Kömür yatar Türk bakar II
Gerçekler acıdır. 10 yıldır yerli kaynaklardan elektrik üretmek için pek çaba sarf etmediğimiz gibi, var olan kömür rezervlerine ilave yeni kaynaklar bulmamız da pek işe yaramamış. Bu konuda planı, programı olması gereken en önemli otorite yani Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) suskun. Ailece yaptıkları hafta sonu etkinliklerinden memleketin enerji meselesine eğilme zamanları olmamış anlaşılan. Bolu'da olduğu gibi kömür yataklarında da turistik tesisler olmadığına göre uzun söze hacet yok. Yakında EPDK heyeti hafta sonu etkinliği için Palandöken'de olacak, şimdiden yerinizi ayırın.
Geçen hafta Ankara'da enerji bürokrasisinden önemli oranda istifade ettim. Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) Genel Müdür Halil Alış, Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) Genel Müdürü Kemal Yıldır ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) Genel Müdürü Mustafa Aktaş ile oldukça verimli olduğunu düşündüğüm görüşmeler yaptım. En azından yerli kaynaklara uzun bir aradan sonra da olsa bakış değişmek üzere. Yeraltında yatan kömürün nasıl değerlendirilebileceğine dair çalışmalar yapılıyor, geç de olsa formüller geliştiriliyor.
Mesela, Afşin-Elbistan'da 10-11 bin megavatlık kurulu güce dayalı termik santral yapmanın mümkün olduğunu ve bunun için çalıştıklarını Halil Alış ifade etti. Trakya Saray, Afşin Elbistan'da 3 milyar tonluk ilave yeni kömür rezervleri tespit edilmiş. EÜAŞ'ın Afşin-Elbistan'da toplam bilinen rezervi 4.5 milyar ton olmuş. Türkiye'de bilinen linyit rezervinin 11.5 milyar ton olduğu düşünülürse Afşin havzasının önemi daha iyi ortaya çıkacaktır. Genel Müdür Alış, "Afşin havzasında bilinen rezervlere göre 7-8 bin ek termik santral yapma imkânı var. Şu anda bu bölgede kurulu gücü 1400 ve 1440 megavat olan iki santral var. Buradaki temel problemlerden birisi altyapı; kamulaştırma ve iskân icap ediyor. Diğeri havzanın içinden geçen iki çay var. Bu çayların derivasyonu gerekiyor" ifadesiyle bir nevi buraların ekonomiye neden kazandırılmakta geciktiğine işaret etti. Ancak daha fazla zaman kaybetme hakları yok.
Öte yandan EÜAŞ'ın başlatmış olduğu atık ısı değerlendirme projesine dikkat çekmem gerekiyor. Soma'da atık ısıdan ilk önce 8 bin sonra 24 bin konutu ısıtmak üzere proje geliştirmişler. Böylece ısınma amaçlı kömürden kaynaklanan kirlilik de azalacak. EÜAŞ, Soma'da ısı satışına çıkmış. Belediye talip olmuş ve yakında ısı iletim tesisini yapacak. Afşin ve Elbistan'da da atık ısıdan faydalanmak için çalışılıyor. Ayrıca aynı çalışmalar Tavşanlı'da da devam ediyor. Yeni yeni uyandığımız bu projelerin değerlendirmesi size kalmış...
Aslında bazı ülkelerde bu tarz küçük santrallar sadece bölgesel ısınma için bile yapılıyor. Bizde bu imkânlar var, ancak şu ana kadar değerlendirilmemiş. Fakat EÜAŞ, son 1.5 yıldır bu projeler üzerinde de çalışıyormuş. Bu iyi haber. Enerjinin verimliliğinin devam ettirilmesi gerekiyor. Çünkü enerjide arzı yönetmek ne kadar zorsa, talebi yönetmek o kadar kolay, fakat buna kafa yoran beyinleriniz olursa...
Türkiye'nin en önemli problemi gece ile gündüz arasında tüketilen elektriğin çok farklılık arz etmesidir. Aynı gün içinde 24 bin ile 36 bin megavat arasında değişen bir eğri, önemli sorun.
Ve 2012. Bu sene için 269 ile 279 milyar kilovat saat enerji verebilecek gücümüzün olduğunu söyleyen Aliş, "Ama yazın veya kışın yoğun tüketim zamanlarında (PİK) bazen sıkıntı yaşayabiliriz. Kış PİK'inde doğalgaz sıkıntısı olunca elektriği de karşılamakta zorlanıyoruz. Yaz PİK'inde klimalar devreye girince problem ortaya çıkıyor" vurgusunu yapıyor. Talep tarafında çalışma yapıp, yük eğrisi zamanını değiştirmek gerekiyor.
EÜAŞ Genel Müdürü de, "Ne yapıp edip kömürümüzü değerlendirmemiz gerekir. Elimizdeki kömür rezervini sadece elektrik için termik santrallarda kullanabiliriz. Sanayide kullanılamaz" gerçeğinin altını çizdi. Doğalgaz iletim kapasitemiz 51 milyar metreküp olduğuna göre EPDK istediği kadar gaz lisansı versin, hiçbir yaraya merhem olmaz.
