Kürtler ve 'zamanlama'...

ÜMİT Pamir'in, "Referandum yapalım, Kürtler ayrılmayı istiyor mu istemiyor

mu öğrenelim" mealindeki teklifini ve bu teklifi bir tabu yıkıldı diyerek

tebrike şayan bulan Milliyet Gazetesi yazarı Kadri Gürsel'in katkısını

ürkütücü bulduğumu söylemiş, çarşamba günkü yazımı bu konuya ayırmıştım.

Beni ürküten öncelikli olarak "zamanlama" idi. Bu tabunun yıkılmak için

neden tam da işe devletin siyasi çözümün tarafı olarak teberrüz ettiği bir

zaman dilimini seçtiği(!) meselesiydi.

Aslına bakarsanız, "Kürtler'le bölünme dahi konuşulmalı" meselesinin dile

getirilmesinin bir tabu mahiyeti filan taşıdığı söylenemez. Nitekim,

bölünmeyi konuşabilmek gerektiğini "öteden beri" söyleyen ve tarafların

açık açık, içtenlikle konuşmaları gerektiği konusu üzerinde ısrarla duran

Nuray Mert, daha bundan bir yıl kadar önce TVnet'te yaptığımız Düşüne

Taşına programında da dile getirmişti görüşlerini. Keza ondan önceki ve

sonraki tarihlerde de. Kendisi dahi dikkate almayabilir, ama bu fark benim

için önemlidir. Öteden beri ifade edilegelen ile "bugün" tam da şimdi

ortaya çıkan ve "Bir tabu yıkılmaktadır" ifadesiyle keşfediliveren tutum

arasında fark görürüm.

Bu nedenle, Mert'in de olumlu rey verdiği söz konusu tutumu, aynı bağlama

dahil etmedim. Fakat benim bu ayrımı yapıyor olmam onu bağlamayacağından,

"Günaha Davet" başlıklı yazımda yer alan "nazikçe sabotaj" ifadesine

itiraz, hatta sitem etmiş (13.08.2009/ Radikal). Yazısında Kürt

meselesinin ciddiyetini düne kadar yadsımış ve meselenin öneminin farkına

her nedense şimdi varmış görünen ve işi şiir dinletisi duygusallığına

dökerek samimiyet bağlamından kopanları haklı olarak eleştiriyor.

Anladığım kadarıyla "zamanlama"ya itiraz var bu eleştiride de. Farklı

cihetten de olsa.

Beni düşündüren de bu zamanlamadan başkası değil. Nuray Mert ve dahi başka

isimler, çeşitli zamanlarda "Keşke ayrılmak isteyen Kürtler bunu açıkça

konuşabilseydi" demişlerdi, o halde neden Ümit Pamir'in referandumdan

bahsetmesi, bu mevzunun artık açık açık konuşulabilir olmasını

sağlamasından bahisle tabu yıkmak gibi derecelerle taçlandırılıyor

"bugün"? Burada bir tuhaflık yok mu?

İSLAMCILAR VE KÜRTLER:

FARK DA ÇOK BENZERLİK DE

"Bugün" kelimesine anlam atfetmemin tek nedeni de söz konusu projenin

şimdi gündeme gelmesi değil. İnsan kısmen bildiği bir dünyanın duygu

durumunu anlayabilmek için onu kendi dünyasının duygu durumlarıyla

kıyaslama yolunu seçer. Kürtlerin kendine özgü mantalitesi hiç

bilmediğimiz bir şey değil; ama rejimin iki sorunlu alanı, "laiklik" ve

"ulus devlet" hassasiyetleri dolayısıyla, İslamcılar ve Kürt meselesi

etrafında düğümlendiği için bu iki "sorunlu(!)" alan arasında temas

noktaları da oluşuyor. Şöyle ki, kamusal alan tasavvurunu son derece sert

bir laiklik tanımı üzerinden kurmuş olan sistem, dindar kesimi/İslamcıları

nasıl belirli bir baskı altında tuttuysa, Kürtler de ulus devlet

mantığının son derece katı tezahürleri nedeniyle belirli bir baskıya maruz

kaldılar yıllarca. "Ben Kürt'üm" demeleri ve Kürtçe konuşmaları vatanın

bölünmez bütünlüğüne saldırı addedildi.

