Son Dakika
09.04.2018 - 03:40 | Güncelleme:

Lozan’ı değil de Montrö’yü tartışmış olsaydık güzelim yalı şimdi sapasağlamdı!

 

MALTA bandıralı upuzun bir yük gemisi, önceki gün Boğaziçi’nin en eski ve en güzel yalılarından birine girdi ve güzelim binayı harabeye çevirdi.

Basınımızda olayların iyice araştırılmadan ve çalakalem yazılmasının artık âdet hâline geldiğine ve bu âdetin böylesine önemli bir hadisede bile bozulmadığına maalesef bu kaza vasıtasıyla bir daha şahit olduk: Yalıyı hâk ile yeksan eden gemiden bir yerde “tanker”, bir başka yerde “yük gemisi”, bir diğerinde “arpa yüklü gemi” ve hattâ her ne demekse “yük tankeri” diye bahsediliyordu.

Uzun seneler sonra bu kazayı araştırmak isteyenlerin “Yahu, yalıya giren gemi tanker mi idi, yük mü taşıyordu, yoksa bir hayalden mi ibaretti?” diye düşecekleri şaşkınlığı şimdiden görür gibiyim...

Ama olan oldu ve Boğaziçi’nin geçmişten kalabilmiş en zarif yalılarından biri enkaza döndü.

‘İKİNCİ MADDE’ DERDİ

Kaza “Vitaspirit” isimli geminin dümeninin kilitlenmesi veya motorunun arıza yapması yüzünden meydana gelmiş olabilir fakat asıl derdin yenilenmesi ve elden geçirilmesi için ciddî çaba göstermediğimiz, tartışmadığımız, üzerinde de pek durmadığımız şimdi 82 yaşında olan Montrö Sözleşmesi’nden geldiği apaçık bellidir!

Bilmeyenler için, bahsettiğim sözleşmenin ne olduğunu kısaca söyleyeyim: Montrö Sözleşmesi, Lozan görüşmelerinde halledilemeyen Boğazlar meselesini çözebilmek maksadıyla 1936’da İsviçre’nin Montreux komününde Bulgar, Fransız, İngiliz, Avustralyalı, Yunan, Japon, Romen, Sovyet, Yugoslav ve Türk delegelerinin katıldığı konferansta anlaşmaya varılması üzerine o senenin 20 Temmuz’unda imzalanmış 29 asıl, dört ek madde ve bir de protokolden ibaret bir metindir. Dünyanın bir kan ve ateş deryasına dönmek üzere olduğu, yani İkinci Savaşı’nın hemen öncesindeki günlerde imzalanması zamanın şartları bakımından ve bizim açımızdan ciddî bir başarıdır ama açık söylemek gerekirse, Türkiye, Montrö’ye göre Boğazlar’a tamamen hâkim değildir!

Sözleşmenin ikinci maddesine göre ticaret gemileri barış zamanlarında Boğazlar’dan yükleri ne olursa olsun gece veya gündüz serbestçe geçebilirler ve Türkiye bu gemileri kılavuz kaptan yahut çekici almaya zorlayamaz! Gemiler kısa bir beyanda bulunduktan sonra İstanbul ve Çanakkale Boğazları’na girebilir, yalıları yerle bir edebilir, hattâ 1978’de yaşanan Independenta hadisesinde olduğu gibi büyük facialar bile yaratabilirler ama Türkiye “Benim koyacağım kurallara uymadan, kılavuz almadan ve geminin idaresini kılavuz kaptana tamamen devretmeden Boğazlar’dan geçemezsiniz” diyemez! Yabancı savaş gemilerine sadece savaş zamanlarında bazı kısıtlamalar getirme hakkımız vardır, o kadar!

HERİF SANKİ YEMİN ETMİŞ!

Hekimbaşı Yalısı’na giren gemideki kılavuz ile Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi arasında kazadan hemen önce yapılan telsiz konuşmalarında kılavuz kaptan önce “Sancak demiri funda edeceğim, kaptan etmiyor, kaptan ‘Bütün sorumluluk bende’ diyor” diye konuşuyor, sonra “Kaptana iki kere söyledim atmadı. Şimdi sancak demiri atıyoruz” anonsunu yapıyor.

