SGK'nın gücü ancak esnafa yetiyor
basamaklar kaldırıldı ve bunlar prim hesabına esas aylık kazançlarını kendileri
belirleyecekler. Kazançlarını belirlemek için de "Kazanç Beyan Formu" vermek
zorundalar. Bu formu vermeyenlerin aylık kazançları asgari ücret olarak dikkate
alınıyor. Ancak işveren olan yani işçi çalıştıranlar, çalıştırdıkları işçilerden en
yüksek rakamlı olandan daha düşük kazanç beyan edemezler. SGK ise bu uygulamayı
sadece gelir vergisi mükellefi esnaf için uygularken, şirket ortağı-sahibi patronlar
için uygulamıyor
YAZI/
5510 Sayılı Kanun'un "Prime esas kazançlar" başlıklı 80'inci maddesinde, "...4'üncü
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas
kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Aylık prime esas kazanç, 82'nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç
alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan
edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından kurumca belirlenen
sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Beyanda bulunmayan sigortalıların
aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı olarak
belirlenir" denmektedir.
Yani, eski adıyla Bağ-Kur'lu yeni adıyla 4/B'li sigortalı olanlar, eskiden 24
basamaklı gelir tablosuna göre her ay Bağ-Kur'a gidip prim öderler ve zamanı
geldikçe de basamak artırırlardı. Yeni uygulamada ise artık basamaklar kaldırıldı,
bunun yerine kişinin (en az 693, en fazla da 4504 lira arasında kalmak kaydıyla)
kendi seçeceği bir gelir rakamı üzerinden prim ödenmesi esasına geçildi. Yani,
Bağ-Kur'lular her ay kaç para prim ödeyeceklerini kendileri belirliyorlar ve
belirleme işlemi için Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin (SSİY) 104'üncü
maddesinde de belirtildiği üzere "Kazanç Beyan Formu" ile SGK'ya bildirmeleri
gerekiyor. Öte yandan kazanç beyanı, yine sigortalının dilediği zaman
değiştirilebiliyor.
Hiç beyanda bulunmayan Bağ-Kur'luların aylık kazançlarının asgari ücret (693 lira)
olduğu kabul edilerek SGK tarafından her ay borç çıkarılıyor.
ESNAFA ALT SINIR DARBESİ
Hem küresel krizin hem de global sermayenin kıskacı altında ezilen esnafa bir de SGK
darbe vuruyor. Çünkü, 5510 Sayılı Kanun'un 80'inci maddesinin 2'nci fıkrasının
aşağıdaki (b) bendi gereğince,
"b) Sigortalı aynı zamanda işveren ise aylık prime esas kazancı, çalıştırdığı
sigortalıların prime esas günlük kazancının en yükseğinin otuz katından az olamaz.
Aylık prime esas kazancı, çalıştırdığı sigortalının otuz günlük prime esas
kazancından düşük olduğu tespit edilen sigortalıların aylık prime esas kazançları,
tespit edilen kazanç düzeyine çıkartılarak aradaki farkın primi, 89'uncu madde
hükümlerine göre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edili".
Yani, esnaf işçi çalıştırıyorsa ve işçilerine asgari ücretten daha çok ücret
veriyorsa, bu durumda SGK'ya bu işçisinin bir günlük ücretinin 30 katından daha az
kazanç beyan edemeyecek.
ESNAFA ÜCRET ALT SINIRI VAR PATRONLARA YOKMUŞ
Uygulamayı gördünüz ama bu işte bir gariplik var. Zira uygulama sadece gelir vergisi
olan esnafa uygulanıyor, yani bakkal Mehmet Bey, tuhafiyeci Ayşe Hanım, kuruyemişçi
Sadrettin Efendi'ye. Ancak, ne hikmetse SGK bu uygulamayı şirket sahiplerine ve
ortaklarına uygulamıyor. Hem de uygulamama konusunda bir genelge falan da
yayınlamadan, el altından başlatıyor.
SGK, utanıp sıkılmadan koca koca holding sahiplerine, "İstediğiniz rakamdan prim
ödeyebilirsiniz, hatta asgari ücret üzerinden prim ödeme hakkınızı da tanıyorum"
diyor ama sıra küçük esnafa gelince diklenip, "Sen işçinden daha az kazanç
bildiremezsin, bildirirsen yakarım" diyor.
