Kurban, Allah'a yaklaştırır

Kurban kesmenin amacı Allah'ı anmak, verdiği rızık için O'na şükretmektir. Önemli olan kalpteki takva denen sorumluluk bilincinin oluşmasıdır. Takva meydana gelince insan, Allah'a doğru yol alıp O'na ulaşır

"ÜLKEMİZDE senelerdir en çok tartışılan ibadetlerden biri kurbandır. Kurbanın ne zaman konduğu, farz bir ibadet olup olmadığı tartışmadan hiç düşmemiştir. Bu konuları cevaplandırmak için Kuran'a başvurmak zorundayız. Çünkü biz kurbanı Allah için kesiyoruz. Kurbanla ilgili ayetler şöyledir:

"Kendilerini rızıklandırdığı küçükbaş ve büyükbaş hayvanlar üzerine Allah'ın adını ansınlar diye biz her ümmet için kurban kesmeyi farz kıldık. İşte sizin Tanrı'nız tek bir Tanrı'dır. O halde O'na teslim olun. O'na samimiyetle boyun eğenleri müjdele. Onlar, Allah anıldığında kalpleri ürperenler, başlarına gelene sabredenler, namazı dosdoğru kılanlar ve verdiğimiz rızıklardan Allah rızası için harcayanlardır." (Hac, 34-35)

KURBAN FARZ MIDIR?

Ayette geçen "her ümmet için" ifadesinden anlıyoruz ki, oruç gibi, namaz gibi kurban da bütün peygamberlerin ümmetine farz kılınmıştır; sadece Müslümanlara, yani Hz. Muhammed'in ümmetine değil. Öncelikle "Her ümmete kurban kesmeyi farz kıldık" ifadesinde yer alan "ce'alnâ" kelimesi ayette "hükmetmek" anlamında kullanılmıştır. Allah'ın hükmettiği şey elbette ki farz olur.

Ayetin bu kısmında geçen mensek kelimesi nüsükten gelmektedir. Şimdi mensekin "kurban" olduğunu söyledikten sonra ce'ale kelimesiyle beraber cümleyi manalandıralım. Zemahşeri bu ayetin tefsirinde ce'ale kelimesine şere'a, yani "Kanun olarak koydu, hükmetti" manasını vermiştir. O zaman "Yüce Allah, kurbanı farz kıldı" dememizde hiçbir sakınca yoktur.

KURBANIN AMACI NEDİR?

Hac 34. ayete göre kurban kesmenin birinci amacı Allah'ı anmak, verdiği rızık için O'na şükretmektir. İkinci amacı ise inanan kişinin tevhid inancını pekiştirmek, Allah'a olan teslimiyetini ameliyle ifade etmektir. Allah'ın tek olduğunu ve O'na teslim olmanın zorunluluğunun bilincini, samimiyetini, ihlası-nı ve takvasını göstermektir.

Diğer bir amacı da, insanda doğuştan gelen saldırganlık içgüdüsünü tatmin edip insanın insana saldırmasını önlemektir. Bu açıklamaya delil olarak da Mâide 2730. ayetlerdeki ifadeyi delil olarak getirebiliriz.

Kâbil'in kurbanı kabul edilmeyince, kurbanı kabul edilen kardeşini kıskanır ve ona kendisini öldüreceğini söyler. Hâbil'in kurbanı kabul edildiğinden kendisinde böyle saldırganlık alametleri görülmez. Kardeşi Kabil'e, "Sen beni öldürmek için elini uzatırsan eğer, bilesin ki ben âlemlerin Rabbi olan Allah'tan korktuğum için elimi uzatmam" der. Ardından Kâbil, kardeşini öldürür ve kaybedenlerden olur.

KURBAN KESMENİN ANLAMI

"Bu kurbanların ne etleri ne de kanları Allah'a asla ulaşacak değildir. Fakat Allah'a ulaşacak olan sizin takvânızdır." (Hac, 37)

Yüce Allah, kurban konusunda son değerlendirmesini bu ayetle yapmaktadır. Kurban kesilmesinin anlamı Allah'a yaklaşmaktır. Kurban Allah için, O'nu zikretmek, O'nu yüceltmek için kesilince kulu Allah'a yaklaştırmaktadır. Allah'a ulaşacak olan da kanlar ve etler değildir. Çünkü müşrikler kurbanları putları için kesiyor, kanlarını putlara ve Kâbe'nin duvarlarına sürüyorlardı.

