“İnsanlar aynı ülkeye, dine veya siyasi görüşe sahip oldukları için bir şeyleri önemsemezler, hayatın kendisi akrabalıktır. Bu yüzden kuşları terk edemeyiz...”
2022 Sundance Film Festivali'nde belgesel dalında Uluslararası Büyük Jüri Ödülü kazanan ‘All That Breathes’ (Dünyanın Bütün Nefesleri) iki kardeş, Mohammad Saud ve Nadeem Shehzad, kuşların önemini böyle anlatıyordu. Dünyanın en kalabalık şehirlerinden Yeni Delhi’nin ekosistemi için hayati önem taşıyan ancak hava kirliliği gibi çevre felaketleri nedeniyle gökyüzünden düşen, yırtıcı, ‘kara çaylak’ kuşlarını kurtarmak için olağanüstü bir mücadeleye girişen iki kardeşin öyküsünü düşünüyorum birkaç gündür. Hem de çok alakasız bir nedenden dolayı. Geçici bir kuş hastanesi kurdukları bodrum katında kara çaylaklarla ilgilenen kardeşlerin kuş sevgisinin yanından bile geçmez benim kuşlara ilgim. Tabii her gün Taksim Meydanı’nı boydan boya geçerken ayaklarımın arasından turistlerin attığı buğdayları kapmak için koşuşturan güvercinleri ya da vapurla birlikte Avrupa-Asya arası yolculuk eden martıları saymazsak...
Şimdi yazarken fark ettim, o güvercinleri ve martıları da ‘kuş’ olarak düşünmemişim hiç. Onlar orada varlar işte, Taksim Meydanı’ndaki banklar, elektrik direkleri gibi ya da vapurdaki can simitleri, baca gibi; onlar oradalar işte.
Bu yüzden son zamanlarda sosyal medyada önüme sürekli ‘güvercin’, özellikle de kafasında pembe tokasıyla ortalıkta dolaşan bir güvercin, düşüren algoritmaya bir anlam veremiyorum. Ama işte her gördüğümde de videoyu izlemeden duramıyorum! Bu videoları kim yapıyor diye merak edince de şöyle bir öyküyle karşılaştım işte…
"GÜVERCİNLER DÜNYANIN HER YERİNDE AMA GERÇEKTEN DİKKATE ALINMIYORLAR, GÖZ ARDI EDİLİYORLAR"
Birleşik Krallık'ta yaşayan sanatçı Numan Khan, bir buçuk yıl önce Instagram içerikleri oluşturmak için yapay zekayı kullanmaya başlamış. Dijital işler üreten Khan’ın içerikleri insan benzeri senaryolarda hayvanları konu alıyor. Bu sevimli ve çoğu zaman komik sahneler büyük ilgi görmüş. 2025'ten önce 10 binden az takipçisi olan Numan Khan’ın bugünkü takipçi sayısı 1.4 milyon!
Kedilerden ceylanlara, maymunlardan pandalara, farelerden ördeklere birçok hayvanı insani durumlarda canlandıran Khan, özellikle bir hayvanın insanların kalbine diğerlerinden fazla dokunduğunu fark etmiş: güvercin!
Matcha içen, bot giyen veya başka bir güvercinle el ele tutuşan güvercin tasvirlerinin, diğer hayvanlardan daha fazla etkileşim aldığını söylüyor: “Güvercinler her yerde, dünyanın her yerinde onları görüyorsunuz. Ama gerçekten dikkate alınmıyorlar ve neredeyse tamamen göz ardı ediliyorlar.”
Numan Khan’la konuşan Dazed, sosyal medyada güvercinlerle ilgili paylaşımların sayısının her geçen gün arttığını belirtiyor: “Büyüleyici güvercin fotoğrafları, güvercinli düğün pastaları, emo güvercin şiirleri, güvercinleri empati için bir ölçüt olarak kullanan TikTok videoları... Hatta arkadaşlarınızla güvercin hızında (saatte 110 mil) mesaj gönderebileceğiniz yeni bir uygulama bile var! Yapay zeka çağında güvercinler, daha yavaş iletişimin ve doğal dünyayla olan unutulmuş bağımızın sembolü haline geldi.”
