Tülay ACAR / AHT

1. İdare Mahkemesi, Taksim'de yayalaştırma, Topçu Kışlası, battı-çıktı tünelleri, Gezi Parkı ile ilgili tüm projeleri iptal etti. Mahkemenin 6 Haziran'da aldığı iptal kararı, daha önce Topçu Kışlası'yla ilgili yürütmeyi durdurma kararı alan 6. İdare Mahkemesi'nin gerekçesinde ortaya çıktı. 1. İdare Mahkemesi gerekçeli kararında, Gezi Parkı'nda yapılacak değişikliğin şehircilik ilkelerine uygun olmadığını, Topçu Kışlası'nın planlarda belirtilmediğini, STK, uzman ve işyeri-hane sahiplerinin görüşlerinin alınması gerektiğini bildirdi.

Davanın açıldığı Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, kararı temyiz ederse son sözü Danıştay söyleyecek.

Davayı açan Şehir Plancıları Odası avukatı Koray Cengiz, tüm projenin iptal edildiğini ve Gezi Parkı'na çivi bile çakılmayacağını belirtirken, hukukçular, üst mahkemenin kararına kadar çalışmaların durması gerektiğini görüşünde.

Mimarlar ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kültür Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi aleyhinde İstanbul 1. İdare Mahkemesi'nde açılan davada karar 6 Haziran'da alındı. Taksim Yayalaştırma Projesi'nin önünü açan 1/5000 ile 1/1000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğin iptali için "yürütmenin durdurulması" istemiyle açılan davada mahkeme, esastan karar vererek planların iptaline karar verdi.

Mahkeme gerekçeli kararı, İsmet İnönü Caddesi (Gümüşsuyu),Mete Caddesi ve Sıraselviler Caddesi'nde yapılması planlanan dalış tünellerinin (battı-çıktı) iptali, Gezi Parkı'nda herhangi bir yapılaşmaya gidilmemesi, Topçu Kışlası'nın yapılmaması anlamına geliyor. Kararda ayrıca, "Gezi Parkı'nda yapılan değişiklik şehircilik ilkelerine uygun değil", "Değişiklik öncesi STK, ilgili uzman ve hane-işyeri sahiplerinin görüşü alınmalıydı", "Gezi Parkı'nda yapılan değişikliğin zorunlu hedefleri hukuki değil" vurgusu yapıldı.

ONAY ALINMADI
İstanbul 1. İdare Mahkemesi, gerekçeli kararını, 2 No'lu Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 2012 yılında verdiği karara dayandırdı. Kararda, eksikliklere de vurgu yapıldı. Buna göre, yayalaştırma projesi yapılırken, SİT alanı kapsamında olan Gezi Parkı'ndaki ağaçların ve peyzajının korunması için Koruma Komisyonu'na başvuruda bulunulmadı, görüş veya onay alınmadı. Aynı şekilde plan değişikliğiyle ilgili Beyoğlu Belediye Başkanlığı'nın görüş ya da onayının alınmadı. Kararda, trafik düzenlemesiyle ilgili "Yaya ve taşıt trafiğinin İstanbul Metropolitan Kent Bütünlüğü içerisinde önemli trafik akslarının bilirkişi raporunda özellikle kurul kararlarında belirtildiği gibi, makro ölçekte 'Ulaşım Mastır Planı' ile çözümlenmesi gerekirdi" denildi.

GÖRÜŞ ALINMADI
Sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, bölgede yaşayanların görüşünün alınması gerektiği de gerekçeli kararda belirtildi. Kararda, şöyle denildi:
"Plan hazırlama süresi içerisinde, plan yapılacak alanla ilgili meslek odaları, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, koruma alanı içinde yaşayanlar ve işyeri sahiplerinin katılımıyla görüşlerin alındıktan sonra vizyon, hedef ve stratejilerinin oluşturulması üzerine taslak planının Koruma Kurulu'na sunulması gerekmektedir."
Mahkeme, uzun yıllardır park olarak kullanılan Gezi Parkı alanının, yeni plana göre değiştirilmesi halinde, eşdeğer bir alan bırakılması koşuluyla değiştirilebileceğine de kararında yer verdi.

ŞEHİRCİLİK İLKELERİNE UYGUN DEĞİL
Gerekçeli kararda, Topçu Kışlası ile ilgili bir bölüm yer aldı ve değişikliğin şehircilik ilkelerine uygun olmadığı belirtildi. Kararda, "Plan notlarında 'Taksim Kışlası'yla ilgili hüküm olduğu halde dava konusu planlarda bununla ilgili bir belirlemenin yapılmadığından, Koruma Amaçlı İmar Planı değişikliğinin şehircilik ilkeleriyle planlama tekniklerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır" denildi.

DALIŞ TÜNELLERİ İPTAL
Geçen yıl 2 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun verdiği dalış tünellerinin yeraltına alınmasının uygun olmadığı yönündeki kararına vurgu yapan mahkeme, gerekçesinde şu görüşlere yer verdi:
"Dava konusu planların İsmet İnönü Caddesi (Gümüşsuyu),Mete Caddesi, Sıraselviler Caddesi'ndeki dalış tünellerine ilişkin kısmının bu yönüyle de koruma ilke ve kararlarına uygun olmadığına karar verilmiştir."

PLAN İPTAL
Mahkeme gerekçeli kararında son olarak, şehircilik prensiplerine ve Koruma Kurulu ilke kararlarına, planlama esaslarına uygun bulunmadığı gerekçesiyle plan değişikliklerinin iptaline karar verildiğini de bildirdi.

KARAR, DİĞER MAHKEMENİN GEREKÇESİNDE
6 Haziran'da alınan 1. İdare Mahkemesi'nin kararı, daha önce Topçu Kışlası'yla ilgili yürütmeyi durdurma kararı alan 6. İdare Mahkemesi'nin gerekçesinde ortaya çıktı. 6. İdare Mahkemesi'nin, 1. İdare Mahkemesi'nin kararına atıfta bulunduğu anlaşıldı. İstanbul 6. İdare Mahkemesi, Kültür Bakanlığı'nın itirazını reddederken, "Projeye dayanak teşkil eden imar planları yargı kararıyla iptal edilen bu davada hukuka uygunluk görülmemiştir" dedi.