ÜSYE ile grip farklıdır!
ÜSYE, Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu’nun kısaltılmış ifadesidir. Burun, boğaz ve gırtlağın tamamına üst solunum yolu adı verilir. Buralarda oluşan enfeksiyona da Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu denir. Sinüsler de üst solunum yolları arasında sayılır, ancak sinüs enfeksiyonları daha farklı seyreder. ÜSYE, her mevsimde görülmekle birlikte sonbahar ve kış aylarında zirveye yerleşir.
— Neden olur?
ÜSYE’ ye yol açan mikropların başında virüsler gelir. ÜSYE yapan virüslerin 200’den fazla türü vardır. Sık sık nezle olmamızın nedeni de budur. ÜSYE’ den ikinci derecede sorumlu olanlar ise bakteriler olup, en sık görüleni A grubu beta hemolitik streptokoklardır.
Öte yandan virüs enfeksiyonu iyileşirken ardından bir bakteri enfeksiyonu gelişebilir, bu nedenle dikkatli olmak gerekir. ÜSYE, hapşırma ya da öksürük yolu ile havaya saçılan virüs ve bakteri parçacıklarını solumakla bulaşır. En sık yayıldığı alanlar okul, kreş, toplu taşıma araçları ve askeri birliklerdir. El sıkışma, öpüşme gibi doğrudan temaslar da hastalığın önemli bulaşma yollarıdır.
— Riskimiz nedir?
Erişkinler senede birkaç kez, çocuklar ise senede beş ya da sekiz kez ÜSYE geçirebilir. Çocuklar, virüslerle tanışa tanışa onlara karşı daha da güçlenirler, adeta aşılanırlar. Bu nedenle ebeveynler çocukların sık ÜSYE geçirmesinden paniklemesinler. ÜSYE geçirme sıklığı yedi yaşından sonra azalmaya başlar. Sağlıklı bir çocuğun 10 yaşına kadar 100 kez ÜSYE geçirmesi son derece normaldir.
— Soğuk algınlığı nezledir?
ÜSYE en sık soğuk algınlığı ya da nezle şeklinde görülür. Soğuğa maruz kalmak, vücut direncini düşürür. Nezle etkeni bir virüstür. Burun akıntısı, göz yaşarması, hapşırma, boğazda yanma, hafif baş ağrısı başlıca belirtileridir. Çocukların nezlesinde ishal de görülür. Nezle belirtileri yavaş yavaş ortaya çıkar. Grip ise ani ateş, titreme ve şiddetli baş ağrısı ile başlar. Nezle 3-7 günde iyileşir. Farenjit, soğuk algınlığından sonra ikinci sıklıkta karşılaştığımız ÜSYE dir. Bunu Rinit ve Larenjit izler.
— Nelere dikkat etmeliyiz?
Sigara, alkol, havasız ve rutubetli ortam, kirli hava, başlıca risk faktörleridir. Katalitik ve elektrikli sobalar hastalığı kolaylaştıran risk faktörleridir. ÜSYE tanısı için özel bir tetkike gerek yoktur. Tipik yakınmalar ve muayene bulguları tanı için yeterlidir. Yakınmalar uzun sürer, ateş kontrol altına alınamaz ise ileri tetkikler gerekebilir. Bu amaçla kan sayımı, akciğer ve sinüs tetkikleri yapılır.
— Nasıl seyreder?
Bakterilere bağlı enfeksiyonlarda boğaz kızarıktır, bademcikler şiştir, bazılarının üzerleri cerahatle kaplıdır. Ateş 40 dereceye kadar yükselebilir. Çoğu kez boyun lenf bezleri şiş ve ağrılıdır. İrinli bademcikler, İnfeksiyöz Mononükleoz denilen bir virüs hastalığı ile karışabilir. ÜSYE; sinüzit, orta kulak iltihabı veya akciğer enfeksiyonuna yol açabilir. Çok ender de olsa menenjite çeviren olgular vardır. Bu nedenle enfeksiyona neden olan bakteri ve virüsü tanımlamak çok önemlidir. Bakteri enfeksiyonlarında zaman kaybetmeden antibiyotik tedavisine başlamak gerekir. Eğer beta enfeksiyonu etkili bir şekilde tedavi edilmez ise eklem romatizması ya da nefrite yol açabilir.
İstirahat etmek şart
Tedavide istirahat esastır. İhtiyaç olduğu sürece ateş düşürücü, ağrı kesici ilaçlar kullanılır. Bol su içmek gerekir. Hastalık sıklıkla virüslerden ötürü olduğu için antibiyotik etkisizdir hatta zararlı bile olabilir. Antibiyotik, ancak bakteri enfeksiyonu var ise kullanılır.