Habertürk
    Takipte Kalın!
      Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
        Anasayfa Özel İçerikler Abdurrahman Yıldırım Piyasalar üç günlük kader sınavında

        ABD ara seçimlerinin ardından Ortadoğu'da yeni bir askeri operasyon ihtimalinin zayıflaması, piyasalara ilk bakışta rahatlatıcı bir haber olarak yansıdı. Petrol fiyatları iki haftalık dönemde yaklaşık yüzde 20 geriledi. Savaşın genişleme ihtimalinin azalması, enerji kaynaklı yeni bir fiyat şokunun önüne geçebilecek önemli bir gelişmeydi.

        Ancak piyasaların verdiği tepki beklenen yönde olmadı. Petrol ucuzlarken tahvil faizleri yükseldi, dolar değerlendi. Enflasyon endişeleri ve merkez bankalarının faiz artırma ihtimalleri güçlendi. Altın ve gümüş değer kaybetti, kripto varlıklarda satışlar derinleşti.

        REKLAM

        Burada önemli bir çelişki var. Normal koşullarda petrol fiyatlarındaki yüzde 20'lik gerilemenin enflasyon beklentilerini aşağı çekmesi, tahvil faizlerini ve doları da gevşetmesi beklenirdi. Oysa bu kez başka bir hikâye devreye girdi. ABD'de enflasyonun dirençli seyri ve Fed'in yeniden faiz artırabileceği beklentisi, petrol fiyatlarındaki düşüşün olumlu etkisini gölgede bıraktı.

        Nitekim 13 Kasım itibarıyla ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,15'e, iki yıllık faizi yüzde 4,88'e yükselmişti. İki yıllık faizde haftalık artış 37 baz puana ulaştı. Dolar endeksi 103 seviyesinin üzerine çıkarak Nisan 2025'ten bu yana en yüksek düzeylerine yaklaştı. Fed'in aralık ayında faiz artırma ihtimali de yüzde 85-90 bandına kadar yükseldi.

        REKLAM

        Altın haftayı yüzde 4,6 kayıpla yaklaşık 3.886 dolardan, gümüş yüzde 5'in üzerinde düşüşle 49 dolar civarında kapattı. Bitcoin ise haftalık bazda yüzde 12'yi aşan kayıp yaşadı.

        Bu tablo bize şunu söylüyor: Piyasalar yalnızca savaşın sona erme ihtimalini değil, paranın maliyetinin yeniden yükselme ihtimalini de fiyatlıyor. Faiz ve dolar yükseldiğinde, getirisi olmayan altın ve gümüşün elde tutulmasının maliyeti artıyor. Likidite ihtiyacı da yatırımcıları önce kolay satılabilen varlıklardan çıkmaya zorluyor.

        Üstelik bu gelişmeler, son dört yıldır küresel piyasaların ana hikâyesi olan yapay zekâ yatırımlarının sorgulanmaya başladığı bir döneme denk geliyor. Şimdi önümüzdeki üç gün, bu sorgulamanın yönünü belirleyebilecek gelişmelere sahne olacak.

        REKLAM

        Yapay zekâda 90 milyar dolarlık güven oylaması

        İlk büyük sınav yapay zekâ sektöründe yaşanacak. Bir tarafta sektörün en güçlü şirketlerinden Nvidia, diğer tarafta halka açılmaya hazırlanan Anthropic var.

        Son dört yılda yapay zekâ, yalnızca teknoloji dünyasının değil, küresel borsaların da en büyük büyüme hikâyesi oldu. Şirketlerin piyasa değerleri trilyon dolarlara ulaştı. Veri merkezleri, çipler, enerji altyapısı ve yazılım için yüz milyarlarca dolarlık yatırım planları açıklandı. Bu yatırımların karşılığında gelecekte çok daha büyük kârlar elde edileceği varsayıldı.

        Ancak artık yatırımcıların sorduğu soru değişiyor: Bu kadar büyük sermaye harcamasının karşılığında ne zaman, ne ölçüde ve kimler tarafından kâr üretilecek?

        REKLAM

        Çünkü yatırım harcamaları bugünden yapılıyor, buna karşılık beklenen getiriler geleceğe ait. Üstelik finansman maliyetleri yükseliyor. Şirketlerin sermaye harcamalarını borçlanmayla veya nakit akışlarıyla finanse etmesinin maliyeti artarken, yatırımların geri dönüş süresi de daha fazla önem kazanıyor.

