Son Dakika

Bay!

08.06.2018 - 03:10 | Güncelleme:

 

CUMHURBAŞKANI Tayyip Erdoğan’ın CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’ndan birkaç aydan buyana “Bay Kemal” diye bahseder olması “Bay” ile başlayan yeni bir hitap modasını başlattı; millet şimdi birbirini şaka niyetine “Bay Ahmet”, “Bay Hıdır”, “Bay Abdullah” diye çağırıyor...

Bu söz, yani “Bay” eğlence niyetine de olsa yeniden kullanılır hâle geldi ama işin aslı, yani Tayyip Erdoğan’ın Kılıçdaroğlu’na niçin “Bay Kemal” dediğinin sebebinden meğerse öyle herkes haberdar değilmiş! Eşini-dostunu “Bay” diye çağıranların bu ifade şeklinin nereden çıktığını bildiklerini zannediyordum, çoğunun bilmediğini “Erdoğan neden böyle diyor?” diye sormaları üzerine farkettim ve “Bay” hitâbının nereden çıktığını yazayım dedim...

“Bay” ve “Bayan”, 1934 Kasım’ından buyana Türkiye Cumhuriyeti’nin yasal hitap şeklidir!

Meclis’in 26 Kasım 1934’te kabul ettiği 2590 sayılı “Efendi, Bey, Paşa Gibi Lâkap ve Unvanların Kaldırılmasına Dair Kanun”un birinci maddesine göre “Ağa”, “Hacı”, “Hafız”, “Hoca”, Molla”, “Efendi”, “Bey”, “Beyefendi”, “Paşa”, “Hanım”, “Hanımefendi” ve “Hazretleri” gibi ifadelerin kullanılması yasaktır! Meselâ “Ahmet Ağa”, “Hacı Osman”, “Hüseyin Efendi”, “Ayşe Hanım” yahut “Muhterem Fatma Hanımefendi” diyemez; resmî yazışmalarda kişilerden bu şekilde kat’iyyen bahsedemezsiniz. Hattâ “Paşa” sözü de yasaktır, meselâ “Hasan Paşa” değil, “General Hasan” demeniz gerekir! Üstelik “Efendi”, “Bey”, “Paşa”, vesairenin kullanılmasını yasaklayan 2590 sayılı kanun yeni anayasamızın 174. maddesine göre “devrim yasalarından”dır!

‘HOCAPAŞA’ KURTULDU!

Kanun neyse ki tarihî isimleri ve mekânları da içerisine alacak şekile çıkartılmamış ve böylelikle bazı semtler; meselâ Kasımpaşa “General Kasım” olmaktan kurtulmuş, üstelik “Hoca” da yasaklandığı için “Hocapaşa” semtine “General feşmekân” demekten kurtulmuşuzdur!

“Bay” ve “Bayan” sözcüklerinin kullanımının resmî ayağı, bahsettiğim 2590 sayılı kanunun esbâb-ı mucibesinde, yani gerekçesinde geçen şu resmî tavsiyeye dayanır:

“...Türkler hususi muhabere (haberleşme) ve muhaverelerinde (konuşmalarında) bir kimseye ve cemaate hitap ederken adın önüne gelmek şartiyle erkeğe, ere yani er kişiye ‘Bay’, kadına da ‘Bayan’ diye hitap edebilirler. Bu tâbirler Öztürkçe’dir ve Türkler’in ilk devirlerinde kullanılmıştır. Tefevvuk (üstünlük) ve imtiyaz ifade etmez”.

Kanunun kabulünün ardından o günlerin gazetelerinde sanki Mars’a yahut Jüpiter’e ayak basmışız gibi kendi kendimizi övüp yere-göğe koyamadığımız yazılar çıkmaya başlamıştı. “Fransızlar’ın nasıl ‘Mösyö’sü, Almanlar’ın ‘Herrn’i, Bulgarlar’ın ‘Gospodin’i, İngilizler’in ‘Mistir’i, Araplar’ın ‘Seyyid’i, Yunanlılar’ın da ‘Kirye’si varsa, çağdaş Türkiye’nin de artık ‘Bay’ı vardır” diyorduk.

