'Kazancı kardeşler' kazandı
Dün büyük bir heyecanla son dönemin özelleştirme ihalelerine odaklandım. Bloomberg televizyonunda hem yorumladım, hem konuklarımızla tartıştık, hem de
ortaya çıkan yüksek rakamlar karşısında duyduğum şaşkınlığımı izleyiciyle paylaştım. Ama şu sorunun cevabını bulamadım. Mehmet Emin Karamehmet ve Mehmet Kazancı ortak girişim grubunun akıllara durgunluk veren Boğaziçi ve Gediz elektriğe yönelik yaklaşık 5 milyar dolarlık teklifleri sonrası durum ne olacak? Bu paralar nereden, nasıl çıkarılacak? Bir önceki özelleştirme ihalelerinden somut bir örnek: Yılda yuvarlak hesapla 11 milyar KWH tüketimi olan Uludağ Bölgesi’ne 940 milyon dolar verilmişti. 18 milyar KWH tüketimi olan Boğaziçi’ne ise İş Kaya –MMEKA Ortak Girişim Grubu (Karamehmet/Kazancı Ortaklığı) tam 2 milyar 990 milyon teklif etti. Üstelik açık artırmada son ikiye kalan şirketin ikisinde de ‘Kazancı Kardeşler’
vardı. Diğer bir ifadeyle kardeşler yarıştı. Yılda 13.862 GWH (yaklaşık 14 milyar KWH) net elektrik tüketilen Gediz’i de Karamehmet /Kazancı Gurubu kazandı.
Gediz ihalesinin açık artırma bölümünde Cemil Kazancı’nın başında bulunduğu AKSA Elektrik teklif vermeden ayrıldı. Mehmet Kazancı’nın yer aldığı İŞKAYAMMEKA
ortak girişim grubu 1 milyar 920 milyon dolarla, Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye de en
yüksek telifi veren grup oldu. Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (TEDAŞ) Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş., Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş., Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. ve
Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.’deki yüzde yüz oranındaki hisselerinin özelleştirme ihaleleri, şüphesiz son dönemin merakla beklenen gelişmesiydi. Bundan sonra ise sırada Elektrik Üretim AŞ’nin (EÜAŞ) elindeki elektrik üretim santrallarının ihalesi var. Son elektrik dağıtım özelleştirme ihaleleri gösteriyor ki, elektrik üretim santrallarının ihalelerinde de benzer girişim gurupları ortaya çıkacak ve burada da şaşırtıcı rakamlarla karşılaşacağız. Son özelleştirme ihalelerinde bir gerçek daha ortaya çıktı. En yüksek teklif verilen ve Türkiye’nin en gözde dağıtım bölgesi olarak bilinen yerler, farklı şirketler çatısı altında anılsa da ‘Kazancı Kardeşler’in oldu. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) açısından bakıldığında başarılı bir özelleştirme çalışması gibi görünse dahi, enerji piyasası açısından elektrik piyasasının geleceği noktasında bazı handikaplar oluşacak gibi görünüyor. Zira elektrik dağıtımı,
kâr marjları Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından regüle ediliyor.
Özelleştirmede ipi göğüsleyen şirketlerin bu alanda fazla hareket kabiliyeti yok. Ancak rakamların yüksek çıkması her halükârda EPDK üzerinde zaten var olan
baskıyı artıracaktır. Bu özelleştirme ihalelerinde önce bazı bölgelerin dağıtımını
üstlenmiş olan şirketler de kâr marjlarının düşük olmasından şikâyetçiydi. Hatta bu amaçla EPDK yönetimi nezdinde girişimleri olmuştu. Böylece, yani yüksek tekliflerle EPDK üzerinde lobi faaliyeti yapacak şirket sayısı ve etkinlikleri de artmış olacaktır.
Dağıtım özelleştirme modeli için birinci geçiş dönemi olarak 2006 ile 2010 aralığı belirlenmişti. Diğer bir ifadeyle 2010’un sonunda ikinci geçiş dönemi için
hazırlıklar yapılacak. Belki de bazı önemli parametreler değişecek. Bu durumda rasyonel tekliflerle ihaleden elenenlerin durumu ne olacak? Hatta daha önceki
ihalelere çeşitli belirsizliklerinden dolayı girmeyip, makul zeminde duranların durumunu kim açıklığa kavuşturacak? Bu soruların neden soruyorum. Zira ortada ciddi şekilde lobi yapan dağıtım şirketleri var. İhalelere teklif verirken önlerine konulan kriterlerin açıkça değişmesini istiyorlar. İşte somut bir örnek: Dağıtım şirketleri 4–8 Ocak 2010 tarihleri arasında Kayseri’de yaptıkları toplantıda EPDK’ya şöyle bir listeyle taleplerini ilettiler.
1- Yüzde 2.33 olan kâr marjının artırılması,
2- Borcundan dolayı abonelerin elektriğinin kesilmesi-açılması işlemi için aboneden alınan kesme-açma bedelinin artırılması,
3- Abonelerden nakit olarak alınan güvence bedellerinin artırılması,
4- Yüzde 100 olması öngörülen tahsilat hedeflerinin belli bir oranda aşağı çekilmesi,
5- Yeni abonelerden alınan bağlantı bedelinin artırılması 6- Üçüncü şahıslara ait dağıtım tesislerinin devir alınma işleminin TEDAŞ tarafından yapılması…
‘Kazancı kardeşler’ ne kadar ayrı
Boğaziçi Elektrik Dağıtım ihalesinde, 5 adet firmanın katıldığı açık artırma turlarında, şirket teklif vermeden çekildi. Kalan iki şirket ‘Kazancı Kardeşler’e ait AKSA Elektrik ve İş Kaya-MMEKA OGG oldu. İlk molada Cemil Kazancı (AKSA Elektrik) ihaleden çekildi. Abisi Mehmet Kazancı’nın Yönetim Kurulu Başkanı olduğu girişim grubu ise en yüksek teklifi veren taraf oldu. Bu noktada, Bloomberg’de
bundan sonraki Gediz ve Trakya ihalelerine de en yüksek teklifin Mehmet azancı’dan geleceğini söyledim. Yanıldığım nokta Trakya oldu, ama üçünü de kazanan ‘Kazancı kardeşler’ oldu. Toplamda yine yanılmış sayılmam. Ayrıca Kazancı kardeşlerin, bu ihalelere teklif verme gününe birkaç gün kala ayrılmaları ve ayrı
şirketler çatısı altında ihaleye girmeleri de bana anlamlı geldi.