        Bu sorgulamanın ortasında Anthropic'in halka arzı bulunuyor. Claude adlı yapay zekâ modelinin geliştiricisi olan şirket, 825 milyon hisseyi 70-78 dolar fiyat aralığından halka arz etmeyi planlıyor. Üst fiyat üzerinden yaklaşık 1,4 trilyon dolarlık şirket değerine ulaşması bekleniyor.

        Halka arzın kendisi yaklaşık 58-64 milyar dolar brüt kaynak sağlayabilecek. Buna 26 milyar dolarlık eş zamanlı özel satış eklendiğinde toplam finansman büyüklüğü 90 milyar dolara yaklaşıyor. Başka bir ifadeyle Anthropic, halka arz yoluyla tek seferde dünya sermaye piyasalarının en büyük kaynak toplama işlemlerinden birine imza atmaya hazırlanıyor.

        REKLAM

        Ön talep toplamada yedi kat talep geldiği bilgisi de arzın güçlü ilgi gördüğüne işaret ediyor. Ancak burada önemli bir ayrım var: Talep toplama aşamasındaki ilgi, işlem başladıktan sonra aynı değerlemenin korunacağını garanti etmiyor.

        Çünkü piyasanın havası değişmiş durumda. Yatırımcılar artık yapay zekâ şirketlerinin büyümesine inanmakla yetinmiyor; bu büyümenin hangi fiyatla satın alınabileceğini de sorguluyor.

        Anthropic'in halka arzının başarılı olması, yapay zekâ sektörüne yönelik güvenin henüz tükenmediğini gösterecek. Üstelik bu kadar büyük bir finansman işleminin gerçekleşmesi, sektörün yatırım iştahını yeniden canlandırabilir. Buna karşılık halka arzın ertelenmesi, fiyat aralığının aşağı çekilmesi veya işlem sonrasında hisselerin zayıf performans göstermesi, yapay zekâ yatırımlarına yönelik kuşkuları büyütebilir.

        REKLAM

        Dolayısıyla mesele yalnızca Anthropic'in ne kadar para toplayacağı değil. Bir şirketin halka arzı, bütün bir sektörün geleceğine ilişkin güven oylamasına dönüşmüş durumda.

        Nvidia iki ayrı sınavda

        İkinci büyük gelişme ise yapay zekâ devriminin sembol şirketi Nvidia'da yaşandı.

        Şirketin kurucusu ve 33 yıldır yönetiminde bulunan Jensen Huang, 11 Kasım'da görevinden ayrıldı. Yönetim kurulu istifayı kabul etti ve şirketin finans direktörü Colette Kress geçici CEO olarak görevlendirildi. Böylece Nvidia, yalnızca bir yönetici değişikliği değil, yapay zekâ sektörünün en güçlü liderinin ayrılmasıyla sonuçlanan ciddi bir yönetim kriziyle karşı karşıya kaldı.

        REKLAM

        Huang'ın ayrılığı, şirketin piyasa değerinde de ağır bir sarsıntı yarattı. Ekim başında yaklaşık 5,8 trilyon dolara ulaşan piyasa değeri, 16 Kasım itibarıyla 3,9 trilyon dolar civarına geriledi. Aradaki fark yaklaşık 1,9 trilyon dolar. Bu, dünyanın en büyük şirketlerinden birinin piyasa değerinden çok kısa sürede silinen olağanüstü bir büyüklük.

        #resim#1410916#

        Huang'ın geri dönmesini isteyen yatırımcıların ve şirket çevrelerinin sesleri yükselirken, yönetim kurulu yeni CEO arayışına başladı. ABD yönetiminden de konuya ilişkin açıklamalar geldi. Ancak artık mesele yalnızca Huang'ın geri dönüp dönmeyeceği değil. Nvidia'nın onun yokluğunda aynı stratejik yönü, teknolojik üstünlüğü ve müşteri güvenini koruyup koruyamayacağı.

        REKLAM

        Tam da bu noktada şirketin bilançosu geliyor. Nvidia 17 Kasım Salı günü üçüncü çeyrek mali sonuçlarını açıklayacak. Piyasa beklentisi yaklaşık 109 milyar dolar gelir. Veri merkezi gelirinin ise 102 milyar dolar civarında gerçekleşmesi bekleniyor. Bu rakamlar, şirketin bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 90 büyüme kaydetmeye devam ettiğini gösteriyor.