Bu berbat uygulama gereğince esnaf, kendi ödeyeceği prim yüksek olmasın diye,
işçisine verdiği ücreti gerçek rakamlardan değil asgari ücret üzerinden bildirmeyi
yeğleyecektir. Bu da kayıtdışılığı artıracaktır.
AYNI AYRIMI DAHA ÖNCE YAPMIŞLARDI
Sosyal güvenlik kurumları, garibana yüklenme uygulamalarını daha önce de
denemişlerdi. Mesela 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu'na eklenen Ek 20'nci maddeyle,
emekli olan Bağ-Kur'lulardan sadece gelir vergisi mükellefi olanların emekli
aylıklarından her ay yüzde 10 SGDP kesme uygulamasına 2003 yılında başlamışlardı.
Ancak, bu uygulamadan şirket sahip ve ortakları olan patronları muaf tutmuşlardı.
Sonra gelen tepkiler ve gazete köşelerinde çıkan yazılardan sonra kanunu 2004
yılında değiştirerek şirket ortaklarından da yüzde 10 oranında SGDP kesmeye
başladılar.
MUHTAR VE TARIM BAĞ-KUR'LULAR YARIM PRİM ÖDERLER
Bu arada hemen hatırlatmakta fayda var, eski adıyla Bağ-Kur'lu yeni adıyla 4/'B'li
olan muhtarlar ile tarım Bağ-Kur'luların ödeyecekleri primler de diğerlerine göre
daha düşüktür. Kanuna göre, "...köy muhtarları ile tarım işlerinde kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışanların prime esas kazançlarının belirlenmesinde; kanunun
yürürlüğe girdiği yıldan başlamak üzere, ... günlük kazancın 15 katı dikkate alınır.
Bu oran 30 katı geçmemek üzere her yıl 1 puan artırılarak uygulanır" denildiğinden,
muhtarlar ile tarım Bağ-Kur'luların 2009 yılında primlerinin belirlenmesinde günlük
asgari ücretin (23,21 liranın) 16 katı (369,6 lira) dikkate alınır. Yani, bunlar 124
lira emeklilik ve sağlık primi ödemektedirler ama bu ödemeleri 30 gün olarak dikkate
alınmaktadır. 2010 yılında ise 17 günlük rakama göre primleri belli edilecektir.
Yaş büyütmesi erken emekli etmez
Mahkeme kararıyla yapılan yaş tahsisi, emeklilik işlemlerinde geçerli midir? Bağ-Kur
mevzuatına göre bu işlem kabul görür mü? Somut olarak prim günümü doldurdum. Ancak
emeklilik yaşını doldurmak için 4 yılım var. Mahkeme kararıyla yaşımı büyütsem,
Bağ-Kur'dan emekliliğe hak kazanır mıyım? Cuma Sepetçi
Sayın okurum, 5510 Sayılı Kanun'un 57'nci maddesi uyarınca ilk işe giriş tarihinden
sonraki yaş durumunda yapılan değişikler, emeklilik işlemlerinde dikkate alınmaz. Bu
sebeple sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladıktan sonra mahkeme kararıyla
yapacağınız yaş düzeltmesi, emeklilik işlemlerinizde kabul edilmez.
Havalimanlarında trafik arttı
Havalimanlarında yolcu sayısı ekim itibarıyla arttı.
Yüzde 5.3
Geçen yıla göre 2009'da yolcu sayısı kaça ulaştı?
73.9 milyon kişi
Transit yolcu sayısında da artış yaşandı
Yüzde 25.6
Ekim sonuna göre kaç uçak iniş-kalkış yaptı?
897 bin
Uçak trafiğindeki artış ne kadar oldu?
Yüzde 8.8
Borsada yabancı payı
Yabancı yatırımcıların İMKB'deki payı 13 Kasım'da ne kadara ulaştı?
Yüzde 66.4
Yabancı payı, hisse sayısı açısından ne kadar oldu?
Yüzde 53.2
Yabancılar kaç adet hisseyi elinde bulunduruyor?
14.2 milyar adet
Bu hisselerin piyasa değeri ne kadar?