İLBAY, ŞARBAY, YARBAY

O devir Fransızca “bülten”in “belleten”, “ekol”ün “okul”, “onör”ün “onur” yapıldığı dönemdi, Fransızlar’ın cumhurbaşkanından sokaktaki adamına kadar kullandıkları “Mösyö” hitabını karşılayacak bir ifade aranıyordu. Eski Türkçe’de “zengin”, “varlıklı” demek olan “Bay” üzerinde karar kılındı ve dilcilerin karşı çıkmalarına rağmen “bay”ın sonuna bir “an” eki ilâvesi ile de “bayan” sözü icad edildi...

Derken, “bay”ı bazı unvanların sonuna da ekleme modası başladı; Valiye “ilbay”, belediye başkanına “şarbay” dendi; bunlar tutmadı ama “albay” ile “yarbay” kabul gördü ve o günlerin inkılâplar Türkiyesi’nde erkekler çağdaşlaştıklarını gösterebilmek için birbirlerine birkaç sene boyunca ilk isimlerinin önüne “Bay” ilâvesi ile hitaba başladılar, çok daha entel ve sosyetik çevreler ise “Bay”ı soyadlarının başına getirerek kullandılar. Hattâ yeni bestelenen bir operete “Bay ve Bayan” ismi verildi, “Beyim!”in yerini de “Bayım!” aldı ama yabancı bir kadına “Hanımım!” diye hitap etmek cinayete varabilecek bir iş olduğu ve dolayısı ile “Bayanım!” da pek hoş netice vermeyeceği için sadece “Baaaayan!” demekte iktifa edildi.

Cumhurbaşkanı’nın CHP liderinden “Bay Kemal” diye bahsetmesinin sebebi işte budur; yani Tayyip Erdoğan böyle demekle hem bir devrim kanununun gereğini tek başına yerine getirmekte, hem de 30’lu ve 40’lı senelerin derin hasreti içerisindeki bazı CHP’lilere kendilerini o günlerde yaşıyormuş gibi hissetmeleri fırsatını vermektedir!

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
  • Misafir 12 Haziran 2018 Salı 14:54
    :sleepy:
  • Misafir 10 Haziran 2018 Pazar 01:33
    Sayin bardakci, yine cok güzel bir yazi olmus :)
  • Misafir 10 Haziran 2018 Pazar 00:11
    hocam ekimde olsa sizi kallavi bir universiteye dekan yaparim bu hizmetlere karsilik
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 13:53
    Sayın, çok değerli; murat abimm. harikasın!...
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 13:51
    müthiş bir buluş.
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 13:38
    olmamış
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 12:23
    süper yazı
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 11:59
    Çok iyi bir yazı olmuş ellerinize sağlık efendim...
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 11:18
    Mizah böyle yabılır, "sayın baylar, bayanlar!"
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 11:10
    :) ironi
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:40
    Hoca süpersin!!!!!!!
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:33
    rte zeki adam
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:28
    Vay canına, bu bilgiler için çok teşekkürler üstad..
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:27
    :joy::joy::joy:
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:23
    Elinize ve kaleminize sağlık Murat Bey. Çok önemli ve hayati bir hususu dile getirip, milletimizi aydınlattınız.
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:09
    Çok güzel ya :)
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 10:06
    :)
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 09:51
    bilgilendirici bir yazı olmuş yine teşekkürler Bay Murat
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 09:26
    :) ::thumbsup: . :) :)
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 09:21
    :))))
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 09:08
    :thumbsup::thumbsup:
  • Misafir 08 Haziran 2018 Cuma 08:57
    Şaka gibi bir yazı
Kalan karakter : 2000