanada ve Rus Roskosmos ajansı arasındaki ortaklığın sona erdirilmesi ISS operasyonlarını baltalayabilir.

Bu arada Roskosmos’un şefi Dmitri Rogozin’in “Ortaklık biterse 500 tonluk istasyon yörüngeden çıkıp tepenize düşebilir. Rus motorlarıyla yörüngede kaldığını unutmayın” diye ABD ve Avrupa’ya savurduğu tehdit kayda geçti.