Ankara’da, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi bünyesindeki Millet Kütüphanesi’nde çok önemli bir sergi var: Anadolu Selçukluları Sergisi...
Prof. Dr. Hasan Doğan ile Sefer Turan’ın yöneticiliğinde uzman akademisyenlerin destekleri ile açılan serginin özelliği, Anadolu’da kurduğumuz bundan iki önceki Türk devleti, yani Selçuklular konusunda Türkiye’nin değişik müzeleri ile kütüphanelerinden getirilen çok sayıda orijinal objenin yeraldığı ilk ve en geniş düzenleme olması. Millet Kütüphanesi’nin salonlarında, aralarında Hazreti Mevlânâ ile Şems-i Tebrizî’ye ait eşyaların da yeraldığı 257 adet obje yaralıyor; Ahlat’ın meşhur mezar taşlarından birinin replikası ile Hazreti Mevlânâ’ya ait Mesnevî’nin en eski nüshasının tıpkıbasımı dışında geri kalan 255 objenin tamamı orijinal.
1075’de Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın kurduğu ve 1318’e kadar devam eden Anadolu Selçuklu Devleti, Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’nun Türk yurdu hâline gelmesinde rol oynamış, Bizans ve Haçlılar ile mücadele etmiş, yerini Anadolu Beyliklerine bırakmış ve Beylikler’e de Osmanlılar hâkim olmuşlardı.
Anadolu Selçukluları 1243’te Moğollar ile giriştikleri Kösedağ Savaşı’nda mağlûp olmaları üzerine Moğol hakimiyetine girmiş ve 14. yüzyılın başlarında da tarih sahnesinden silinmişlerdi. Ancak ardlarında bıraktıkları hatıralar, Anadolu medeniyet tarihinin önemli bir kültür mirası olarak devam etti.
Sergide, bu kültür mirası sekiz bölüm hâlinde teşhir ediliyor. “Egemenlik Sembolleri” kısmında devletin kimliğini ve inanç sistemine gösteren karakteristik objeler, “Güç ve Hakimiyet” bölümünde de devlet yapılanmasının izleri yeralıyor. “Eğitim Hayatı” kısmında dönemin entelektüel konumunu yansıtan eşyalar, “Tasavvuf” bölümünde Mevlânâ ile Şems-i Tebrizî’nin özel eşyaları ile önemli elyazması kitaplar, “Ticarî Hayat” kısmında o döneme ait ağırlık ölçüleri ile ticarî objeler bulunuyor. “Çinicilik”, “Takılar” ve “Mimarî” bölümlerinde de bu konular ile ilgili örnekler sergileniyor.
Millet Kütüphanesi’nde önemli bir sergi açıldığında, TV’den mekânda sergiyi konu alan bir Tarihin Arka Odası programı yapmayı âdet edinmiştik. Selçuklular sergisi hakkında da program yapmayı çok arzu etmeme rağmen, şimdi Milli Savunma Üniversitesi Rektörü olan program arkadaşım Prof. Dr. Erhan Afyoncu’nun yoğunluğu, hiç durmadan memleketin dört bir yanına koşuşturması buna imkân vermedi.
Yukarıda da söyledim: Anadolu Selçuklu Devleti, bu topraklarda Cumhuriyet’ten iki önce kurmuş olduğumuz devletimizdir ama üzerinde pek durulmadığı ve hakkındaki yayınlar sadece uzmanlara yönelik yapıldığı için tarihe meraklı olanlarımız bile bu devlet hakkında maalesef çok az bilgi sahibidirler...
Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde açılan sergi, bize gayet yakın olan, hattâ “kökümüz” sayılan bir devletin medeniyetini öğrenebilmeniz için mükemmel bir fırsattır. Dolayısıyla gidip sergiyi gezin ve bundan en az yedi asır önce yaşamış cedlerimizin bıraktıkları objeler arasında o günlerdeki Anadolu’nun havasını teneffüs etmeye çalışın...