"GÜVERCİNLER ÇOK DAYANIKLILAR, HER ŞEYE RAĞMEN HER GÜNLERİNİ EN İYİ ŞEKİLDE DEĞERLENDİRİLORLAR"
Güvercinlerle ilgili bu ‘çılgınlığın’ farkında değildim doğrusu; gerçi sosyal medyadaki herhangi bir çılgınlığın farkına varmam da bayağı vakit alıyor. Ben birini fark ettiğimde gençler onu unutmuş bir başka çılgınlığın peşinde koşmaya başlamış oluyor.
Gençlerin ilgilisi sadece güvercinlere de değilmiş! 2018'den beri İngiliz Z kuşağı arasında kuş gözlemciliğinde yüzde 1088'lik bir artış yaşanmış.
Haberin yazarı Laura Pitcher, “Herhangi bir 'güvercin sever'e sorun, size bugün sokaklarda gördüğünüz güvercinlerin, bir zamanlar insanlar tarafından evcilleştirilmiş kaya güvercinlerinin soyundan geldiğini, ancak artık haberci olarak kullanılmalarına gerek kalmadığında onları terk ettiğimizi söyleyeceklerdir” diyor ve ekliyor: “Güvercinlerin yardımımıza ihtiyacı var.”
Yanlış anlaşılan bir kuş olan güvercinler, gençlerin otoriteye olan artan güvensizliğini yansıtıyormuş. ‘Güvercin savunucusu’ Susan Joyce'a göre güvercin paylaşımlarının en güzel yanı, gerçek dünyada harekete geçmeye ilham veriyor gibi görünmesi. Joyce, Ulusal Güvercin Savunucuları Derneği'nde genç gönüllülerin sayısında bir artış gözlemlediğini söylüyor: “Bence kendilerini dışlanmış ve dünyanın durumu karşısında hayal kırıklığına uğramış hissediyorlar. Çok fazla ekolojik kaygı ve siyasi yabancılaşma var ve güvercinlere yapılan muamele ile insanlara yapılan muamele arasında benzerlikler görüyorlar.”
Evinin çatısında beslediği güvercinlerle saatlerce vakit geçiren kuzenim, kendisini onlardan daha iyi anlayan kimse olmadığını söylüyordu: “Ben onlarla konuşuyorum onlar beni dinliyor. Beni yargılamıyorlar, susturmaya çalışmıyorlar. Arada gökyüzüne uçuyorlar, gözden kayboluyorlar ama sonra dönüyorlar, onları bekleyeceğimi biliyorlar ben de onların döneceğini biliyorum. Onlarla ilişkimiz bir menfaat ilişkisi değil. Ben onları oldukları gibi seviyorum, biliyorum ki onlar da beni ben olduğumu için seviyorlar...”
Tuhaf geldiğini hatırlıyorum tüm bu söylediklerinin... Büyüdük, o güvercinleriyle ayrıldı (hiç istemedi ama ayrıldı). Bense aradan geçen onca yıldan sonra ilk kez o ve güvercinlerini anlıyorum. Çok mu geç bilmiyorum. Sosyal medyada, başında pembe tokasıyla kedileri korkutan bir güvercinini beni bu kadar çok düşündüreceği aklıma gelmezdi. Ama işte buradayız...
Susan Joyce, güvercinlerde sevdiği şeyi dayanıklılıkları olduğunu söylüyor: “Aslında gezegendeki en ihmal edilen hayvanlardan biri olmalarına rağmen, hayatlarına devam ediyorlar ve her günü en iyi şekilde değerlendiriyorlar.”
‘Her günü en iyi şekilde değerlendiriyorlar’... Düşününce kim kuş beyinli acaba?!