Yurtdışına emekli işçi götür, kuruş prim ödeme

genelgeyle "yurtdışı borçlanması" ve "yurtdışı borçlanmasıyla emeklilik" konularında

tereddüde düşülen birçok noktaya çözüm getirildi ama bu arada, yurtdışına emekli

işçi götürecek işverenlere kıyak yapıldı.

1- Topluluk sigortalılar yurtdışı borçlanması yapabilecekler

SGK'nın yayınladığı 2009-140 sayılı genelgeyle eskiden adı "Topluluk Sigortası" olan

ve Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelere Türk işverenler

tarafından götürülen Türk işçiler için, işverenler sadece kısa vadeli (yüzde 1 ile

6.5) sigorta ile genel sağlık sigortası (yüzde 12.5) primi ödemektedirler. Eğer

işçiler isterlerse yüzde 20'lik uzun vadeli (emeklilik) sigorta primini ceplerinden

ödemektedirler. İşte, işçilere burada bir hak tanınarak isteğe bağlı ödeme

yapmadıkları yurtdışı sürelerini isterlerse yurtdışı borçlanması olarak

ödeyebilecekler.

İşte bu çalışanlardan, işverenleri tarafından kısa vadeli ve GSS primi ödenenler

(SGK hizmet cetvelinde 9/A olarak görünenler) belge olmaksızın, diğerleri ise belge

getirerek borçlanma işlemi yapabilecekler.

Yine bu kişiler, yurtdışı borçlanması yaparken, yurtdışında çalışmadan geçen

sürelerinde, başta, sonra ve aralardaki birer yıllık işsiz geçen sürelerini de

borçlanabilecekler.

2- Yurtdışı (3201 ile) borçlanmasıyla emekli olanlar SGDP ile çalışamazlar

5754 Sayılı Kanun'la değişik 3201 Sayılı Kanun'un 6'ncı maddesinin "B" bendinde,

5510 Sayılı Kanun'un sosyal güvenlik destek primi hakkındaki hükümlerinin, yurtdışı

hizmet borçlanmasından yararlanmak suretiyle aylık bağlananlar için uygulanmayacağı

öngörüldüğünden, aylığın başlayacağı tarih itibarıyla sigortalılığına esas işinden

ayrılmayan ya da faaliyetini sona erdirmeyenlere aylık bağlanmayacağı gibi, aylık

bağlandıktan sonra sigortalılığa esas bir işte çalışmaya ya da faaliyete

başlayanların aylıklarının kesilmesi gerekmektedir.

Yani, emekli oldukları prim ödeme gün sayılarının içinde bir gün dahi 3201 Sayılı

Kanun'a göre borçlanma olup da malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken 01.10.2008

tarihinden sonra 5510 Sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının "a" bendi

kapsamında hizmet akdiyle, "b" bendi kapsamında kendi adına bağımsız faaliyete

başlayanların aylıkları çalışmaya veya faaliyete başladıkları tarih itibarıyla

kesilecektir.

3- İNTES işçilerinin kesilmeyecek

Yeni 3201 Sayılı Kanun gereğince, yurtdışı borçlanmasıyla emekli olanlar, ister

yurtiçinde isterse yurtdışında olsun herhangi bir işe girerlerse, vergi mükellefi

olurlarsa, şirket ortağı olurlarsa emekli aylıklarını kaybetmektedirler. Yeni

genelgeyle, pek yasal dayanağı olmasa da yurtdışı borçlanması yapanlar, "Topluluk

Sigortası" kapsamında çalışırlarsa emekli aylıkları SGK tarafından kesilmez.

Vatandaşın lehine bir (yasadışı) düzenlemeye taraf olmakla birlikte, burada İNTES

ile ilgili bir bilgilendirme yapma gerekir.

