En son ne zaman baştan sona bir albüm dinlediniz?

Hafızanın biz insanlarla çok eğlendiğini düşünüyorum! En azından benimle alay etme konusunda eline geçen fırsatları hiç boşa harcamıyor. Dün akşam yediğimi yemeği tamamen silip atarken, 40 yıl öncesinden bir günün küçücük bir anını, durup dururken tüm tazeliğiyle getirip önüme koyuyor. Hatırlamak istediğim anılarımı bir puzzel’ın parçaları gibi bölük pörçük bir şekilde kafamın içinde oraya buraya serpiştirirken, gereksiz tonla şeyi muntazam düzenlenmiş bir dosya şeklinde getirip dizlerimin üstüne bırakıyor. Dün de böyle oldu!

U2’nun ‘The Joshua Tree’ albümünü ilk kim dinletti diye hafızamı ne kadar zorlarsam zorlayayım “Nuh dedi peygamber demedi!” Bütün gün düşündüm, tek bir şey hatırlamadım. Ama Rattle and Hum albümünü aldığım günü ‘IMAX’ formatında oynattı sağ olsun! Tek kanallı TV’mizde ‘Desire’nin klibini izledikten sonra evin iki sokak ilerisindeki kasetçiye albüm çıktı mı diye kaç kez sorduğumu hatırlamıyorum! Galleria’daki Piccatura’da rafta albümü gördüğümde üzerimde buz mavisi bir kot vardı. Hafızamın yeni benimle oynayası geldiğinden tişört mü gömlek mi giydiğimi hatırlamıyorum!

Albümü alıp walkmen’de ‘play’ tuşuna ilk bastığımda daha alışveriş merkezinin dışına çıkmamıştım. ‘Helter Skelter’dan ‘All I Want is You’ya geldiğimde yürüyerek Ataköy’den Bahçelievler’e varmıştım.

Önceki gün The Killers solisti Brandon Flawers sola albümü ‘Thrasher’ dinlerken, “Bir albümü baştan sona en son ne zaman dinlediğimi” düşündüm. Evet, hafızam çok yardımcı olmadı ama uzun yıllar olduğuna eminim. Dijital platformlarla birlikte sanatçılar albümler değil ‘şarkı’la çıkarmaya başladı. ‘Haftanın Yenileri’ listelerinde her hafta bir şarkı yayınlayan sanatçıların albümleri çıktığında ‘şarkıları’ çoktan eskimiş oluyor ne zamandır... Hala birileri çıkarmaya devam etse de artık albümlerden ziyade platformların bizler için derlediği ‘playlist’ler var. Albüm değil ‘playlist’ dinliyoruz.

Geçenlerde Instagram’da bir paylaşıma denk geldim... “En son ne zaman bir albümü baştan sona dinledim” sorusunu kendisine soran bir grup müziksever bir topluluk kurmuş: “Shut Up And Listen (SUAL) (Çeneni Kapa ve Dinle) Soruyu daha da detaylandırmışlar: “Çalışırken ya da evde temizlik yaparken arka planda çalan albüm gibi değil! Oturup, kendini vererek, sadece o albümü en son ne zaman dinledin?”

Yukarıda da söylediğim gibi benim için bu sorunun cevabı, “Çok oldu, hatırlamıyorum!” Birkaç arkadaşıma sordum. “Hala albüm çıkıyor mu?” diyen oldu!

Evet hala albüm çıkıyor. Ancak kayıtlı müzik gelirlerinin yüzde 70’inin dijital müzik platformları üzerinden geldiğini, bu platformların abone sayısının 800 milyona dayandığını düşününce insanların albümlerin hala var olduğuna şaşırması da normal gibi sanki.

2024 yılında sosyologlar insanların dijital platformlarda ‘arama’ davranışlarını inceleyen bir araştırma yapmış. Kullanıcıların yüzde 41.8’i ‘şarkı adıyla’, yüzde 34.5’i sanatçı adıyla, yüzde 18.3’ü playlist adıyla, sadece yüzde 5.5’i ise albüm adıyla arama yapıyormuş. Araştırmayı yapan ekip bu sonucun dijital platformların tasarımıyla mı yoksa direkt kullanıcıların tercihleriyle mi alakalı olduğunda emin değiller ama kesin olan bir şey var ki o da müzik söz konusu olduğunda ‘albümler’ artık ilk akla gelen şey değil. Zaten dijital platformlarda şarkıların dörtte birinin dinlenme süresinin 3-5 saniye arasında değiştiği, yarısının sonuna kadar dinlendiği, insanların o şarkıdan o şarkıya geçtiği bir çağda 35-40 dakikalık bir albümü dinlemeye sabır gösterir mi?

Albümler hala büyük bir gelir kapısı… Taylor Swift, Billie Eilish, Kendrick Lamar gibi isimler hala büyük albüm satışları yapabiliyor. Hatta 2025 yılında albüm satışları bir önceki yıla göre yüzde 6.5 artmış. Konu insanların aldıkları albümleri baştan sona dinlemek için zaman ayırmamaları!

Bu işin ekonomik tarafından daha önemli! Bir albüm sadece şarkıların peş peşe sıralandığı bir liste değil. Albümlerin bir ‘tema’sı olur. Şarkılar arasında bir bağlantı, müzikal bir dil... Sanatçıyı diğer sanatçılardan ayıran, ancak bir albümü baştan sona dinlediğinizde ortaya çıkan ve sizi ona bağlayan adını koyamadığınız bir sihir... Müzisyenin sanat eseri şarkılar değil albümler bence! Şarkılar tüm tabloyu oluşturan fırça darbeleri. Sadece bir iki şarkıyı dinleyip albümü kulakları kapatmak, Mona Lisa’nın yanağındaki bir fırça darbesine takılıp yüzünü görmemek gibi!

Bir çalışmada 4 binden fazla kişinin Beatles üzerinden müzik anıları incelenmiş. İnsanlar anılarını anlatırken sadece “Şu şarkıyı seviyordum” dememişler. Albümü satın aldıkları andan, başka insanlarla o albüm üzerine yaptıkları sohbetleri, albümü aldıkları dönemi, o günlerdeki kendilerini anlatmışlar.

Ayda bir kez toplanıp, bir albüm seçen SUAL ekibi insanları albümler eşliğinde anı toplamaya, karanlık bir odada telefon olmadan, konuşmadan sadece çalan albüme odaklanarak bir yolculuğa çıkmaya çağırıyor. Müzikle aranıza algoritmaların girmediği bir yolculuk bu.

Doğrusu bu yolculuğa çıkmayı özlemişim. Brandon Flowers’ın ‘Thrasher’ albümünü dinlerken başımın üstünde martılar, aşağıda köpük köpük bir deniz, saçlarımın arasında tatlı bir rüzgar; geride Galata Kulesi, karşıda Kadıköy hep birden şarkıya eşlik ediyordu: “Cennette bir başka gün daha...”

Albüm bittiğinden hafızamı karşıma alıp rica ettim: “Lütfen bu günü yıllar sonra da hatırlanacaklar arasına kaydet!”