Kronik ürtiker hafife alınmaz!
—Ürtiker nedir?
Ürtiker, alerjik deri döküntüsü demektir.
Deri üzerinde kabarık ve kaşıntılı kızartılar söz konusudur. Boyutları 0.5 ile 10 santimetre arasıdır. Üzerlerine basmakla kızarıklık kaybolur, geçici soluk bir iz bırakır.
Döküntüler vücudun her yerinde görülmekle birlikte en sık boyun ve göğüstedir.
Genelde 24-48 saat içinde hiçbir iz bırakmadan kaybolur. Eğer 6 haftadan uzun sürer ise kronik ürtiker olarak kabul edilir. Kronik ürtiker, daha ileri tetkik ve ciddi takipleri gerektirir.
İlaçlar, besin maddeleri ve enfeksiyonlar en önde gelen ürtiker nedenleridir. Böcek sokmaları ürtikere yol açabilir.
Hipertirioidi ve hipotiroidi hastalarında da sık görülür. Özellikle kronik tiroidit olgularında şiddetli seyreder.
Nadiren kolon, akciğer, lenf kanserlerinin başlangıcında görülür.
Hiçbir neden gösterilemeyen ürtikerler de vardır, bunlar en inatçı olanlardır.
—Ürtikere yol açan ilaçlar nelerdir?
Penisilin ve penisilin türevi ilaçlar ürtikere yol açan ilaçların başında gelirler. Ürtiker ilaç aldıktan hemen sonra ya da 10-15 günde ortaya çıkar. Anjionörotik ödem ile birlikte olursa şiddetli nefes darlığı, çarpıntı ve şoka neden olabilir.
Penisiline karşı duyarlı olan kişiler sefalospirin gurubu ilaçlara karşı da duyarlıdırlar.
İlaç kesilmesine rağmen döküntüler, haftalarca sürebilir.
Aspirin, steroid olmayan romatizma ilaçları, sülfonamidler, idrar söktürücüler, ağrı kesiciler, teskin ediciler ürtikere yol açan diğer ilaçlardır.
—Anjioödem nedir?
Anjioödem de bir çeşit ürtikerdir. Ancak buradaki ödem, deri altından daha derin dokulara iner. En sık yüz, dudak ve cinsel organlarda görülür. Kaşıntıdan ziyade yanma ve ağrı vardır. Ürtikerle birlikte olursa daha şiddetli seyreder.
Besin ürtikerleri başta deniz ürünleri olmak üzere yumurta, fıstık v.b. besinlerin neden olduğu ürtikerlerdir. Sorumlu besin maddeleri deri testleri yapılarak ortaya çıkartılır.
Bakteri, virüs, parazit, ya da mantarların yol açtığı ürtikerlere enfeksiyon ürtikerleri denir. Sinüs, diş, safra kesesi, deri enfeksiyonları en sık görülenleridir. Gastrit ve peptik ülsere neden olan Helikobakter Pilori de kronik ürtikere neden olabilir.
Temas ürtikerleri köpek, kuş, kedi gibi evcil hayvanlar ile doğrudan temasla oluşur. Ayrıca şeftali, erik, çilek gibi bazı meyveler de temas ürtikerine neden olur.
Darbe, soğuk, sıcak, su, egzersiz, ultraviyole ışınlarıyla olan ürtikerlere fonksiyonel ürtiker denir. Ani olarak ortaya çıkarlar ve hızla kaybolurlar.
—Solar Ürtiker nedir?
Güneş ışınlarının neden olduğu ürtikerdir. Birkaç dakika içinde ortaya çıkar, gölgeye çekilmekle 1–2 saat içinde kaybolur. Güneşe maruz kalan bölgelerde kızarma, kabarma ve kaşıntı vardır. Nadiren solunum yetmezliği ve hipotansiyona yol açabilir ki böyle durumlarda acil hastane bakımı ve tedavisi gerekir.
—Nasıl tedavi edilir?
Tüm ürtikerlerin tedavisinde öncelikle antihistaminik ilaçlar kullanılır. Yanıt vermeyen olgularda kortizon eklenir. Anjionörotik ödemler kesinlikle hastane koşullarında tedavi edilmelidirler.
