Corç Maroviç

VATİKAN'ın uzun seneler İstanbul temsilciliğini yapan Corç Maroviç, vefat etti.

Bundan beş sene önce Roma'nın bir istasyonunda tren beklediği sırada hiç anlaşılamayan bir sebeple rayların üzerine düşüp tam o sırada gelen trenin altında kalmış ve herkesi şaşırtacak şekilde sağ olarak kurtulmuştu. Ama böyle bir kazadan sonra seneler boyu yatağa mahkûm olarak yaşadı.

Sadece benim değil, birçok arkadaşımın da dostu olan Corç Maroviç'in enteresan bir hayat hikâyesi vardı...

İstanbul'da uzun seneler görev yapmış olan bir kardinalin daha sonra papalık makamına yükseldiğini çoğumuz bilmeyiz...

1881 doğumlu olan Kardinal Roncalli, yahut tam adı ile Angelo Giuseppe Roncalli, İkinci Dünya Savaşı senelerinde Papa'nın İstanbul temsilcisi idi. Sadece mensubu olduğu kilisenin işleri ile değil, Naziler in elinden güç-belâ kurtulup Türkiye'ye gelen Yahudiler'in güvenlik içerisinde yaşayabilecekleri başka memleketlere gidebilmeleri için de gösterdiği çabalarla tanınıyordu...

Savaştan sonra Venedik'e tayin edildi ve 1958'de 12. Pius'un ölümünden sonra, kardinaller, papalığa Roncalli'yi seçtiler. Roncalli, 1963'teki ölümüne kadar "Papa 23. John" olarak Katolik dünyasının lideri oldu.

İSTANBUL'DAKİ ŞAPEL

Vatikan'ın İstanbul temsilciliği, Elmadağ'daki Notre Dame de Sion kız lisesinin arka tarafında, mülkiyeti papalığa ait bir binada idi. Roncalli burada yaşıyordu ve binada birkaç nesil boyunca kardinallerin işlerini gören Katolik bir aile, o ailenin de küçük bir çocuğu vardı: Corç Maroviç...

Corç Maroviç, Roncalli'nin himayesinde büyüdü, hayatı hep o binada geçti ve zamanla Vatikan'ın İstanbul temsilcisi oldu.

Maroviç'in Vatikan temsilciliğinde Roncalli'ye ait olan şapeli, yani dua etmeye mahsus olan ufacık özel kiliseyi gezdirdiği sıradaki heyecanını ve Müslüman ziyaretçilere "Dinlerimiz farklı ama Allahımız birdir" diyerek cevşen hediye etmesini onu tanımış olan herkes hatırlar....

Nazik, düzgün ve iyi bir insandı; toprağı bol olsun...

Son zamanlarda, "Papalık" dendiğinde hatırıma hep Vatikan'ın kısa bir müddet öncesine kadar herkese açılmayan ve her türlü söylentiye konu olan arşivi geliyor...

Bundan çok seneler önce, 1980'lerin başında arşivin bir kısmını özel müsaade alarak gezmiş ve Türkiye ile ilgili katalog fişlerine şöyle bir bakmam bile aklımı başımdan almıştı: Arşivde, bizimle alâkalı olarak şimdiye kadar mevcudiyetlerinden bile haberdar olunmayan dünya kadar belge vardı...

ÜÇ BÜYÜK ARŞİV

Derken aradan seneler geçti ve Vatikan birkaç ay önce bu arşivin tamamına yakın kısmını araştırmacılara açtığını duyurdu...

Klasik Osmanlı tarihçileri Venedik, Dubrovnik ve Vatikan arşivleri taranmadan Osmanlı Devleti'nin batıdaki yayılmasının tam olarak anlaşılamayacağını söylerler...

Vatikan arşivinde Türkiye ile ilgili tek araştırmayı bildiğim kadarıyla asırlar önce İstanbul'a yerleşmiş Cenovalı bir ailenin mensubu olan Dr. Rinaldo Marmara yaptı ve Dr. Marmara'nın "Vatikan Gizli Arşiv Belgeleri Işığında Türkiye ile Vatikan: Diplomatik İlişkilere Doğru" isimli çok önemli eseri Bahçeşehir Üniversitesi tarafından yayınlandı.

Corç Maroviç'in vefatı vesilesi ile Vatikan'daki bu çok önemli arşivin mevcudiyetini hatırlatmak istedim...

Kimbilir, kalıcı ve önemli ve ciddî bir iş yapmak isteyen bir üniversitemiz çıkar da, yetenekli tarihçilerimize fon, burs vesaire sağlar ve arşivin Türkiye de en azından bir kataloğu yayınlanır...