        Fakat bu defa bilanço tek başına yeterli olmayacak. Yatırımcılar şirketin geleceğe yönelik gelir tahminlerine, siparişlerine, Blackwell ve Vera Rubin ürünlerine ilişkin açıklamalarına ve yeni yönetimin stratejisine bakacak.

        Çünkü Nvidia artık yalnızca çip üreten bir şirket değil. Yapay zekâ yatırımlarının ekonomik karşılığını ölçmek için kullanılan en önemli gösterge konumunda. Nvidia'nın satışları ve siparişleri güçlü kalırsa sektörün büyüme hikâyesi desteklenecek. Buna karşılık büyüme hızında yavaşlama veya geleceğe yönelik temkinli mesajlar, trilyonlarca dolarlık değerlemelerin yeniden sorgulanmasına yol açabilecek.

        REKLAM

        Bir de 18 Kasım Çarşamba günü Jensen Huang'ın ABD Kongresi'nde vereceği ifade var. Çin'e çip ihracatı ve ulusal güvenlik başlıkları nedeniyle milletvekillerinin sorularını yanıtlaması bekleniyor. Bu görüşmenin kapalı kapılar ardında yapılması planlanıyor. Dolayısıyla Huang, şirketten ayrılmış olsa da Nvidia ve yapay zekâ sektörünün gündeminden çıkmış değil.

        Bu nedenle Nvidia'da bu hafta iki ayrı sınav var. Birincisi şirketin rakamları, ikincisi şirketin liderliği ve geleceği. Bilanço büyümenin devam edip etmediğini, Huang'ın ayrılığı ise bu büyümenin nasıl yönetileceğini gösterecek.

        Üçüncü gün: Trump, Şi ve Putin aynı masada

        REKLAM

        Üçüncü önemli gelişme 19 Kasım Perşembe günü Çin'in Shenzhen kentinde yapılacak. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ilk kez üçlü bir görüşmede bir araya gelecek.

        Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) toplantısı çerçevesinde gerçekleşecek bu buluşma, yalnızca diplomatik bir temas değil. Dünyanın üç büyük gücünün aynı masada oturması, uluslararası ilişkiler ve küresel piyasalar açısından başlı başına önemli.

        Görüşmenin gündeminde nükleer silahların azaltılması ve İran savaşı bulunuyor. Beyaz Saray'ın açıklamalarına göre Trump, nükleer silahların azaltılması konusunu gündeme getirecek. İran meselesinin de ele alınması bekleniyor. Ancak Ukrayna savaşının resmi görüşme gündeminde açıkça yer almadığı ve bu buluşmadan hemen bir anlaşma çıkmasının beklenmediği belirtiliyor.

        REKLAM

        Bununla birlikte masanın arkasındaki jeopolitik hesaplar daha geniş. İran üzerinde ekonomik ve siyasi nüfuzu bulunan Çin ile Rusya'nın, Tahran'ın müzakere masasına dönmesinde rol oynayabileceği düşünülüyor. ABD'nin de Ukrayna konusunda Rusya ile diplomatik bir zemin araması mümkün.

        Burada beklentiyi fazla yükseltmemek gerekiyor. Üç liderin bir araya gelmesi, sorunların çözüleceği anlamına gelmiyor. Hatta görüşmenin sonuçsuz kalması da ihtimaller arasında. Ancak tarafların birbirlerinin önceliklerini doğrudan dinlemesi ve müzakere kanallarını açık tutması bile piyasalar açısından olumlu bir gelişme olabilir.

        REKLAM

        Özellikle İran savaşı ve Hürmüz Boğazı çevresindeki risklerin azalması, petrol fiyatları üzerindeki jeopolitik primi aşağı çekebilir. Enerji fiyatlarının gerilemesi de enflasyon ve merkez bankalarının faiz kararları açısından rahatlatıcı bir zemin oluşturabilir.

        Dolayısıyla bu görüşmenin piyasalara etkisi, açıklanacak ortak bir bildiriden çok, tarafların hangi konularda uzlaşmaya yakın olduklarını gösterecek mesajlarda aranmalı.

