Katerina'nın kolyesi
CENEVRE'de yarın büyük bir mücevher müzayedesi yapılacak ve Rus Çariçesi Katerina'nın 1711 'deki Prut Savaşı sırasında Osmanlı kuşatmasından kurtulabilmek için Baltacı Mehmed Paşa'ya verdiği mücevherlerden biri, muhteşem bir kolye, küpeleri ve broşu ile beraber arttırmaya konacak...
10 milyon dolara müşteri bulacağı tahmin edilen kolyenin hikâyesini geçen gün Habertürk'te yazmıştım, kısaca tekrar edeyim:
Sadrazam Baltacı Mehmed Paşa, Rus Çarı Petro'nun kumanda ettiği Rus ordusunu Prut bataklıklarında kuşatmış; Çar, ordusunun imha edilmesini önleyebilmek için Baltacı'ya başta karısı Katerina'nın mücevherleri olmak üzere arabalar dolusu hediye göndermişti. Petro böylelikle hayatını kurtarmasının yanısıra barış şartlarını da hafifletmeye muvaffak olmuştu.
Zamanın hükümdarı Üçüncü Ahmed ise, İstanbul'a muzaffer bir kumandan olarak dönen Baltacı Mehmed Paşa'yı Rus ordusunu tamamen yoketmediği için hemen azledip sürgüne göndermiş, Paşa'nın yakın adamlarının hepsini idam ettirmiş ve Çar ile Katerina'dan gelen mücevherleri de sarayın hazinesine aldırmıştı.
ÇAPKINLIK SEMBOLÜMÜZ!
Prut'tan günümüze sadece iki şey gelebildi: Hazinede hâlâ duran birkaç mücevher ile tarihimize çapkınlık sembolü olarak geçen ama aslı faslı olmayan "Baltacı ile Katerina" hikâyesi...
Derken aradan bir buçuk asır geçti ve Sultan Abdülâziz, Katerina'nın kolyesini iki küpesi ve broşu ile beraber Mısır Hıdivi İsmail Paşa'ya hediye etti. Mısır'ın hükümdar ailesi, mücevherleri 1940'ta son Hıdiv Abbas Hilmi Paşanın oğlu Prens Muhammed Abdülmünim ile evlenen Neslişah Sultana düğün hediyesi olarak verdiler; son padişah Sultan Vahideddin ile son Halife Abdülmecid Efendi'nin torunu olan Neslişah Sultan da mücevheri 22 Mayıs 1963'te Christie's müzayede şirketinin Londra'da yaptığı açık arttırmada elden çıkarttı. Ama yarınki satışta istenecek olan meblâğın çok çok altında ve böyle bir mücevher için bugün son derece düşük sayılacak bir meblâğa!
O zamanki satış fiyatını hiç söylemeye-yim, zira içiniz sızlar!
Hikâyenin bir bölümünü geçen gün yazmamdan sonra e-mail gönderen bazı okuyucularım "Neslişah Sultan kolyeyi neden sattı? Böyle bir tarih hazinesi niçin elden çıkartılır?" diye soruyorlardı.
Cevabını vereyim: Memleketine, yani Türkiye'ye gelebilmek ve burada yaşayabilmek için!
Türkiye'den 1924'te üç yaşında ailesi ile beraber sürgüne gönderilen Neslişah Sultan, Mısır'da 1952'de yaşanan Abdülnâsır darbesinden birkaç sene sonra ailesi ile beraber yeniden sürgüne yollanmış ve Avrupa'ya gitmişti.
RUS BASININDAN ÇAĞRI
Artık yaşayabileceği tek bir yer kalmıştı: Memleketi, yani Türkiye... Eşi ve iki çocuğu ile buraya gelebilmek için paraya ihtiyaçları vardı ve üç yaşında kovulduğu vatanına kırk küsur yaşında iken dönebilmesini de Çariçe Katerina'nın üzerindeki her pırlantası başka renkte olan emsalsiz kolyesi sağladı...
Rus gazeteleri birkaç günden buyana kolyenin hikâyesini yazıyor ve "Rusya'ya ait olan bu tarih hazinesinin vatanına dönmesi gerektiğini" söylüyorlar. Gazetelerin tamamının ortak isteği kolyeyi, küpeleri ve broşu Rus zenginlerinden birinin satın alıp rejime bir jest yapması ve Kremlin'e yahut Hermitage Müzesi'ne hediye etmesi...
Üç asırlık Baltacı ile Katerina efsanesinin bu son sembolünün âkıbeti yarın akşama doğru belli olacak ve kolye yeni zengin bir hatunun boynunu mu süsleyecek yoksa anavatanına mı dönecek, hep beraber göreceğiz...