Yasal olmasa da getirilen bu düzenlemede İNTES'in (Türkiye İnşaat Sanayicileri

İşveren Sendikası) etkisi büyük. Geçmişte, Bakan Faruk Çelik zamanında uzun vadeli

sigorta primlerini hem işçilerin sırtına yükletmişler hem de ödenen isteğe bağlı

primlerin Bağ-Kur'a (4/B'ye) saydırılmasıyla işçileri daha geç emekli ettirme yoluna

gitmişlerdi. Şimdi yurtdışına 3201 Sayılı Kanun ile emekli olmuş işçi götürmekte

zorlanınca, yasayı genelgeyle deldirdiler. Sosyal güvenlik reformu (1 Ekim 2008)

öncesinde Topluluk Sigortası ile işçileri için yüzde 25 oranında prim ödüyorlar,

emekli işçi götürürlerse hiç prim ödemiyorlardı. Reform Kanunu sırasında bakan ile

dirsek teması yapıp uzun vadeli (yüzde 20) primi işçilerin üzerine yıktılar, prim

ödeme oranlarını yüzde 13.5'e indirdiler.

Şimdi ise yasal olmayan bir şekilde, yurtdışına götürecekleri emekli işçileri için

yine prim ödemeyecekler ama normal olarak yurtdışına gidip işe giren tüm emeklilerin

aylıklarını kesen SGK, İNTES işçilerinin aylıklarını kesmeyecek.

HABERTÜRK YAZDI, SGK BİLGİSAYARLARINI AYARLADI

29 Ekim 2009 günü bu köşeden, "Emeklilik numaranız 4 ile başlıyorsa sakın ola iş

kurmayın, işe girmeyin, hatta ortak bile olmayın" demiştik ya, işte bunu dikkate

alan SGK, bilgisayarlarını da buna göre ayarladı.

Bahsi geçen genelgeyle "Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi

kapsamında hizmet akdi ile çalışmaya başlayanlarla ilgili olarak bilgisayar

programlarında da gerekli kontroller konulmuş olup, bunların tescil kayıtlarında "8"

kodlu sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya ait işe giriş bildirgelerinin

sisteme girişine izin verilmemektedir.

Diğer yandan, (b) bendi kapsamında aylık alanlarla ilgili olarak bilgisayar

programlarında gerekli düzeltme işlemleri devam etmekte olduğundan, bunların sosyal

güvenlik destek primine tabi çalışıp çalışmadıkları manuel olarak kontrol edilerek

sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmalarına izin verilmeyecektir.

3201 Sayılı Kanun'a göre yurtdışı borçlanması yaparak aylık bağlananlardan

01.10.2008 tarihinden sonra sosyal güvenlik destek primine tabi çalıştığı tespit

edilenlerin bu çalışmaları, tescil programlarında çalışmaya başladıkları tarihten

itibaren tüm sigorta kollarına tabi çalışma olarak düzeltilecek ve aylıkları

çalışmaya başladığı tarih itibarıyla kesilecektir" denilmiştir.

Depremden ölen evlattan gelecek aylık

1999 depreminde oğlumu kaybettim. Sigortalı olarak makine mühendisi olarak

çalışıyordu ve gün sayısının tamam olduğunu öğrendim. Annesi olarak bana maaş

bağlanıp bağlanamayacağını merak ediyorum. İzmit SSK'ya başvurdum, olumsuz yanıt

aldım. Yardımlarınızı saygıyla bekliyorum, bana maaş bağlanabilir mi? Nesrin

İstanbullu

Sayın İstanbullu, 17 Ağustos 1999 günü geçerli olan 506 Sayılı Sosyal Sigortalar

Kanunu gereğince, anne-babalara aylık bağlanabilmesi için, sigortalının sağlığında

ana-babasının geçimine sürekli ve düzenli katkı sağlıyor olması şartı vardı. Kanuni

metne göre "geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen" ana-babasına aylık

bağlanır, deniyordu. Sizin de oğlunuz sağlığında geçiminize katkı sağlıyor idiyse

SSK'dan size ana-baba aylığı bağlanmalı. Şayet bu şart yerine getiriliyor ama yine