İşçi ve denizci babalara doğum izni yok, memura var
Sayın Ali Bey, öncelikle çalışmalarınızda başarılar diliyorum. Biz çalışanlara göstermiş olduğunuz kolaylıklardan ve yönlendirmelerinizden dolayı da ayrıca teşekkür ederim. Ben özel sektörde hizmet veren bir şirkette 5 yıldır çalışmaktayım. Eşim temmuz ayı sonunda doğum yaptığı için şirketimden doğum izni talep ettim, fakat bana erkeklere doğumda izin kullandırılmadığını ve hiçbir kanunda eşi doğum yapan erkeğin doğum izninin olmadığını söylediler. Gerçekten benim böyle bir kanuni hakkım yok mu? Eğer böyle bir kanuni hakkım var ise lütfen hangi kanun maddesinde yer aldığını belirtirseniz sevinirim. Ben de bu kanun maddesine dayanarak şirketimden hak talep edebilirim. Ahmet Akay
Ülkemizde çalışma mevzuatı çeşit çeşittir ve her mevzuata göre de farklı farklı hak ve borçlar verilmiştir. Memurlar için 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, askerler için 926 Sayılı TSK Personel Kanunu, YÖK mensupları için 2547 Sayılı YÖK Kanunu, işçiler için 4857 Sayılı İş Kanunu, gazeteciler için 5953 Sayılı Basın-İş Kanunu, denizciler için 854 Sayılı Deniz-İş Kanunu vardır. Her birinde de sosyal ve ekonomik haklar farklı düzenlenmiştir.
İşçilere doğum izni yok Sayın okurum, özel sektörde çalıştığınıza göre, çalışma hak ve borçlarınız 4857 Sayılı İş Kanunu gereğince düzenlenmektedir. Ancak ne hikmettir ki sizin gibi 4857 Sayılı Kanun’a göre çalışanlara, eşleri doğum yapınca izin hakkı tanınmamıştır. Yani, sizler eşiniz doğum yaparken yanında bulunma ve doğan çocuğunu anında kucaklama hakkı olmayan insanlar olarak görülüyorsunuz. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun55. maddesinde, evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde de üç güne kadar verilmesi gereken izin sürelerinin yıllık iznin hesabında çalışılmış gibi sayılacağı belirtilmiştir. Bağlı olduğunuz 4857 Sayılı Kanun’un hiçbir yerinde doğum izninde bahsetmemektedir, bu durumda da (hizmet akdinizde veya varsa toplu iş sözleşmesinde bu hak verilmemişse) işvereninizin inisiyatifinekalıyorsunuz; işveren ister doğum izni verir, ister vermez.
Denizcilere de yok Tıpkı işçiler gibi 854 Sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında çalışan gemi adamlarına da eşleri doğum yaptığı için izin hakkı tanınmamıştır. 854 Sayılı Kanun’un 42’nci maddesinde, “Evlenmelerde üç güne; ana ve babanın, karı ve kocanın, kardeş ve çocukların ölümünde iki güne kadar” mazeret izninden bahsetmiş ama eşin doğum yapması telaffuz edilmemiştir.
Kamu görevlileri çok şanslı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (Md. 104) gereğince, erkek memura, karısının doğum yapması sebebiyle isteği üzerine üç gün izin verilmesi yasal hakkıdır. Öte yandan ayrıca 10 güne kadar da mazeret izni kullanabilir. Bu izinlerin hepsi ücretlidir, yani memur izinde olsa dahi ücretini alır. 926 Sayılı TSK Personel Kanunu’nda doğum için özel düzenleme yoktur, ama gerek kanun gerekse de TSK İzin Yönetmeliği gereğince 15 güne kadar ücretli mazeret izni kullanma hakları vardır. 2547 Sayılı YÖK Kanunu gereğince de öğretim üyelerine, aynı devlet memurlarına verilen izin hakları tanınmıştır. Yani öğretim üyeleri de eşleri doğum yapınca 3 gün ücretli izin kullanabilirler.
Gazetecilere de 3 gün doğum izni var
Gazeteciler aslında 5953 Sayılı Basın-İş Kanunu’na tabidirler, ama genelde kendileri 212 sayılı yasa diye tabir ederler ki 212 sayılı yasa, 5953 sayılı ana kanunda önemli değişiklikler yapan bir tadil yasasıdır. Üstelik 212 sayılı yasa, 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında darbe yapanların gazetecileri yanlarına çekmek için 4 Ocak 1961 günü çıkardıkları kanundur. Rahmetli gazeteci Burhan Felek önderliğindeki gazetecilere, gazete patronlarının direnişine rağmen çok sayıda hak veren bir düzenlemedir. Konumuza dönecek olursak, 5953 Sayılı Basın-İş Kanunu’nun 212 sayılı kanun ile 1961 yılında değiştirilen 19’uncu maddesine göre, “Her altı günlük fiili çalışmayı müteakip gazeteciye bir günlük ücretli dinlenme izni verilmesi mecburidir. Gazetecinin vazifesi, devamlı gece çalışmasını gerektirdiği hallerde hafta tatili iki gündür. Birinci fıkra hükmü dışında gazeteci, çocuğu dünyaya geldiği zaman üç; eşi veya çocuğu, anası veya babası öldüğü zaman dört; çocuğu evlendiği, kardeşi, büyükanne veya büyükbabası veya torunu öldüğü zamanlar iki gün olağanüstü ücretli izine hak kazanır. Bu izinler senelik izinden sayılmaz.”