Günlük 150 liradan az ücret emekli aylığınızı düşürecektir
Emeklilik için gün sayısını tamamlamış sadece yaşı bekleyenler düşük kazançlardan SGK'ya bildirilirlerse ileride alacakları emekli aylıkları her ay düşecek demektir. Emeklilik için yaşı bekliyorum diyenler, isteğe bağlı prim ödeyeceklerse ödeme süreleri 3.5 yıldan az, ödeyecekleri rakam da 1400 liradan çok olmalıdır
SORU/ Ali Bey, 1967 doğumluyum ve 1992 Şubat'ında SSK'lı işe girdim. 2009 yılının Temmuz ayında da işimden ayrıldım ve artık emeklilik zamanımı beklemek istiyorum. Ancak çevremdekiler, "Emekliliği beklerken prim ödemezsen aylığın düşük olur" diyorlar. Bu doğru mu? Prim ödemem gerekiyorsa isteğe bağlı mı olayım, yoksa çalışayım mı? Ücretimin yüksekliği, emekli aylığıma etki eder mi? Bu arada, alacağım emekli aylığını da gönderdiğim sigorta numarama göre hesaplayabilir misiniz? Ayşe Bağlar
YAZI/ Hanımefendi, verdiğiniz bilgilere göre 48 yaşında en az 5525 gün sayısı ile SSK'dan emekli olacaksınız. Var olan 6294 gün ile gerekli primi doldurmuşsunuz, yaşınızı da 2015 yılındaki doğum tarihinizde dolduracak ve emeklilik dilekçesi verebileceksiniz. Gönderdiğiniz sigorta sicil numarasına göre işe girdiğiniz 1992 yılından, ayrıldığınız 2009 yılına kadar hep tavandan (en yüksekten) kazançlarınız bildirilmiş ve var olan 6294 gün sayısıyla alacağınız emekli aylığı da tavan olacaktır. Emekli aylığınızın hesabında kullanılacak rakamlara göre göstergeniz tavan, yani 15175'tir. Bir SSK'lının ne kadar emekli aylığı alacağı, 1999 yılı dahil geriye doğru 10 yılık sürenin ortalamasına göre hesaplanacak göstergesine ve 2000 yılı dahil sonraki yılların güncellenmiş kazançların ortalamasına göre belli edilir.
BÜTÜN KAZANÇLARINIZ DİKKATE ALINACAK
Normal şartlarda SSK'da emekli aylığı hesabında 01.01.1990 ile 31.12.1999 arasındaki 10 yıllık sürenin kazanç ortalamasına göre göstergeniz belli edilir, ama siz 1992 yılında işe girdiğinizden sizin 8 yıllık ortalama kazancınıza göre göstergeniz tavan gösterge olan 15175'tir.
BUGÜN EMEKLİ OLSANIZ ALACAĞINIZ AYLIK 1621 LİRADIR
1999 ve öncesi için 15175 gösterge ve aşağıdaki 2000 ve sonrası yıllara ait kazançlarınıza göre alacağınız emekli aylığı 1559,55 lira olup bu rakama (vergi iadesi yerine gelen) yüzde 4'lük (62,38 liralık) ek ödemeyi de eklediğimizde toplamda 1621,93 lira emekli aylığınız olur. 9294 güne göre de dönemler itibarıyla aylık bağlama oranlarınız (ABO) da tablodaki gibidir.
TOPLAM GÜN: 6294 GÜN 1: 31.12.1999 öncesi 2840 GÜN 2: 1.1.2000-30.09.2008 arası 3150 GÜN 3: 1.10.2008 sonrası 304 GÖSTERGE: 15175 ABO 1: 55 ABO 2: 49 ABO 3: 34.97
Yıllar Kazançlar
2000 5880 2001 11250 2002 17145 2003 24550 2004 33810 2005 38120 2006 41418 2007 44753 2008 ilk 9 ay 36140 2008 sonraki 3 ay 12450 2009 31080
BU AYLIK ZAMLARLA ARTACAK
Siz bugün emekli olsanız 1621 lira alacaksınız ama daha emekliliğinize 6 yıl var. 6 yıl boyunca bu aylık hem gelen TÜFE (enflasyon) zamlarıyla hem de önümüzdeki 6 yıl boyunca ülkemiz yüzde kaç büyürse, o büyüme oranının yüzde 30'u kadar artacaktır. Yani, 2015 yılı geldiğinde alacağınız emekli aylığı; 1621 x TÜFE x Gelişme hızının yüzde 30'u kadar olacaktır. Öte yandan bundan sonra prim ödemenize veya çalışmanıza da gerek yok, ama bu konuda kararı siz vereceksiniz ve karar vermeden önce aşağıdaki ayrıntıları lütfen okuyunuz.
ÇALIŞIRSANIZ GÜNLÜK ÜCRETİNİZ 150 LİRA OLSUN
Aslında bundan sonra çalışmanıza gerek yok ve emeklilik için gereken prim ödeme süresini tamamlamışsınız, ama "Ben bu 6 yıl boyunca ne yiyip ne içerim, nasıl geçinirim" diye düşünmeniz de gayet normal. Benim size tavsiyem, çalışırsanız günlük ücretinizi sakın 150 liranın altına düşürmeyin. Mesela, bulacağınız iş 1500 lira brüt ücretli bir iş olursa (neti 1050 lira gibidir) ve sizi ayda 30 gün SGK'ya bildirge ederlerse günlük kazancınız 50 lira sayılır ve bu durumda da çalıştıkça emekli aylığınızı düşürürsünüz. Bunun yerine işverene, "Bana verdiğiniz 1500 lirayı artırma imkânınız yok, biliyorum. O zaman gün sayımı düşürün" diye teklifte bulunun. Mesela, 1500 lira brüt ücretle çalışıyorsanız bu SGK'ya 10 gün çalışma karşılığı diye bildirilirse günlüğü 150 liraya gelir. SGK emekli aylığı hesaplarken önce bir günlüğünü bulur (sizin 150 lira olacak), sonra bunu 30 ile çarpar (30 x 150 = 4500 lira) ve çıkan rakamı aylık ortalama kazanç sayarak emekli aylığınızı hesaplar. İşte bu nedenle ücretinizi artıramıyorsanız gün sayınızı düşürün.
