İşsizlik ödeneği alanlara yeni iş desteği İşkur'dan
İşsizlik sigortasını anlatmaya bugün de devam ediyoruz. Bugün kimlerin işsizlik ödeneği alabileceğini ve çalışanlar ile işverenlerin yükümlülüklerini açıklayacağız İşsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsizlere şu hizmetler sunulur: - İşsizlik ödeneği ödenir. Sigortalı işsizler, prim ödeme sürelerine göre; en az 180, en fazla 300 gün süreyle işsizlik ödeneği alabilirler. - İşsizlerin ödenek aldıkları süre içinde; hastalık ve analık sigortası primleri, Sosyal Sigortalar Kurumu'na yatırılır. Dolayısıyla; sigortalı işsizler ve geçindirmekle yükümlü oldukları aile fertlerinin hastalanmaları halinde SSK tarafından sağlık hizmetleri verilir. - İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, doktor raporuyla istirahatli kaldıkları süre içinde geçici işgöremezlik ödeneği SSK tarafından ödenir. - İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, işgücü piyasası ve mesleki eğitim alanında İş-Kur tarafından danışmanlık hizmeti verilir. - İŞKUR tarafından, meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi verilir. - İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, yeni bir iş bulmalarında İŞKUR yardımcı olur.
KİMLER İŞSİZLİK ÖDENEĞİNE HAK KAZANIR?
Son 120 günü sürekli olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle prim ödemiş olup da kendi istek ve kusurları dışında işsiz kalanlar işsizlik ödeneğine hak kazanır. Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 120 gün içinde, hizmet akdi devam etmekle birlikte, hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam ile grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, prim yatırılmayan süreler için Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) kayıtları esas alınacak ve 120 günün hesabında prim yatırılmayan bu süreler kesinti sayılmayacaktır. - Hizmet akitleri, işveren tarafından haklı neden olmaksızın feshedilenler... 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 17'nci maddesi veya 20.4.1967 tarihli 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nun 16'ncı maddesi ya da 13.6.1952 tarihli 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 6'ncı maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen bildirim önellerine uygun olarak hizmet akdi işveren tarafından sona erdirilmiş olanlar... - Hizmet akitleri, sağlık sebepleri, işverenin kanunda belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları ve işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler nedeniyle bizzat kendileri tarafından feshedilen sigortalı işçiler... Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 24'üncü maddesine veya 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinin "II" ve "III" numaralı bentlerine veya 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 7'nci maddesi ile 11'inci maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalı tarafından feshedilmiş olanlar... - Sağlık sebepleri veya işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir zorlayıcı sebebin ortaya çıkması halinde işveren tarafından hizmet akdi feshedilenler... Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 25'inci maddesinin "I", "II" ve "III" numaralı bentlerine veya 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinin "III" numaralı bendine veya 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'un 12'nci maddesinin birinci fıkrasına göre işveren tarafından feshedilmiş olanlar... - Belirli süreli hizmet akdiyle çalışmakta olup da sürenin bitiminde işsiz kalanlar... Hizmet akdinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalanlar, 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nun 7'nci maddesinin "II" numaralı bendinde belirtilen hizmet akdinin belirli bir sefer için yapılmış olması nedeniyle sefer sonunda işsiz kalanlar... - İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar, 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinin "IV" numaralı bendindeki nedenlerle işsiz kalanlar... - 24.11.1994 tarihli ve 4046 Sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 21'inci maddesi kapsamında işsiz kalanlar... - Yukarıdaki bentlerde belirtilen iş kanunları kapsamına girmeyen sigortalılardan hizmet akitleri, 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında yapılmış olan toplu iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmesi bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri doğrultusunda "a", "b", "c", "d" ve "e" bentlerindeki hükümlere paralel olarak sona ermiş olanlar... - İŞKUR'a süresi içinde şahsen başvurarak, - Yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri, - En az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmaları halinde işsizlik ödeneğine hak kazanacaklardır. Ancak, işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin başvurusu sırasında grev, lokavt veya ilgili kanunlardan doğan olağanüstü hal, seferberlik hali, doğal afetler, kısa süreli askerlik, sivil savunma hizmetleri gibi çalışma ödevleri nedeniyle askıya alınmamış olması ve sigortalının herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almaması gereklidir. 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 17'inci maddesine göre; işveren, işçinin ihbar önellerine ait ücretini peşin vermek suretiyle hizmet akdini feshedebilir. Hizmet akdinin sona erdiği tarih olarak, ihbar öneline ait ücretin peşin ödendiği tarih esas alınacaktır. İşverenler, İşten Ayrılma Bildirgesi'ni bu tarihi esas alarak doldurmalıdır.
HANGİ İŞSİZLER ÖDENEK ALAMAZ?
Aşağıda sıralanan nedenlerle işsiz kalanlara işsizlik ödeneği verilmez: - İşten çıkarılmadan önceki son 120 günü sürekli olarak çalışmış olsa dahi işsiz kalmadan önceki son üç yıl içinde 600 gün süreyle prim ödememiş olanlar... - Son üç yıl içinde 600 gün prim ödenmiş olsa dahi işten çıkarıldığı günden geriye doğru 120 günlük sürede eksik çalışması olanlar...
120 GÜNÜN HESABINA DİKKAT
Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 120 gün içinde, hizmet akdi devam etmekle birlikte, hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam ile grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, prim yatırılmayan süreler için Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) kayıtları esas alınacak ve 120 günün hesabında prim yatırılmayan bu süreler kesinti sayılmayacaktır. - Hizmet akitlerini kendi istek ve iradeleriyle feshedenler (istifa edenler). - Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler. - Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan gelir ve yaşlılık aylığı alanlar. - Hizmet akitleri grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmış olanlar, - Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan halleri nedeniyle hizmet akitleri işverenler tarafından feshedilmiş bulunanlar (4857/25/II.).
İŞSİZLİK ÖDENEĞİ İÇİN İŞVERENİN YAPMASI GEREKENLER
1- İşveren, işten ayrılma bildirgesi (Ek-5) düzenleyecektir. İşveren, işçisinin hizmet akdinin kanunda öngörülen hallerden birisine dayalı olarak feshedilmesi durumunda, örneği Türkiye İş Kurumu'nca hazırlanacak üç nüsha İşten Ayrılma Bildirgesi'ni (İAB) düzenleyecekti ama yeni uygulama gereğince SGK'ya internet üzerinden işçi işten çıkış bildirimi (EK-5) formunu göndermesi yeterli olacaktır. 2- İşveren Ek-5 vermezse cezası var mı? 5510 ve 4447 Sayılı Kanun gereğince, gerek İAB gerekse EK-5'i kuruma vermeyen işverenlere, her bir fiil için ayrı ayrı sanayi kesiminde çalışan on altı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin bir katı tutarında idari para cezası verilir.