Boğaz’da yaşamış, hattâ oranın yerlisi olmasa bile sandalla dolaşmış yahut az biraz kürek çekmiş olanların hemen anlayacakları bu ifadeleri basit şekilde anlatayım: Kılavuz kaptan yalıya çarpmamak maksadıyla geminin kıçını çevirmek için asıl kaptana tam iki defa sağ ön taraftaki demiri denize bırakmayı teklif etmiş ama herif yalıya girmeye sanki azimli ve yeminli imişcesine ısrarla “Hayır” demiş ve demirin atılmasına son anda izin vermiş fakat ne çare?

Montrö’nün Boğazlar üzerindeki hâkimiyetimize birçok bakımdan nasıl engel olduğunu bu telsiz konuşmaları mükemmel şekilde aksettirmektedir: Malta bandıralı geminin kaptanı lûtfedip kılavuz kaptan alıyor ama geminin idaresini kılavuza vermiyor, iş işten geçene kadar “dediğim dedik” tavrını değiştirmiyor, zira Montrö Sözleşmesi’ne göre, Türkiye’nin Boğazlar’a giren gemiler üzerinde bir yaptırım yetkisi yok!

“Üstad” görünme meraklıları ile para ve şöhret düşkünleri senelerden buyana Lozan’ı, anlaşmanın sadece kendi hayallerinde vârolan gizli maddelerini ve 2023’te sona ereceği palavralarını sermaye edinecekleri yerde hayırlı bir iş yapıp gündeme Montrö’yü getirmiş olsa idiler şimdi hem o güzelim Hekimbaşı Yalısı ayakta kalmış, hem de Boğaz’dan vızır vızır geçen devâsâ tankerler yüzünden İstanbul bir barut fıçısının üzerinde oturmaktan kurtulmuş olurdu!

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
  • Misafir 11 Nisan 2018 Çarşamba 09:01
    Murat bey dünyanın hiçbir yerinde kılavuz gemi kaptanına emir veremez sadece tavsiyede bulunabilir kılavuzun hiçbir sorumluluğu yoktur kaptandadır geminin sorumluluğu bu panama suveyş vs bütün yerlerde böyledir
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 13:25
    Görüyorsunuz, anlatmaya gerek yok!
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 13:23
    Hocam,önemli bir konuyu hatırlattınız.Gerçekten lozan yerine (Lozan sözleşme değil antlaşmadır)boğazlar sözleşmesi yeniden yapılandırılmalıdır.Bunun yanında Kanal İstanbulu'un bu tanker ve büyük gemi geçişine uygun olmadığını,insanların kandırılmaması gerektiğini tartşabilsek!
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 12:39
    Bizim de tek derdimiz " o güzelim yalının " ayakta kalması zaten.
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 12:29
    Siz niye yazmadınız? O zaman Montrö'nün nesi başarı?
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 12:20
    bugün de birşeyler öğrendik, gerçek üstad gerçeği bilen ve bilmeyene öğretendir
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 12:05
    helal
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 12:05
    Möntrö Boğazlar sözleşmesinden önce boğazlar konusunda nasıl gelindi ona bakmak lazım yazınız biraz kadük kalmış. 1833 Hünkar İskelesi antlaşması , 1841 Londra antlaşması, Mondros ateşkes antlaşması, sevr antlaşması bilinmeden mönrtö anlaşılmaz. Sevr antlaşmasında uluslararası komisyon kurulmasından bahsedin kaybettikten sonra kazanmanın değeri anlaşılır.
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 11:03
    Bu konu gerçekten çok önemli. Lütfen sık sık yazın Sayın Bardakçı. Olay gündemde iken belki dikkati çeker
  • Misafir 10 Nisan 2018 Salı 10:56
    İşte bu dedirten bi yazı.... Şapka çıkarıyorum.
Kalan karakter : 2000