Tam “Succession” dizisine yakışacak bir finalle dünyanın en tartışmalı milyarderi George Soros geçen hafta tahtını oğlu Alexander Soros’a devredeceğini açıkladı. (Aslında devir Aralık ayında gerçekleşmiş, ama kamuoyuna geçen hafta açıklandı.) Doktora sonrası Açık Toplum Vakfı’nda çalışmaya başlayan Alex, yönetim kurulunun diğer üyeleri tarafından tahtın olası adayı olarak düşünülmüyordu oysa. Toplantılarda ağzını açmayan, babasının aksine kamuoyunun önünde çok rahat konuşmayan, dahası en büyük evlat olmayan bu isimdense ağabeyi Jonathan’ın daha doğru bir aday olduğu konusunda hemen herkes hemfikirdi.
52 yaşındaki Jonathan Soros kağıt üzerinde Açık Toplum Vakfı’nın başına daha uygun bir isim. Harvard hukuk fakültesinden mezun, aynı zamanda Soros’un fonlarında yöneticilik de yaptı. İçgüdüleriyle hareket eden—ve bu sayede milyarlar kazanan—babasının aksine daha serinkanlı ve sistemli hareket eden biri. Ancak zamanla babasıyla arası açıldı. Fonda yöneticilik yaparken verdiği bir karara babasının müdahale etmesini yetkisine saldırı olarak yorumladı. Bir süre sonra da kendi firmasını kurdu. Alex ise zamanla kendisini babasına sevdirdi ve George Soros’un deyimiyle “hak etti.”
BABASIYLA BENZER
Babasıyla büyürken kurduğu ilişkiyi “Hem vardı hem yoktu,” diye anlatıyor genç Soros. “Olduğu zamanlarda bile aklı hep piyasalardaydı.” Annesiyle babası boşanıp Alex de New York’a taşındıktan sonra yakınlaşıyorlar. NYU’da lisans, daha sonra Berkeley’de doktora yapıyor. 2012’de New York Times’ın “Style” ekinde hafif alaycı bir portresi yazılıyor, şehrin varlıklı simalarından bir magazin figürü olarak gösteriliyor.
Aslında 92 yaşındaki George Soros’ın hayattayken koltuğu hiç kimseye devretmeyeceği düşünülüyordu. İlerleyen yaşına rağmen hala servet yaptığı borsanın kurduydu, son yıllardaki yaptığı hamlelerle servetini daha da büyütmüştü. Dizide Logan Roy çocuklarını çok sevdiğini söyler ama hiçbirini işlerin başına geçmeye layık görmez. Soros da bir ara Açık Toplum Vakfı’nı aileden birine değil, bir profesyonele devredeceğini düşünüyordu.
37 yaşındaki Alex birçok konuda babasıyla aynı düşünüyor. Önceki gün Wall Street Journal’a verdiği söyleşide vakfın dünyadaki hayır işlerine para yatırmaya devam edeceğinin taahhüdünü veriyor. George Soros özellikle Berlin Duvarı’ndan sonra servetini dünyada demokrasinin ilerlemesine harcadığı için mitolojik bir kötü kahramana dönüştürülmüş, hakkında efsaneler üretilmişti. Bu yüzden de yapmak istediği pek çok şey engellendi.
Dünyada Soros’u düşmanlaştıran aşırı sağ onun Yahudi kimliğine sık sık vurgu yapar. Ancak baba Soros dini vecibelerini yerine getiren biri değil. Alex Soros ise bayramlara kadar kutluyor. Ayrıca New York merkezli bir Yahudi adalet arama vakfının da yöneticisi. Anti-Semitik komplo teorileri için de yeteri kadar malzeme var.
Bugüne kadar Açık Toplum Vakfı’nın hedefi demokrasiye global ölçekte katkıda bulunmaktı; genç Soros ise Amerikan iç politikasına da dahil olmaları gerektiğini söylüyor Journal’daki söyleşide. “Normal şartlarda siyasete para aktarmamamız gerek, ama karşı taraf pompaladıkça biz de mecbur kalıyoruz,” diyor.
KÜRTAJ VE SEÇİMLER
2024’te olası bir Trump tehlikesini engellemek genç Soros’un öncelikleri arasında. Açık Toplum Vakfı ayrıca ABD’nin hayati iç meseleleri kürtaj ve oy kullanma hakkı için de mücadele edecek.
Bu iki hak da Trump yıllarında tehlike altına girdi. Aşırı sağın 50 yıllık projesi kürtaj yasağı Trump’ın Anayasa Mahkemesi’ne üç muhafazakar yargıç atayıp yargının en yüksek organının ağırlığını değiştirince geri alındı. Kararla birlikte ABD’deki pek çok eyalet anında kürtajı yasakladı, bu yasaklar bugün de devam ediyor.
Amerikan Sağı’nın bir diğer meselesi de oy kullanma hakkı, daha doğrusu bu hakkın mümkün olduğu kadar kısıtlanması. ABD’de seçimlere katılım oranı zaten düşük; seçimlerin geleneksel olarak Salı günü yapılması gibi lojistik sorunlar da var. Demokratlar yıllardır insanları oy kullanmaya teşvik ediyor, birçok eyalette erken ya da mektupla oy kullanma seçenekleri sunuluyor. Oy kullanımı arttıkça Demokratlar’ın oyları yükseliyor ama. Bu yüzden de sağ siyaset özellikle rakiplerine oy vermeye meyilli azınlıkların oy kullanmasını zorlaştırmak için elinden geleni yapıyor. Alex Soros son yıllarda Cumhuriyetçilere oy verme eğilimi gösteren Latin Amerika kökenlilerin de Demokrat Parti tarafından kazanılması için uğraşacak.
Genç, idealist, çok iyi eğitimli, inandığı bir davası ve en önemlisi çok parası var. George Soros geçtiğimiz yıllarda verdiği bir söyleşide son yıllarda dünyada otoriterleşmenin yükseldiğini gördükten sonra kendisinin başarısız olduğunu itiraf etmişti. Macaristan hükümeti de daha şimdiden Alex Soros’u düşman belledi.
*
Daha önce de George Soros hakkında ayrıntılı yazmıştım, sizi o yazıyı da okumaya davet ediyorum.