Geçimimiz tütünden
İzmir’in vergi rekortmenleri listesine göz gezdirirken Rusya’nın eski Maliye Bakanı Aleksey Kudrin’in iki yıl önce olay yaratan bir lafını hatırladım.
Rus Bakan, halkına daha fazla alkol ve tütün kullanmalarını tavsiye ettiği vakit şaşıranlar olmuştu.
Oysa Bakan’ın dilinin altındaki bakla öyle görülmeyecek gibi değildi. Vatandaşın cebindeki parayı düşük vergi yükü taşıyan temel tüketim maddeleri yerine yüksek vergi yükü altındaki alkol ve sigaraya yönlendirmeyi, kamu maliyesini düzenlemenin bir yolu olarak görüyordu.
Aslında, siyaset ile ekonomi arasında böylesi paradokslar her yıl alkolizmle mücadele için milyar dolarlar harcayan, buna karşın alkol ve sigara tavsiye eden bakanlara sahip Rusya’ya özgü değil.
Mesela Türkiye’de de Rus Bakan kadar açık konuşan çıkmasa da aynı durum değişik versiyonlarıyla yaşanıyor.
Bunu devletin vergi kalemlerine ve rekortmenlere şöyle bir baktığında kolayca görmek de mümkün.
İzmir’in en çok vergi veren kurumu, yıllardır olduğu gibi yine sigara üreticileri oldu.
Marlboro dahil birçok sigara markasını üreten Philip Morris Sabancı, 635 milyon lirayı aşan gelirinin yaklaşık 5’te birini yani 127 milyon liranın üzerinde bir parayı, devlete vergi olarak ödemeye hazırlanıyor. En çok vergilendirilen ikinci kurum yine bir sigara üreticisi. Camel dahil çeşitli markalarda sigara üreten Japon Tobacco International da 212 milyon liralık gelirinin 42 milyon lirasını vergi olarak ödeyecek.
Tüm bunlara elbette ki sigara içenlerin yani tüketicilerin satın aldıkları her paket başına ödedikleri yüzde 80.3 oranındaki vergiyi katmıyoruz. Bu 9 liralık bir sigara paketinin 7.5 lirasının vergilendirilmesi anlamına geliyor.
Peki mevcut tabloya bakıp “İçiyoruz ama devleti kurtarıyoruz kardeşim” demek mümkün mü?
Aslında bu konuda pek aceleci olmamak gerek.
Çünkü giderek bütçe içinde çok daha önemli bir vergi kalemi haline gelen sigaranın neden olduğu rahatsızlıkların faturası da hiç az değil. Sadece geçen yıl 2.8 milyar lira tütünün neden olduğu hastalıklar için harcandı.
Ama sıkı durun, devlet kendi kesesi için bunun da bir çaresini buldu. Önümüzdeki birkaç ay içinde her sigara paketinden 1.5 liralık sağlık vergisi alınmasını öngören bir yasa, yeni dönemde Meclis’e gelecek.
Ondan sonra devlet sağ, vatandaş selamet.