Ceza, sigortasız işçiye değil işverene verilir
Babam bundan yaklaşık 1 hafta önce bir iş kazası geçirdi. Bu kaza sonrasında beyin travması oluştu. Şu an yaşadığına şükrediyoruz ama çift görmesi devam ediyor. Benim size sorum; karakolda babamın ifadesini alırlarken, babam bu işyerinde sigortasız olarak çalıştığını söylemiş. Kendisi bu konuda uyarılarak şöyle denmiş: Eğer böyle ifade verirsen, sen üç bin lira, patronun da beş bin lira ceza yer, yani olan sana olur.Bu yaşananlar ve haksızlıklar beni size yönlendirdi. Haklarımız konusunda beni aydınlatırsanız sevinirim. Önder ALKAN
Onu diyen bana göre işverenin çıkarını korumak adına da suç işlemiş. Ülkemizde kayıtdışı çalışma ve çalıştırma bir gerçektir ve baban gibi en az 3-5milyon kişi kayıtdışından çalıştırılmaktadır yani sigortasızdırlar. İşte babanın başına gelen olay gibi iş kazasımeydana geldiğinde ise işverenlerin kaçacak yerleri kalmamaktadır. Sigortasız işçi çalıştırdığı için SGK tarafından para cezası ile cezalandırıldıkları gibi olay iş kazası olduğu için de babanın açacağı tazminat davalarında damilyarlarca lira maddi vemanevi tazminat ödemekle karşı karşıya kalmaktadırlar. İşte yukarıdaki lafı eden kişi patronu korumak adına babana yalan söylemiş.Mevzuatımıza göre işçiyi sigortalı yapma ve SGK’ya bildirme işverendedir, işçide değil. İşte bu nedenle sigortasız çalışan işçiye ceza verilmez, sigortasız işçi çalıştırdığı daha doğrusu işçisini SGK’ya bildirmediği için işverene ceza verilir. Şimdi size tavsiyem, karakolda nasıl ifade almışlarsa almışlar önemli değil, babanın iş kazası geçirdiği işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkezi ile Bölge Çalışma Müdürlüğü’ne iş kazasını ihbar eden bir dilekçe veriniz. Ardından, babanızı yanıltan karakol ve karakol görevlisini şikâyet eden bir dilekçeyi de valiliğe veya İçişleri Bakanlığı’na gönderiniz ki sizden sonrakileri de yanıltmasınlar. CEZA 27 BİN LİRAYI GEÇER SGK’ya yapacağınız şikâyet sonrasında, SGK babanız için işverenden işyeri bildirgesi, işe giriş bildirgesi ve çalıştığı her ay için aylık prim hizmet bildirgesi isteyecek ve işveren 30 gün içinde vermezse SGK bu belgeleri kendisi düzenleyecek. İster işveren bu belgeleri düzenlesin ister SGK düzenlesin fark etmez sonrasında da sigortasız işçi çalıştıran işverene, İşyeri bildirgesi vermediğinden 1 ile 3 asgari ücret arasında yani en az 693 lira en fazla da 2079 lira olmak kaydıyla işyeri bildirgesini geç verme cezası, Babanız için SGK’ya yasal süresi içinde işe giriş bildirgesi vermediği için bir asgari ücret yani 693 lira işe giriş bildirgesini geç verme cezası, Babanız bir yıldır yani 12 aydır sigortasız çalışmış olduğundan her bir ay için 2 asgari ücret (24 X 693=16632 lira) aylık primhizmet bildirgesini geç verme cezası, Babanıza ait ücretleri gider defterine kaydetmediği için de 12 asgari ücret, Toplamda ise 27.720 lira idari para cezası verilecektir. Öte yandan babanız nedeniyle işverenin ödemesi gereken sigorta primleri ile gecikme zamve cezaları bu rakama dahil değildir. İŞ KAZASI SONRASI YASAL HAKLARINIZ NEDİR? 5510 sayılı SS ve GSS Kanunu gereğince iş kazası geçiren sigortalıya aşağıdaki sosyal sigorta yardımları SGK tarafından verilir. (md 16) a) Sigortalıya, geçici iş görememezlik süresince günlük geçici iş görememezlik ödeneği verilmesi. b) Sigortalıya sürekli iş görememezlik geliri bağlanması. c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması. d) Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi. e) İş kazası vemeslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi. Babanız sağ olduğu için son üçü verilmeyecek ama ilk ikisi verilecektir. Bunların da kısaca her birini açıklama gerekirse; Geçici iş görememezlik ödeneği: İş kazası geçiren baban için yukarıda işlemleri başlattıktan sonra tedavisini SGK üstlenecek ve tedavi süresince her gün çalışamadığı için kendisine yevmiye (geçici iş görememezlik ödeneği) verecektir. Ödeneğinmiktarı babanın günlük brüt ücretinin üçte ikisi kadardır ki bu hemen hemen aldığı net ücrete tekabül eder. Sürekli iş görememezlik geliri: Babana sağlanacak tedavilerden sonra babanda ömür boyu sürecek bir arazhastalık- sakatlık kalırsa kendisine bir ömür boyu kaybettiği gücünün parasını vermek demektir.Mesela babanda yüzde 30 oranlı işgücü kaybı meydana gelmişse kendisine en az en düşük emekli aylığı tutarı kadar (ki yaklaşık 600 lira) sürekli iş görememezlik geliri bağlanacaktır. Yüzde 10 oranından daha az işgücü kaybı tespit edilirse babana ömür boyu kaybettiği gücünün parası her ay yerine bir defada peşin sermaye değeri olarak verilecektir.
Malulen emekli de edilebilir İş kazası sonrasında babanızın yüzde 60 ve daha fazla oranlı işgücü kaybına uğramış durumda olduğu tespit edilirse kendisine sürekli iş görememezlik geliri verileceği gibi malulen emekli de edilir. Malulen emekli edilebilmesi için en az 900 günü olması gerekir. Babanız kaza sonrası sürekli iş görememezlik geliri alıyor olsa malulen emekli edilememişse bile normal emekli de olabilir. Bunun için işe giriş tarihine göre gerekli prim ödeme gün sayısı ile yaşını tamamlaması gerekir. Ayrıca, yüzde 40 oranı veya daha fazla oranda raporu ile vergi indirim belgesi alırsa yaşa bağlı olmadan erkenden de emekli olur. atezel@htgazete.com.tr