İsmet Özkul

Dış rekabet gücünde kalıcı hasarın resmi

Geçen hafta yayınlanan 2011 yılı dış ticaret verileri, sadece ihracattaki tarihi rekoru tescil etmedi. Dikkatler sadece dış ticaretteki artışa çekilmeye çalışılsa da ithalat ve dış ticaret açığında da tarihi rekorlar kırıldı. Üstelik ithalat ve dış ticaret açığındaki artış, ihracat artışını açık ara geride bırakıyor.
2011 'de ihracat yüzde 18.50 artarken ithalat yüzde 29.80, dış ticaret açığı ise yüzde 47.75 arttı. Dış ticaret açığındaki bu artış, 2010'daki yüzde 85'lik artışın üzerine geliyor. Dış ticaret açığı, iki yılda yüzde 173'lük bir artışla neredeyse üçe katlanmış durumda.
Burada sorun sadece genel hatlarıyla artan dış ticaret açığı, cari açık ve dış borç sorunu da değil. Arka tarafta Türkiye'nin dış rekabet gücünde iki yılda ciddi bir aşınma olduğu da dış ticaret verilerinden anlaşılıyor.
Bunu ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 56.04'e düşmesinde net olarak görüyoruz. 2010'da 11.1 puan düşen ihracatın ithalatı karşılama oranı, 2011 'de 5.34 puan daha düştü. Karşılama oranının geldiği düzey 2000 yılındaki yüzde 50.96'dan sonraki en düşük düzey. Karşılama oranının bu düzeylere indiği her dönemin ardından ekonominin ciddi bir krize girdiğini unutmamak gerekiyor.
Dış ticaret verilerini global rekabet gücü bakışıyla incelediğimizde 2011 yılı için şöyle bir resim ortaya çıkıyor:
■ İmalat sanayiinde 22 sektörden 15'inde ihracatın ithalatı karşılama oranı bir önceki yıla göre düştü.
Sanayinin bütününde 27 alt sektörün 19'unda karşılama oranı geriledi. Tüm ekonomik faaliyetleri kapsayan 34 sektörün 23'ünde karşılama oranı düştü..
■ Uluslararası standart ticaret sınıflamasına göre toplam 66 mal grubunun 43'ünde karşılama oranı düştü.
■ Türkiye'nin dış ticarette fazla verdiği ülke sayısı 144'ten 139'a düşerken, açık verdiği ülke sayısı 84'ten 90'a çıktı.
■ Türkiye'nin ithalatını artırdığı ülke sayısı, ihracatın arttığı ülke sayısından fazla. Buna karşın ihracatın düştüğü ülke sayısı, ithalatın düştüğü ülke sayısından fazla.
■ İhracatın ithalatı karşılama oranı 97 ülkeye karşı artarken, 100 ülkeye karşı düştü.
■Karşılama oranı Türk cumhuriyetleri, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği ülkeleri dışında tüm ülke gruplarına karşı geriledi. Karşılama oranının gerilediği ülke grupları arasında sadece rekabet gücü Türkiye'den yüksek AB ve OECD gibi ülke grupları yok, Kuzey Afrika ve diğer Afrika ülkeleri, Yakın ve Ortadoğu ülkeleri gibi ülke grupları da var.
Türkiye"nin global rekabet gücünün gerilediğini gösteren bu resim, sıcak paraya ve kurun baskılanmasına dayanan ekonomi politikalarının bir ürünü. Rekabet gücünde ortaya çıkan bu hasar, geçici de olmuyor ve sadece kur hareketleriyle çözülemeyecek kalıcı ve yapısal sorunlar yaratıyor.