İslamcılar yahut dindarlıklarını kimliklerinin önemli bir parçası

sayanlar, "demokratikleşme"yi siyasi düşüncelerinin bir parçası haline

getirirken düşündükleri tek şey iktidara gelmek değildi. Demokratikleşme

çabasında belirli bir mesafe alabildikleri için iktidara geldiler.

Özellikle 90'larda entelektüel hayatın tümüne neredeyse "tesbihat"

düzeyinde egemen olan bir dil, "demokrasi" kavramı etrafında örülen dil,

İslamcı entelektüellerin dünyayı, farklılıkları, özgürlükleri ve "ötekini"

algılama kanalı oldu; kısmen "takiye" idi kısmen "gerçek"... Nitekim

gerçeklik payı oranında İslamcılar değişti. Değişimin mahiyeti

sorgulanabilir, meşruiyet sorununun ne kadar çözülmüş olduğu da. Ama

bunları tartışırken dozlardan bahsediyor oluruz, böyle bir değişim hiç

olmamış gibi yapamayız.

Şimdi ben bu süreci yaşayan bir tek İslamcılarmış, dindarlarmış gibi

yaparsam, Kürtlere haksızlık etmiş olurum. Şimdi ben, "Laiklik ilkesi bu

devletin esaslarından biri, burada sorun yok, fakat bu ilkenin gündelik

hayata uyarlanmasında bir sorun var, kamusal alan tarifinde esneme

gerekiyor" derken, birilerinin "Yok yok, sen aslında şeriat istiyorsun ama

takiye yapıyorsun" demesinden nasıl rahatsız oluyorsam, aynı şekilde

kültürel haklarından bahseden bir Kürt'e de "Aslında siz devlet kurmak

istiyorsunuz, yani amacınız bölünmek" denilmesinden de rahatsız olurum.

İki mevzu arasında çok fark olduğunu biliyorum, en temel fark herhalde

bugün şeriat hükümlerinin tatbik edildiği bir devlet fikrini soruşturmak

için bir referandum yapılacak olsa dişe dokunur hiçbir sonuç elde

edilemeyeceği realitesidir.

Bu demek değildir ki hemen her taraftan birçok kişi "demokratikleşme"

derken kavramın içini boşaltacak çarpık çurpuk edimler ve tutumlar

üretmiyor. Ama böyle kişilere ve edimlere rağmen, sırf o kavramla iştigal

etmiş olmaktan mütevellit bir değişim oluyor. DTP'den birinin çıkıp

"Türkiye partisi olamadık" gibi bir özeleştiri yapabilmesi orada da

vizyonun çok değiştiğini göstermez mi?

Belki istediğimiz sonucu vermeyecek, el hak, aşılması gereken çok engel,

aşındırılmaması gereken çok hassasiyet var. Ancak iyi kötü bir çözüm

arifesi atmosferi de yaratılmış durumda ve fakat çözüm fikrinin "Belki de

Kürtler devlet istiyordur, soralım, öğrenelim"e gelmesi, kültürel

haklardan bahsetmeyi bile vatanın bölünmez bütünlüğüne saldırı olarak

gören muhalefet tarafından yüzde yüz yozlaştırılacak. Tarihi ya da değil,

fırsat ya da değil, meseleyi diyalog platformunun içinde tutacak bir

imkânın heba edilmesini sakıncalı buluyorum. O ya da bu nedenle, çözüm

için girilmiş bir yol varsa ve devlet meselenin bir tarafı haline

gelmişse, şu safhada "demokratikleşme" diyen Kürtlerin bağırlarına

gömdükleri nostaljileri değil, bir arada yaşamayı imkân dahilinde gören

yanlarını çağırmanın makul olacağını düşünüyorum.