Kaza sonrası ölen şoför esnafının eşine 2 aylık verilir
Trafik iş kazası sonrasında vefat eden Bağ-Kur'lu şoför esnafının geride kalan eş ve çocuklarına kısa vadeli sigorta kollarında ölüm geliri bağlanacağı gibi bir de ölüm aylığı verilir. İş kazası sebebiyle verilecek ölüm geliri için bir günlük bile Bağ-Kur'lu olması yeterliyken, ölüm aylığı için en az 1800 günlük prim ödeme süresi gerekir. İki gelir/aylık alanlara da bunlardan çok olanın tamamı, az olanın ise yarısı verilir
SORU/ Ali Bey, bir yakınımız 1990 yılından beri kendi kamyonuyla vergi mükellefi olarak şoförlük yapıyordu ve geçen hafta geçirdiği bir trafik kazası sonrasında vefat etti. Aslında Bağ-Kur'lu olması gerekiyordu ama 2005 yılında prim borçlarını silme kanunu çıkınca tüm prim borçlarını sildirmişti. Bağ-Kur'a gittik, 1 Ekim 2008 gününden beri Bağ-Kur'lu çıktı. Bir de Bağ-Kur'dan önce SSK'da 256 günlük sigortalı çalışması var ve 540 gün de askerlik yapmıştı. Geride de yaşları çok küçük 3 çocuk ve bir eş bıraktı. Dul ve yetim aylığı alabilme hakları var mı? İsmi Saklı
YAZI/ Sayın okurum, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 1 Ekim 2008 gününden itibaren Bağ-Kur'lu esnafa da eski SSK'lı işçilere benzer şekilde iş kazası sigortası uygulanmaktadır. Bu kanunun 13'üncü maddesine göre, eski adıyla Bağ-Kur'lu yeni adıyla 4/B'li esnafın geçirdiği kazanın iş kazası sayılması için iki seçenek vardır. Olay işyerinde veya yürütmekte olduğu iş nedeniyle meydana gelmeli ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratmalıdır. Ki bu geniş düzenleme yeni getirilmiştir. Sizin olayınızda ise şoför esnaf, trafik iş kazası geçirmiş ve vefat etmiştir.
İŞ KAZASI SONRASI ÖLÜMLERDE ÖNCE GELİR VERİLİR
Şoför esnafı iken trafik kazası geçirip vefat eden yakınınızın geride kalan eşi ile çocuklarına 5510 Sayılı Kanun'un 19'uncu maddesine göre sürekli işgöremezlik (ölüm) geliri bağlanır. Bunun başkaca bir ön şartı yoktur, ama gelirin bağlanabilmesi için vefat edenin genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur. Verilecek olan sürekli işgöremezlik geliri de ölümün gerçekleştiği aydan önceki son üç ayın ortalama kazancının yüzde 70'i olacaktır. Mesela, son üç aylık prime esas gelir 1000 lira ise geride kalan eş ve iki çocuğa toplam 700 lira gelir her ay ödenir. Bunun için bağlı olduğu SGK il müdürlüğüne dilekçe verip iş kazasından ölüm geliri talep ediniz.
1800 GÜNÜ VARSA AYLIK DA VERİLİR
İş kazası sonrası vefat eden esnafın geride kalanlarına ölüm gelirinden başka eğer şartları uygunsa ölüm aylığı da verilir. Ölüm aylığının şartı ise 1800 günlük prim ödeme süresine sahip olmaktır. Verdiğiniz bilgilere göre; SSK'da 256 gün, 540 gün ödenmiş askerlik süresi ve 360 güne yakın da Bağ-Kur primi var. Toplamda 1156 günü oluyor ki bu gün sayısıyla geride kalanlara ölüm aylığı bağlanabilmesi için geçmişte silinmiş Bağ-Kur sürelerinin canlandırılması gerekir.
SİLİNEN BAĞ-KUR BORÇLARI CANLANDIRILABİLİR
Akrabanız 1.10.2008 gününden önceki Bağ-Kur'lu geçmiş sürelerini 1479 Sayılı Kanun'un ek 19 veya 5510 Sayılı Kanun'un geçici 17'nci maddesine göre sildirmiş. Şimdi geride kalan yakınları bu süreleri satın alırlarsa kendilerine dul ve yetim (ölüm) aylığı bağlanabilir. 5510 Sayılı Kanun'un geçici 17'nci maddesi şöyledir: "Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin kurum alacakları takip edilmeyerek, kurum alacakları arasında yer verilmez. Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80'inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır". Bu maddenin ikinci fıkrasına göre, sildirilmiş olan tüm borçları tekrar ödemek için dilekçe verin ve gelecek ödeme rakamını da hemen ödeyin. Zira, ölüm aylığı bu paranın ödenmesini takip eden aybaşından itibaren bağlanacak. Öte yandan, biz sadece 1800 günü tamamlayacak kadar ödeme yapalım deme hakkınız yok, silinen borcun tamamını ödemek gerekmektedir. Bu şekilde daha önceki ölüm gelirinden sonra bir de ölüm aylığı SGK tarafından geride kalanlarına ödenir.
