Eski kocasıyla yaşayan kadının yetim aylığı kesilir
1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Gelir ve aylık bağlanmayacak haller" başlıklı 56'ncı maddesinin son fıkrasında "Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir" denilmektedir. Ancak ana-baba memur ise bu durumda kadın boşandığı eşiyle aynı evde yaşasa bile yetim aylığı kesilmez. Dul aylığı alan kadınların ise aylığı ancak resmi nikâh yaparlarsa kesilir
Bir kadın hem dul-yetim maaşı alıp hem de nikâhsız birliktelik (imam nikahıyla evlilik) yapabilir mi, cevap verirseniz sevinirim. Aydın BAYRAKTAR
Sayın okurum, sosyal güvenlik kanunlarımız gereğince bir kadının veya erkeğin vefat eden eşinden dolayı dul aylığı alabilmesi için resmi olarak nikâhlanmaması yeterlidir. Yani evlenmeyen dul erkek veya kadınlar, vefat eden eşlerinden aylık alırken, - İşe girseler de, - Emekli olsalar da, aldıkları dul aylıkları kesilmez.
Nikâh masasında neye evet dediğinizi biliyor musunuz? "Ali Bey, ne diyorsun sen, tabii ki biliyoruz" dediğinizi duyar gibiyim ama sorduğum o değil, hukuk açısından "evet"in anlamını biliyor musunuz? Nikâh masasında size sorulan soruya evet derken hukuken neleri değiştirdiğinizi hiç düşündünüz mü? Yani evet dediğimiz şey nedir? Esasen "evlilik", iki kişi arasında, resmi sözleşmedir ve kadın ile erkek resmi nikâh ile evlenmekle Medeni Kanun gereğince karı-koca sıfatlarını aldıkları gibi bir de; 1- Miras hukuku açısından birbirlerinin mirasçısı olurlar. Yani kim vefat ederse, sağ kalan vefat edene mirasçı olur. Yani eşinize "Evet" derken, ben ölürsem mirasçımdır demiş oldunuz. 2- Sosyal güvenlik hukuku açısından, yaşarlarken bakmakla yükümlü kişi, vefatlar halinde ise hak sahibi olurlar.
■ Sağken aralarında resmi nikâh olması nedeniyle çalışan eş, çalışmayan eşinin sağlık ve sosyal güvencesini sağlar. ■ Ölümle ise hak sahibi olurlar ki sağ kalan, ölenin aylığını dul sıfatıyla almaya devam eder.
Boşanmayla neyi değiştiririz? Evlilik, nikâh memuru ve şahitler önünde yapılan bir sözleşmedir. Ancak, evliliği sona erdirme yetkisi sadece hâkimdedir. Yani evlilik sözleşmesini ancak ve ancak bir mahkeme sona erdirebilir ve boşandığımız anda miras ve sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan haklarımız da ortadan kalkar.
BOŞANINCA MALLAR VE EV İKİYE BÖLÜNÜR
Türk Medeni Kanunu'na göre, evlilikte edinilmiş tüm mallar, ortak paylaşıma konu edilmek zorundadır. Mesela karı-koca nikâhlı iken ev edinmişlerse, ev kime kayıtlı olursa olsun boşanma ile yarı yarıya bölüşülür.
Boşanan kadınlara ana-babadan yetim aylığı Sosyal Güvenlik Hukuku gereğince, boşanma ile resmi nikâhı biten kadına varsa vefat etmiş ana-babası üzerinden yetim aylığı bağlanabileceği gibi, eğer ilk evliliği varsa ve eşi vefat etmişse onun üzerinden dul aylığı alma hakkı ortaya çıkmaktadır. Boşanan kadın, boşanma tarihinden sonra SGK'ya müracaat ederse kendisine dul veya yetim aylığı bağlanacaktır. Sosyal güvenlik mevzuatında daha önce hiç yokken "Sosyal Güvenlik Reformu" ile yeni bir olay daha literatüre eklenmiştir. 1 Ekim 2008 sonrası 5510 sayılı kanunun 56'ncı maddesinin son fıkrasına göre, "...Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır" hükmü getirilmiştir.