İSTEĞE BAĞLI ÖDERSENİZ EN AZ 1400 LİRA OLSUN
Aslında isteğe bağlı ödeme yapmanız için hiç ama hiçbir sebep yok. Fakat, "Ben iş bulamam, bekleme anında da sağlık yardımı almak için yüzde 12 oranlı GSS (Genel Sağlık Sigortası) ödemek yerine yüzde 32 oranlı isteğe bağlı prim ödeyeyim, hem günüm artsın hem de sağlıktan yararlanayım" diyebilirsiniz. İşte burada emekli aylığınızın düşmesi sorunu ortaya çıkar. Zira isteğe bağlıyı ayda 30 günden az ödeyemezsiniz. 30 günlük isteğe bağlıyı asgari ücret üzerinden (693 x 0,32= 221,76 lira) ödeme yaparsanız emekli aylığınız her ödeme yaptığınız ay 2,25 lira düşer. Bir yıl isteğe bağlıyı asgari ücretten öderseniz yukarıdaki emekli aylığınız 27 lira azalır. Bu nedenle isteğe bağlı ödeme yapacaksanız tavan kazanç olan 4504 liranın yüzde 32'si olan 1441 lira prim ödemenizi tavsiye ederim ki bu ödemeyi bir yıl devam ederseniz emekli aylığınız 120 lira artar.
KISALAR/
Emekliye de ihbar tazminatı ödenir
01.04.2004'te emekli oldum. 26.12.2006 tarihinden beri emekli olarak çalışıyorum ve adıma SGDP ödeniyor. 03.09.2009 tarihinde işten çıkarıldım. Kıdem tazminatım ödendi, ihbar tazminatım emekliyim diye ödenmedi. Muhasebecinin beyanına göre emekliye ihbar tazminatı ödenmiyormuş. Bu doğru mu? Kemal Eryiğit
Sayın okurum, bir işyerinde, normal (tüm sigorta kollarına tabi) sigortalı olarak çalışan işçiler ile SGDP ödeyerek çalışan işçiler arasında ihbar ve kıdem tazminatı il iş hukuku uygulamaları açısından herhangi bir farklılık söz konusu değildir. Diğer sigortalılarda olduğu gibi, SGDP ödeyerek çalışan (emekli) işçiler de işveren tarafından işten çıkarılmışlarsa ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanırlar. Eğer, sizi işten çıkaran işveren ihbar müddeti vermemişse, ihbar ve kıdem tazminatı için gerekli koşulları sağlıyorsunuz demektir ve bu tazminatların her ikisini de almaya hak kazanırsınız.
SGK'dan yazı alarak istifa ederse tazminatını alabilir
Bir tanıdığım bilgisayar mühendisi olarak çalışmaktadır. 30 Kasım'da işten ayrılacağı doğrultusunda çalıştığı kuruma istifa dilekçesi vermiş. SSK girişi 14.11.1994, toplam prim gün sayısı 3635 ve 14.11.2009 günü 15 yılını dolduracak. 15.11.2009 günü SGK'ya giderek 15 yıllık süreyi ve 3600 günü doldurduğu yazısını alırsa kıdem tazminatına hak kazanabilir mi? İşverene verdiği 30 Kasım'da ayrılacağım dilekçesine istinaden işveren, SSK'da yazıyı almasına rağmen kıdemi vermeyebilir mi? İsmi Saklı
1475 Sayılı Yasa'nın "kıdem tazminatı" ile ilgili 14. maddesine, 1999 yılında eklenen beşinci bende göre, emeklilik için gereken yaş şartı dışındaki şartları yerine getirenler, kendi istekleriyle çalışmayı bırakıp emekli olacakları yaşı evlerinde beklemek istemeleri halinde, kıdem tazminatı alarak işyerlerinden istifa edebilirler. Ancak, kişinin gerçekten amacının, niyetinin bu olması gerekir. İşyerine verdiği/vereceği istifa dilekçesinde de bu hususu özellikle belirtmelidir. Yani, ister kadın ister erkek olsun, en az 15 yıldan beri sigortalı olup 3600 gün sayısını tamamlayanlar, diledikleri zaman SGK' ya başvurup "Kıdem tazminatı alabilir" yazısı alarak bu yazıyı işverene verirlerse, tazminatlı olarak istifa edebilirler. Arkadaşınız da bu yazıyı SGK'dan alsın ve eski dilekçesine ek dilekçe versin.
İBAN başlıyor, yandınız!
1.1.2010 günü 26 karakterli İBAN, yani uluslararası hesap numaranız olacak. Bunu size, "Her şey güzel olacak" diye yutturacaklar, ama gerçekte Amerika Birleşik Devletleri dünya imparatoru olarak bütün dünya vatandaşlarının parasal durumları ile para akışlarını tek merkezden yani ABD'den izleyecek. Gerçek amaç da bu işte. Kimin ne kadar parası var, kim kime ne kadar para göndermiş, artık ocak ayından itibaren izlenmeye başlanacak. Yakında insanlar bundan kurtulmak için paranın ve bankacılık sisteminin olmadığı şekilde iş ve işlemler yaparlarsa sakın şaşırmayın.