ÇOK OLANIN TAMAMI AZ OLANIN YARISI
5510 Sayılı Kanun'a göre, "...Malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığının yarısı bağlanır". Bu kurala göre, geride kalanlara bağlanan iki aylık/gelirden çok olanın tamamını, az olanın yarısını verecekler. Ayrıca, vefat eden şoför esnafının ölümü sonrasında SGK tarafından eşine 270 lira cenaze gideri parası da ödenecek.
Taksi şoförleri sigortasızmış
Sayın Ali Tezel, 11 Ekim günü taksici esnaf "Korsana Hayır" mitingi yaptı. Televizyonlarda protestocuların taşıdıkları pankartlara baktınız mı bilmiyorum; ellerindeki pankartlarda "sosyal güvence" istedikleri yazılıydı. İşim gereği taksilere bindiğimde sosyal güvenliklerini soruyorum. Şoförler, mal sahibine günlük para vererek çalıştıklarını ve sosyal güvencelerinin olmadığını söylüyorlar. Aslında sigortalı olmak da istemiyorlar ama yaş ilerledikçe sosyal güvenliği de düşünmeye başlıyorlar. Taksi şoförlerinin sosyal güvenliğini sağlamak ise devlet için çok zor olmasa gerek; çünkü trafik polisleri bunları denetliyor, denetlerken sosyal güvencelerini de (gerek Bağ-Kur, gerek SSK) sorabilir. Öte yandan dernek/odaların verdiği araç kullanma belgelerinde tüm şoförlerin adı, soyadı ve resmi var; yani kayıtları mevut. Bu nedenle SGK birkaç denetim elemanını görevlendirse birkaç ay içinde İstanbul'daki tüm (30 binden fazla) şoförler sosyal güvenceye, devlet de gelire kavuşur. Bu arada toplu taşıma aracı olan hatlı minibüsler ve otobüsler de birer işyeridir, vergi levhasının yanında çalışanların SGK kayıtlarını içeren belgeler de asılı olmalıdır. SGK denetim elemanları, trafik polisleri, meslek odaları başkanları sahaya inerlerse bir nebze de olsa kayıtdışı olan şoför esnafı sisteme dahil edilir. Ata İlk
Boşanırsanız yetim aylığı alırsınız Benim mutsuz bir evliliğim var. Eşim Bağ-Kur emeklisi. Şu anda Bağ-Kur sağlık karnem var. Ev hanımıyım. Kocamdan ayrılmak istiyorum. Fakat hiçbir sağlık güvencem yok. Babam ise emekli öğretmen iken 1996'da vefat etti. Eğer boşanırsam babamın emekli sandığı sağlık yardımından ve maaşından yararlanabilir miyim? Enise Topalfakıoğlu
Hanımefendi, eşinizden boşanırsanız vefat etmiş TC Emekli Sandığı emeklisi babanız üzerinden yetim aylığı alma hakkınız olacak. Yetim aylığı alınca da sağlık yardımı alma hakkınız başlayacak. Babanızın aylığını tek başına alacaksanız 670 lira kadar yetim aylığınız olur.
SSK'lı olursanız 3600 günle emekli olabilirsiniz Ben ne zaman emekli olacağımı öğrenmek istiyorum; bilgilerim aşağıdaki gibidir. Eylül 1961 doğumlu bir bayanım, 1981 sigorta girişim ve 300 gün sigortam var. Daha sonra isteğe bağlı Bağ-Kur'a geçtim. Bağ-Kur ödemelerim aşağıda yazılıdır. 3600 günüm dolarsa emekli olacağımı zannediyordum ama SSK'ya sorduğumda 8 yılımın daha olduğunu söylediler. 1 Ekim'den sonraki yasa beni etkiliyor mu? Cevap yazarsanız çok müteşekkir olurum. Her gün yazılarınızı Habertürk'ten okuyorum. G.Ş.
Bağ-Kur isteğe bağlısına ne zaman geçtiğinizi yazmamışsınız, şayet 3600 günle emekli olmak istiyorsanız, son 3.5 yılı SSK'lı olarak çalışmak zorundasınız. Bağ-Kur isteğe bağlısından sonra 3.5 yıl SSK'lı işçi olarak çalışmak şartıyla, verdiğiniz bilgilere göre işe giriş tarihiniz 08.09.1981 gününden önce ise 3600 gün sayısıyla 50 yaşında, yani 2011 yılı eylül ayında emekli olursunuz. İşe girişiniz 08.09.1981 gününden sonra ise bu defa 58 yaşında, en az 3600 günle emekli olursunuz. Bu arada 3600 günle hesapladığım emeklilik çeşitleri yaşlılıktan emekliliktir, bir de 5000 gün ile normal emeklilik hesabına göre bu 5000 günü tamamlarsanız, o gün emekli olursunuz. Bağ-Kur isteğe bağlısına devam ederseniz 5400 gün sayısıyla 56 yaşında emekli olursunuz.