Kadın başka bir erkekle yaşaması halinde yetim aylığını kaybetmez
Kadın, eski kocasıyla değil ama bir başka erkekle aynı evde yaşamaya devam ederse aylığın kesilme riski yoktur. Çünkü kanun sadece boşandığı eşiyle l birlikte yaşaması halinde dul-yetim aylığının kesilmesini öngörmektedir. Sonuç olarak kendi evinde yaşayan kadının aylığı kesilir Kocasından boşanan ve Medeni Kanun gereğince edindikleri evi yarı yarıya paylaşmak zorunda kalan kadın, evin diğer yarısında eski kocası yaşıyorsa, bu durumun şikâyet-ihbar ile Sosyal Güvenlik Kurumu'na duyurulması sonrasında, SGK'nın denetimle görevli memurları tarafından tespiti ile dul-yetim aylığını kaybeder. Bu arada yukarıda verdiğim madde içinde, "Boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş... " tabiri kullanılmıştır. Bu tabir gereğince, boşandıkları halde aynı evi (mecburen de olsa) paylaşan kadınlar için de geçerli mi yoksa SGK'nın denetim elemanları yatak nöbeti de tutuyorlar mı bilmiyorum. Yetim aylığında da memur çocukları farklıdır Ana veya babanın vefatından sonra ana-baba üzerinden bağlanan aylığa yetim aylığı denir ve ana-babanın bağlı olduğu sosyal güvenlik düzenine göre farklılık arz eder. Vefat eden ana-baba SSK veya Bağ-Kur'lu ise, kadınların yetim aylığı alabilmesinin şartları; ■ Evli olmamak, ■ Çalışmamak, ■ Emekli olmamak, ■ Boşandığı eşi ile aynı çatı altında yaşamamaktır.
15 yıl ve 3600 günle kıdem
Bir yazınızda 15 yıl sigortalı olup da en az 3600 prim günü olanların, çalıştıkları işyerinden kıdem tazminatlarını alabileceklerini yazdınız. Benim 1985 yılından beri sigortam ve toplamda 7000 işgünüm var. İşyerimden nasıl tazminatımı alıp ayrılabilirim, yardımcı olursanız çok sevinirim. Bekir ADIGÜZEL
İlk işe girişinizden itibaren 15 yıl geçmişse (yani Mayıs 1994 öncesi işe girenler) ve 3600 gün sayınız da varsa, 1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinin beşinci bendi gereğince bulunduğunuz ildeki SGK İl Müdürlüğü'ne (veya varsa İhtiyarlık Sigorta Müdürlüğü'ne) giderek "kıdem tazminatı alabilir" yazısı alacaksınız. Bu yazıyı işverene verip işinizi bırakınca kıdem tazminatı alabilirsiniz.
Emekli aylığınızda hata yok
01.10.2008 tarihinde emekli oldum. Emekli maaşım 637 lira, ek ödeme 25 lira alıyorum. Aşağıda vereceğim bilgilerden benim maaşımın doğru hesaplandığına bakar mısınız? Zira, 3600 ile emekli olan biri benden fazla maaş alıyor. Dilekçe tarihim 10.09.2008, toplam prim günüm 5935, aylık bağlama oranım 63. Göstergem 9475. Acaba maaşım doğru mu hesaplanmış? Son 11 yılda şef olarak çalıştım. Bir miktar asgari ücretten yüksek prim yatırıldı. Acaba bu dikkate alınmadı mı? Orhan CANSIZ
Orhan Bey, verdiğiniz sigorta sicil numarasına göre emekli aylığınızın hesaplanmasında değerlendirilen yıllardaki çalışma gün sayılarınız ile kazançlarınıza baktım. Sizin de görebileceğiniz gibi ücretleriniz genelde asgari ücret düzeyinde. Bu nedenle emekli aylığınıza esas göstergeniz, en düşük gösterge olan 9475 rakamından hesaplanmış ki bu göstergeden daha düşüğü yok. Dediğiniz gibi 3600 gün sayısından emekli olanların da göstergesi aynıdır ve size yakın emekli aylığı alırlar. Hesaplama hatasına rastlamadım.