        Piyasaların önündeki üç yol

        Bütün bu gelişmelerin aynı haftada toplanması tesadüf gibi görünse de sonuçları birbirini doğrudan etkileyecek nitelikte.

        Önümüzde üç farklı senaryo var.

        REKLAM

        Birinci senaryo: İyimser tablo. Nvidia güçlü bilanço açıklar, yönetim belirsizliği azalır, Anthropic halka arzını başarılı biçimde gerçekleştirir. Üçlü lider görüşmesinden de İran konusunda müzakere kapısını açık tutan mesajlar çıkar. Bu durumda yapay zekâ yatırımlarına güven tazelenirken jeopolitik risk primi de düşebilir. Borsalar rahatlar, petrolün gerilemesi enflasyon beklentilerini destekler ve tahvil faizlerindeki yükseliş durabilir.

        İkinci senaryo: Karışık tablo. Yapay zekâ şirketleri güçlü rakamlar açıklasa bile geleceğe yönelik beklentiler yatırımcıları tatmin etmez. Anthropic halka arzı gerçekleşir ancak işlem sonrasında hisseler baskı altında kalır. Nvidia bilançosu iyi gelir fakat liderlik ve Çin kaynaklı belirsizlikler sürer. Üçlü görüşmeden de somut bir sonuç çıkmaz. Bu durumda piyasalar yön bulmakta zorlanır ve oynaklık devam eder.

        REKLAM

        Üçüncü senaryo: Kötümser tablo. Nvidia'nın geleceğine ilişkin kaygılar derinleşir, Anthropic'in halka arzı beklenen ilgiyi karşılamaz veya değerleme tartışmaları büyür. Üçlü lider görüşmesinden de uzlaşma yönünde bir işaret çıkmaz. Böyle bir durumda yapay zekâ hisselerindeki satışlar genişleyebilir. Yatırımcılar nakde ve güvenli limanlara yönelirken küresel borsalarda yeni bir düzeltme dalgası başlayabilir.

        Burada bir başka tehlike daha var. Faizlerin yükseldiği, doların güçlendiği ve likiditenin pahalılaştığı bir ortamda yüksek değerlemeli teknoloji şirketlerinin savunmasızlığı artıyor. Yapay zekâ yatırımlarının getirisine ilişkin en küçük kuşku bile hisse fiyatlarında çok daha büyük hareketlere yol açabilir.

        REKLAM

        Hikâye değişirse para da yer değiştirir

        Son dört yılda küresel piyasaların ana hikâyesi yapay zekâ oldu. Sermaye bu hikâyeye aktı, şirket değerleri büyüdü, borsalar yükseldi. Ancak şimdi hikâyenin ikinci aşamasına geçiliyor. Yatırımcılar artık teknolojinin ne kadar geliştiğinden çok, bu gelişmenin ne kadar kazanç yaratacağını görmek istiyor.

        Nvidia'nın bilançosu ve liderlik değişimi bu sorunun merkezinde. Anthropic'in halka arzı yatırımcıların yapay zekâya ne kadar para yatırmaya hazır olduklarını gösterecek. Trump, Şi ve Putin'in görüşmesi ise savaşların, enerji fiyatlarının ve küresel ekonomik dengelerin geleceği hakkında işaretler verecek.

        REKLAM

        Bir tarafta 1,4 trilyon dolarlık değerlemeyle halka açılmaya hazırlanan bir yapay zekâ şirketi, diğer tarafta 3,9 trilyon dolarlık piyasa değeriyle dünyanın en büyük şirketi olan Nvidia var. Öte tarafta ise dünyanın en güçlü üç ülkesinin liderleri bir masada oturacak.

        Bu üç gelişme, yalnızca üç şirketi veya üç ülkeyi ilgilendirmiyor. Küresel sermayenin önümüzdeki dönemde hangi hikâyeye inanacağını, hangi varlığa yöneleceğini ve hangi riskten kaçınacağını belirleyebilecek nitelikte.

        Piyasalar için mesele artık yalnızca faizlerin kaç olacağı veya petrolün hangi fiyatta dengeleneceği değil. Daha büyük bir soru var: Son dört yıldır kazandıran hikâye devam mı edecek, yoksa yeni bir hikâye mi başlayacak?

        REKLAM

        Bu hafta üç gün boyunca cevap arayacağımız soru tam da bu.