Onun içindir ki mümin kişi, kestiği kurbanın ne etinin ne de kanının Allah'a ulaşamayacağını bilmelidir. Önemli olan kalpteki takva denen ihlasın, Allah'a karşı sorumluluk bilincinin oluşmasıdır. Takva meydana gelince insan, Allah'a doğru yol alacak ve O'na ulaşacaktır.

Netice olarak diyebiliriz ki, yüce Allah ibadetleri insanları eğitmek, topluma ahlakı yaymak ve bir bütün olarak onları terbiye etmek için koymuştur. İşte bütün bunlar, insanı terbiye etmek için yüce Allah'ın kullandığı metotlardır. Böylece ibadetlerin görevleri ortaya çıkmaktadır.

BAYRAKTAR HOCA yanıtlıyor

Taksitle kurban kesilir mi?

■ Kimler kurban kesmekle yükümlüdür? Ne kadar birikmiş paraya sahip olmak gerekir?

Bir kişinin geçimini temin dışında kurban kesecek kadar birikimi varsa kurbanını keser. Eğer sabit bir kazancı yoksa 6 aylık geçimini karşılayacak gelirin üzerinde birikimi olması gerekir.

■ Kredi kartıyla, taksitle kurban almak caiz midir?

Caiz değildir. Parası olmayan bir kişinin kurban kesmesine gerek yok. Kurbanın parasının peşin ödenmesi lazım.

■ Kurban kesmeyip bedelini bir fakire vermek olur mu?

Olmaz, çünkü o infaka, yani yardıma girer. Kurban ibadeti yerine geçmez. Örneğin, bir kişi "Oruç tutmayıp onun yerine namaz kılayım" diyemez. Bunun gibi "Kurban kesmeyip yerine infak edeyim" de denemez.

■ Vekâlet yoluyla kurban kesilir mi? Kurumlara bağış yapmak uygun mu?

Kişi kurbanını kendi kestirmeli, kestirirken kesene vekâlet vermeli. Kurban parasını bir kuruma bağışlayıp "Benim yerime kurbanımı sen kes" demek doğru değil.

■ Kurban keserken hayvana eziyet etmek ve diğer nahoş görüntüler kurban ibadetine zarar getirir mi?

İbadete zarar getirmez ama bu tür görüntüler hoş değil. Hayvana vahşice davranılmamalı, eziyet etmeden kesilmeli. Ayrıca hayvana sakatlayacak derecede eziyet yapılıyorsa 0 hayvan zaten kurban olmaz.

■ Büyükbaş hayvanı kaç kişi kesebilir? Ortaklaşa kurban kesenlerin birbirini tanıması gerekir mi?

Büyükbaş hayvanı 7 kişi kesebilir. Bu kişilerin birbirini tanımaları şart değildir.

■ Hangi hayvanlar kurban edilir? Keçiden kurban olur mu?

Dört bacaklı, otobur, geviş getiren ve çift tırnaklı hayvanlar kurban edilir. Hayvan sağlam olmalı, gebe olmamalı. Küçükbaş hayvan 1 yaşında olmalı, büyükbaş hayvan 2 yaşını doldurmalı. Keçiden de kurban olur.

■ Kurban eti nasıl dağıtılmalıdır? Gayrimüslimlere ve kurban kesenlere de bu etten verilir mi?

Kurban eti üçe ayrılır: Bir pay kendine ayrılır, bir payı komşuya, bir payı da fakire verilir. Gayrimüslimlere ve kurban kesenlere kesilen kurban etinden verilebilir.

■ Kesilmeden önce kurban bayıltılsa olur mu?

Olmaz. Bayıltılan hayvan sakatlanmış demektir, sakat hayvan da kurban edilemez.

■ Ölmüş ana baba için kurban kesilir mi?

Hayır kesilmez. Kurban ölü için değil Allah için kesilir.