Üniversiteyi kazanamayan sağlık primini ödeyecek
1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince kız-erkek fark etmez, çocuklara en fazla 18 yaşına kadar sağlık hizmeti verilmektedir. SGK’da sigortalı olanlar ile SGK emeklilerinin kimlere bakmakla yükümlü olduğu, yani bedava sağlık hizmeti verileceği 5510 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde belirtilmiştir. İlgili maddeye göre; sigortalılar ile emekliler “bakmakla yükümlü olduğu kişilere” kendi üzerlerinden bedava sağlık yardımı verebilirler. Aynı madde gereğince sigortalılar ile emeklilerin “Bakmakla yükümlü olduğu kişi”ler ise; sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan
a) Eşini, b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5.6.1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde mesleki eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu kanuna göre malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını, c) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını, içermektedir.
Yani, Çalışmayan, isteğe bağlı prim ödemeyen, emekli olmayan eşlere Çalışmayan, isteğe bağlı prim ödemeyen, evli ve emekli olmayan çocuklardan 18 yaşından küçük olanlara, 18 yaşında büyük olanlardan ise lise ve lise dengi ile çıraklık eğitim merkezinde okuyanlara 20 yaşını, yükseköğrenimde okuyanlara ise 25 yaşını dolduruncaya kadar, sağlık yardımı GSS sigortalısı olan ana-babası üzerinden verilmektedir.
Üniversiteye giremeyen gençlerin sağlık yardımı alma hakları Ancak, 18 yaşından büyük olup da liseyi bitirdiği halde üniversiteye kayıt yaptıramayan gençlerin sağlık yardımı alabilmesi için,
1-Sigortalı birisiyle evlenmesi,
2-İşe girip en az 30 gün prim ödemeleri, 3-İsteğe bağlı sigortalı olup en az 30 gün prim ödemeleri, 4-Gelir testi yaptırıp sadece GSS primi ödemeleri, gerekmektedir.
GELİR DURUMUNA GÖRE GSS
Genel Sağlık Sigortası uygulamaları gereğince de birlikte ikamet ettiğiniz ailenizin gelir durumuna göre, daha doğrusu ailenin kişi başına düşen gelir durumuna göre GSS’li veya yeşil kartlı olacaksınız. Bunun için öncelikle bulunduğunuz, daha doğrusu ikamete dayalı nüfus kayıt sisteminde kayıtlı olduğunuz ilçedeki kaymakamlık Yeşil Kart Bürosu’na gidip yeşil kart isteyeceksiniz. Kaymakamlık Yeşil Kart Bürosu, ikameye dayalı nüfus kayıt sistemi gereğince kimlerle birlikte oturduğunuza bakacak ve gelirlerinizi belirleyip kişi başına bölecek. Gelir testi sonucuna göre; birlikte ikamet ettiğiniz ailenin geliri ve aile bireyi sayısına göre kişi başına düşen aylık gelir tutarı,GSS (Genel Sağlık Sigortası) primi ödeyerek sağlık hizmeti alacaksınız. GSS primi ödeyerek sağlık yardımı alırken, devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri ve SGK ile sözleşmeli özel hastanelere gidebilirsiniz. Yeşil kart sahibi olursanız bu kart ile sadece devlet hastanelerine gidebilirsiniz.
İKİ İŞYERİNDEN PRİM ÖDENEBİLİR
Ben iki işte çalışıyorum iki işten de ayrı ayrı SSK primim yattı, ancak öğrendim ki emekli olunca SSK sadece 30 günlük primi hesaba katıyormuş. Benim fazla yatan yaklaşık 900 günüm var. Bu fazlalığın emekli olduğumda bana bir faydası olacak mı? Veyahutta fazla günlerimin prim ödemelerini alabilir miyim? Bir de askere gideceğim; iki işten de ayrı ayrı kıdem tazminatı alabilir miyim?
Ali Orkun
Çalışanların aynı anda birden çok işyerinde SGK’ya bildirge edilmeleri yasaldır ama aylar 30 ve yıllar 360 günden fazla sayılamaz. Bu nedenle aynı anda birden çok işyerinden bildirilenlerin kazançları toplanır ki bu kişinin ilerde alacağı emekli aylığı ortalama aylık kazancına göre belli edileceğinden emekli aylığını yükseltir. Mesela iki işyerinde ayda 1500 lira brüt ücret alıyorsanız, SGK sizi ayda 3000 lira kazananlar gibi emekli aylığı hesaplar. Fazla günlerin prim ödemelerini alabilmeniz için birden çok işyerinden bildirilen ücretlerin toplamının sigorta primine esas kazanç (SPEK) üst sınırı olan asgari ücretin 6.5 katını aşıyor olmanız gerekir. Yani aylık kazançlarınızın toplamı 4504 liradan fazla ise fazla kısmın yüzde14 oranını size geri verebilirler. Kıdem tazminatı konusuna gelince, iki işyerinden de askere gittiğiniz için ayrılacağınızdan her ikisinden de ayrı ayrı kıdem tazminatı alma hakkınız var.