Tuzla'da kiralık işçi olsa işçiler iki kere ölecekti
ALİ TEZEL ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARI DOSYASINI AÇTI ( 2 )
atezel@htgazete.com.tr
Faks: 212 313 74 77
Biliyorsunuz 1992 .yılından bu yana 124 kişi iş kazalarında hayatını kaybetti. Bunlar taşeron, yani aracıların işçileriydi. Aracılar (taşeronlar) ile asıl işveren müteselsilen (eşit olarak birlikte) işçiye karşı sorumluydular. Bu yasa o tarihte olsaydı ve işçileri Özel istihdam Büroları (ÖİB) tarafından tedarik edilip, tersanelere kiralansalardı o halde asıl işverenin tek bir sorumluluğu olmayacaktı.
İş kazasında ölen işçilerin yakınlarına Özel İstihdam Büroları'ndan başka muhatap çıkmayacaktı. ÖİB'ler de sermayeleri kadar sorumlu olacaklardı. Ne tersaneler, ne de taşeronlara dava bile açılamayacaktı.
Avrupa ve ABD'de emek piyasası gelişmemiş tarım ve ev hizmetlerinde uygulanmakta olan Özel İstihdam Büroları'ndan işçi kiralanması uygulaması biz de tüm iş ve işyerlerini kapsayacak şekilde TBMM'den geçirildi. Sanayi ve ticaret sektörlerinde de kiralık işçi dönemi başlayabilecek.
İşçiler normal şartlarda işyerinin sahibi olan gerçek veya tüzel kişilerin işçileridir. Ve işçi ile işveren birbiri ile aracısız iletişime geçer. Gerek 4857 sayılı İş Kanunu ve gerekse 5510 (veya 506) sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince taşeron işçilerine karşı asıl işyeri işverenleri de taşeronlarla birlikte müteselsilen (eşit olarak birlikte) sorumludurlar.
BELLİ SÜRELİ OLUNCA
Şimdi Özel İstihdam Büroları'na (ÖİB) işçi kiraya verme düzenlemesi ile getirilen uygulama sonrasına bakacak olursak, işçi ile belirli süreli iş akti yapan Özel İstihdam Bürosu, asıl işveren ile sadece işçi kiralama sözleşmesi yapmaktadır. Yani işveren bir mal-meta gibi işçinin emeğini ÖİB'den kiralamaktadır. İşçiye karşı en ufak bir sorumluluğu yoktur.
Tuzla'da çok sık görülen iş kazaları ve iş kazaları sonrası ölümlerde, hem Sosyal Güvenlik Kurumu işçilere ödediği geçici veya sürekli işgöremezlik ödeneklerini, hem asıl işverenden hem de taşerondan rücu davası ile isteme hakkına sahiptir. Özel İstihdam Büroları ile sözleşme yapılırsa SGK sadece bu bürolardan rücu parası isteyebilecektir.
Öte yandan, işçi de kaza sonrasında gerek maddi ve gerekse manevi tazminat konusunda hem asıl işvereni hem de taşerondan dilediğine, dava açabilmekteyken bu yasadan sonra sadece ÖİB'ye dava açabilecektir. Yine ilgili yasa metninin, "Özel istihdam bürolarının bu faaliyet için istihdam edecekleri işçilerle yapacakları belirli süreli iş sözleşmeleri, esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmesi niteliğini taşırlar..." denildiğinden ve belirli süreli iş akitlerinin sona ermesinde de gerek ihbar ve gerekse de kıdem tazminatı olmayacağından,
■ ÖİB'in tüm kiralık işçileri ihbar ve kıdem tazminatı alamayacaklardır.
■ Bu arada belirli süreli akitleri 359 gün veya daha süre ile bağıtlanırsa bu kere yıllık ücretli izin hakları da olmayacaktır.
İŞÇİLER NE KAYBEDECEK?
■ Tıpkı bir köle gibi alınıp satılabilecekler.
■ Çalıştıkları işverenle aralarında hiçbir hukuki bağları olmayacak.
■ İş akitlerini Özel İstihdam Büroları ile yapacaklar.
■ İşverenler de Özel İstihdam Büroları'na "hizmet faturası" karşılığında para verecekler.
■ İşçi emeğini işverene verecek ama işveren ile işçi muhatap olmayacak.
■ Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin gibi haklarınızı artık unutacaksınız.
■ Özel İstihdam Bürosu'nun parası varsa ileride tazminatlarınızı alırsınız, yoksa avucunuzu yalarsınız.
■ İşyerinden çıkarılırsanız işe iade davası açamayacaksınız.
■ Sendikalı olmak artık hayal, olsanız da karşınızda işveren yok ki.
■ Toplu iş sözleşmesi kelimesini sözlüklerden çıkarabilirsiniz.
İŞVEREN NE KAZANACAK?
Artık, güvenlik görevlisinin üstüne şirketi geçireyim, çaycıyı şirket ortağı yapayım demelerine gerek kalmadı.
■ İşverenler işçi ihtiyaçlarını piyasadan değil doğrudan Özel İstihdam Büroları'ndan karşılayabilecekler.
■ İhbar tazminatı,
■ Kıdem tazminatı,
■ Yıllık izin parası,
■ İşten çıkardım, işe iade davası,
■ İşyerinde sendika örgütlenmiş,
■ Sendika beni toplu görüşmeye davet edecek, gibi dertleri olmayacak.
Uzmanlık yaz kursu başlıyor
Sadece hafta sonlarında devam zorunluluğu olan "Sosyal Güvenlik Uzmanlık" sertifika programına gelen talep üzerine yaz döneminde bir defa olmak üzere yaz programı açıldı. Yaz programı 14 gün sürecek ve 20 Temmuz ile 4 Ağustos tarihleri arasında gerçekleşecek. İlgilenenler için iletişim www.tiem.com.tr veya 0212 245 92 91.
5 yılı varsa dul-yetim aylığı verilir
Değerli Ali Bey, kardeşim Zafer Akduman'ı 2 Nisan 2008 tarihinde Van'ın Bahçesaray İlçesi'nde Türkçe öğretmeni iken yakalandığı amansız hastalık olan lösemi (ALL) sonucu 28 yaşında kaybettik. Evli ve iki çocuğu olan (5 ve 2 yaşlarında) kardeşimin hanımı ve çocuklarına devlet tarafından bu konuda herhangi bir aylık bağlanamaz mı? Ben Van merkezde tarih öğretmeniyim. Bekir Akduman-Van
Kardeşinizin ne kadar sosyal güvenlik kapsamında çalıştığını belirtmemişsiniz. Şayet kardeşinizin en az 5 tam yıl (1800 gün) sosyal güvenlik kapsamında çalışması varsa veyahut askerlik borçlanması (varsa sair borçlanmalar) ile 1800 güne tamamlayabiliyorsanız geride kalan dul ve yetimlerine SGK aylık bağlar. 1800 günü varsa vefat tarihini takip eden 1 Mayıs 2008 gününden itibaren birikmişlerini de alırlar. Borçlanma ile 1800 gün tamamlanacaksa parasını ödediğiniz ayı takip eden aybaşından itibaren aylıklar başlar. Her hal ve şartta 1800 günü tamamlayamazsanız geride kalanlara aylık verilmez ama birikmiş primleri, toptan ödeme adı altında ailesine geri verilir.
SGK'ya müracaat edeceksiniz
657'li devlet memuru emeklisi eşim vefat etmiştir. Emekli maaşından ben ve çocuklarım nasıl faydalanacağız? Bu konuda beni bilgilendirirseniz memnun kalırım. Zeynep Ökten