Emekli şirket ortağı olursa emekli maaşı kesilir mi?
SORU 1
Annem ev hanımı, babam Bağ-Kur emeklisi. 2006 yılında kardeşim vefat edince kardeşimin SSK'dan 750 TL olan emekli maaşını anneme bağladılar. 2010 yılında babam öldünce onun 650 TL olan Bağ-Kur emekli maaşınıda bağladılar bir sene önce kardeşimin maaşını kestiler ve anneme 19.000 TL borç çıkardılar ve annemin maaşından ayda 160 TL kesiyorlar. 73 yaşında olan anneme ayda 450 TL civarinda maaş geçiyor bu yapılan uygulama doğru mu? Mehmet Ç.
GELİR NET ASGARİ ÜCRETİ AŞARSA, ÇOCUĞUNDAN BAĞLANAN ÖLÜM MAAŞI KESİLİR.
CEVAP:
Sayın okurum, annenize 5510 sayılı SS ve GSS Kanunu gereğince, aylık geliri net asgari ücretten az olması şartıyla ölen çocuğundan dolayı aylık verilmiş.SGK maaşı bağlarken eve giren tüm geliri, evde yaşayan kişi sayısına bölerek, kişi başına düşen geliri tespit eder. Eğer kişi başına düşen gelir asgari ücretin net tutarından az ise ölen çocuğundan anneye ya da babaya maaş bağlanır. Anneniz babanız hayatta iken kişi başına düşen gelir asgari ücretin net tutarını aşmadığından maaş alabilmiş. Fakat babanız öldüğünde bu tutar asgari ücretin net tutarını aştığından, annenizin maaşını kesmişler. Eğer anneniz SGK'ya babanızdan dul maşı için talepte bulunduğunda, oğlundan da ölüm maaşını aldığını belirtmesine rağmen maaşını o zaman kesmediyse, burada hata annenizin değil,SGK'nındır.Anneniz iyi niyetli olduğundan Medeni Kanunun iyiniyet ilkesine gereğince dava açmanızı öneririm. Davayı kazanırsanız,geriye dönük istenen 19.000 TL'yi ödemekten kurtulabilirsiniz.
SORU 2
Babam 1984 yılında vefat etti. Anneme babamım ölümü dolayısıyla SSK'dan anneme emekli maası baglandı. Ancak SGK anneme bir yazı göndermiş 18/ 10/ 2007 tarihinden bu tarihe kadar fazla maaş ödedigini söylüyor ve son 5 yıl içerisinde ödedigi fazla ödemeleri annemden talep ediyor. Şu an 2 aydır annemin emekli maaşından 1/ 4 oranında kesinti yapıp annemin maaşını düsürdüler ve son 5 yıl içerisinde anneme fazla ödediklerini söyledikleri 1499 lirayı geri istiyorlar. Annem mağdur durumda bu konu hakkında bize bir yol gösterebilir misiniz? SGK'nın böyle bir hakkı varmıdır? Halil Ç.
SGK KENDİ HATASINI VATANDAŞA FATURA EDER
CEVAP:
Beyfendi gerçekten haklısınız ama karşınızda SGK var. Hem kendi işini düzgün yapmaz hem de düzgün yapmadığı işin sorumluluğunu da dul ve yetimlere yükler. Burada yanlış hesap yapmış, hata kendi hatası ama size fatura ediyor. Annenizin burada kötü niyeti olmadığından, sebepsiz zenginleşme davası açmasını öneririm. Davacı , esasen hakkı olmadığı halde SGK tarafından kendisine ödenen aylığı her ay alarak sebepsiz yere zenginleştirmiş, SGK’da kendisini de fakirleştirmiş. Borçlar Kanunu’nun konularından biri olan “Sebepsiz Zenginleşme” Borçlar Kanunu’nun 62 ve 63 üncü maddelerinde şöyle ifade ediliyor;
“Madde 62 - Borçlu olmadığı şeyi ihtiyariyle veren kimse hataen kendisini borçlu zan ederek verdiğini ispat etmedikçe onu istirdat edemez. Müruru zamana uğramış olan bir borcu eda yahut ahlaki bir vazifeyi ifa için verilen şey, geri alınamaz.
“Madde 63 - Haksız olarak bir şeyi istifa eden kimse, onun istirdadı zamanın da elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği miktar nisbetinde red ve iade ile mükellef değildir.
Şu kadar ki kabız, o şeyi suiniyet ile elden çıkarmış yahut onu elden çıkarır iken bilahare red ve iadeye mecbur olacağına vakif bulunmuş olursa red ve iadeye mecburdur.”
Yukarıda verilen Borçlar Kanunu’nun 62 ve 63 üncü maddeleri gereğince SGK’nın haksız yere ödediği emekli aylıkları ile faizlerini geri alabilmesi için kişinin kötü niyetli olduğunun SGK tarafından kanıtlanması gerekir. Mesela benzer bir olayda YARGITAY 10. Hukuk Dairesi, (Esas: 2002/2717, Karar: 2002/3160 ,Tarih: 08.04.2002) bir kararında;
“ÖZET: Borçlar Kanununa göre; sebepsiz zenginleşen kişinin, iade borcu ile yükümlü tutulabilmesi için kötü niyetli olduğunun kanıtlanması gerekir. Davacının iyi niyetli olduğunun kabulü asıldır. Davacının kötü niyetli olmadığı ve Kurumu yanıltmadığı dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden açıkça anlaşılmaktadır. Kaldı ki, Davalı Kurumca davacının kötü niyetli olduğu iddia ve ispat edilmemiştir. (506 sayılı SSK. m. 19, 26, 92) (818 sayılı BK. m. 63)”
Emeklinin iyiniyetli olduğunu bu nedenle sadece elinde kalanı iade etmek zorunda kaldığını belirtip hemen arkasından da;
“Yaşam deneyleri ve günümüzün ekonomik koşullarına göre davacının,kendisine ödenen dava konusu yaşlılık aylıklarını tüketerek elden çıkarmak zorunda kalan, günü tarihine ve kıtı kıtına geçinen kimselerden olduğunun da kabulü gerekir. Şüphesiz bu yönden bir kuşku ve duraksama duyulması halinde Mahkemenin gerekli inceleme ve araştırma yapabileceği de tartışmasızdır.”
diyerek de emeklilerin ancak yaşamlarını devam ettirdiklerini ve ellerinde bir şey kalmadığından emeklinin SGK’ya borçlu olmadığına karar vermiştir.
SORU 3
Ben emekliyim eşimi şirket ortağı yaptım fakat Bağ-Kur'dan borç bildirisi geldi. 1 yıllık bir şirket ortaklığı var şimdi ben bu şirket ortaklığını üzerime alırsam, maaşımdan kesinti olacak mı? Birde ben bu borcu ödemesem eşim sağlık hizmetinden faydalanabilir mi? Tabi üzerime devri alınca. Mustafa İ.
EMEKLİ ŞİRKET ORTAĞI OLURSA EMEKLİ AYLIĞI % 15 KESİLİR
CEVAP:
Sayın okurum, ortakların nereden (SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandıkları) emekli olduklarının önemi olmaksızın, aldıkları emekli aylığından SGK yüzde 15 kesinti yapar ve yapmalıdır. Buna yasal olarak SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) denilmektedir.Bu yüzdendir ki, eşinizin hissesini alırsanız, emekli maaşınızda %15 kesinti olur.Eşinizin sağlıktan faydalanabilmesi için mutlaka bağ kur borcunun ödenmesi gerekir.Ödemezseniz eşiniz sağlıktan faydalanamaz.
