Bu ülkede her işyeri sendikalı olmak zorunda

Yanlış duymadınız, her işçi değil ama her işyeri bir işveren sendikasına üye olmak zorunda. Çok da güzel bir sistem kurmuşlar; her işveren sendikasının da o işkolunda yetkili bir işçi sendikasıyla sözleşme yapma zorunluluğu bulunuyor

Her işçi, sendikalı olmak zorunda değil ama her işçi çalıştıran işyeri, bulunduğu işkolunda bir işveren sendikasına üye olmak zorunda. Her işveren sendikası da bir işçi sendikasıyla mutlaka toplu iş sözleşmesi yapmak zorunda. Yapılan toplu iş sözleşmesi de bütün sektöre uygulanıyor. Yani bizde ara sıra yapılan teşmil gibi ama öyle işverenler höt deyince hükümetlerin geri adım atmadığı teşmiller gibi. Hatırlayacaksınız, geçen yıl bankacılık sektörü için AK Parti hükümeti teşmil kararı almış ama sonra IMF'den ve bankalardan gelen tehditler sonrasında bir ay geçmeden teşmili geri çekmişti. İşte Brezilya'da öyle değil. Her sektörde mutlaka ülke çapında uygulanan bir TİS (Toplu İş Sözleşmesi) var. Mesela, özel okullar Özel Okul Sahipleri Sendikası'na üye olmak zorunda, Özel Okul Sahipleri Sendikası da o işkolunda kurulu olan öğretmenler sendikasıyla sözleşme yapmak durumunda.

HASTANELER BEDAVA, İLAÇLAR CEPTEN

Brezilya halkına tüm kamu hastaneleri bedava, herhangi bir ücret ödemeden dileyen dilediği zaman kamu hastanelerine gidebiliyor. Bu arada çok sayıda özel hastane de var. Ülkenin gelir dağılımında bazı gruplar için uçurumlar olduğundan nüfusun yüzde 10 kadarını oluşturan geniş zengin aileler, özel sağlık sigortası yaptırdıkları gibi genelde özel hastanelere rağbet ediyorlar. Ancak, hastanelerde muayene olduktan sonra bizdeki gibi Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesi olan bir eczaneye gidip ilaçlarınızı bedava veya bir miktar katkı payı vererek alamıyorsunuz. Bütün ilaçları cebinizden karşılamak zorundasınız. Bu arada gelir durumu çok düşük olup da ilaçlarını kendi paralarıyla alamayacak durumda olanlar için ise bizdeki gibi Yeşil Kart benzeri bir uygulama var. İlaçlarını devlet alıyor.

ZİNCİR ECZANELER VAR

Brezilya'da her önüne gelen eczane açamıyor. Eczane açmak için önce eczacı olmak gerekiyor ama ülke çapında üç büyük dünya devi eczane zinciri var. Eczacılık fakültesini bitirdikten sonra ya gidip kendiniz bir eczane açabilirsiniz ya da eczane zincirlerinin birinde eczacı olarak işe başlayabilirsiniz. Kendiniz eczane açarsanız, alacağınız ilaçların miktarı fazla olmayacağı için zincir eczanelerin dev alımları ve büyük fiyat indirimleri karşısında rekabet etmeniz biraz güç olabilir.

YABANCILARIN İŞ KURMASI DA ÇALIŞMASI DA ZOR

Brezilya, Brezilyalılarındır genel kuralıyla hareket ediyorlar. Yabancıların iş kurması da işçi olarak çalışması da zorlu kurallara bağlanmış. Ülke bizdeki gibi her gelene hadi iş kur veya hadi çalışma izni vereyim demiyor. Öncelikle 2 yıl boyunca hiçbir yabancının Brezilya işyerlerinde çalışmasına veya iş kurmasına izin vermiyorlar. Fakat, nakit 50 bin doları Brezilya bankalarına kote ederseniz, çalışma veya oturma iznini hemen alabiliyorsunuz. Yabancıların işyeri açması ise daha da zorlaştırılmış, öyle yabancı sermaye gelsin de nasıl gelirse gelsin demiyorlar. Mesela, bizim Türk Hava Yolları'nın Brezilya temsilciliğine izin vermedikleri için halen Brezilya'daki Türk Hava Yolları şubemiz, hiç alakamız olmayan bir Brezilyalı üzerine açılmış durumda.

SEKS TURİZMİ İSTEMİYORLAR

Türkiye'den bakıldığında Brezilya samba ve futbol ülkesi olarak görüldüğü gibi bazıları için sabahtan akşama kadar caddelerinde seks turizmi yapılan, sambacı kızların dolaştığı ülke olarak görülebilir. Ancak durum hiç de öyle değil. Özellikle, önümüzdeki Dünya Kupası ve Olimpiyatlara ev sahipliğini yapmasına karar verilen Brezilya'da, seks turizmi merkezi olan birçok mekân kapatılmış ve dağıtılmış. Seks olgusu İstanbul'dan çok fazla olmadığı gibi yeraltına da indiğinden yabancılar için güvenli değil. Kadınları da öyle ince belli 90-60-90 değil, geneli 80-90-120 gibi... Dünyaca ünlü ve kilometrelerce uzunluktaki Copa Cabana plajları var ama denize girmek ayrı dert, çıkmak ise başka dert. Koca plajda deniz içinde yüzen poşetlerden, pisliklerden denize kafanızı bile sokamıyorsunuz. Hatta poşetlerden başka bol sayıda prezervatifin de deniz üzerinde yüzdüğünü görmek sıradan bile değil. Rio Karnavalı ise sadece gösteriden ibaret ve iyi para kazanıyorlar. Rio'da bir gecekondu mahallesinin kenarında 700-800 metrelik bir gösteri alanı-caddesi var ve etrafına da dev tribünler yapmışlar. Yaklaşık 21 samba okulu, bu 800 metrelik alandan tıpkı bizdeki Cumhuriyet Bayramı'nda okulların sırayla tören alanından geçmesi gibi oynayarak geçiyorlar. Birinci gelen ve dereceye giren samba okullarına para veriyorlar ama en kötü tribünün bile fiyatı 100 dolardan başlıyor.

ET BEDAVA, EKMEK UCUZ

Brezilya, dünyanın en büyük et ve şeker üreticisi ve ihracatçısı. Etin kilosu sadece 3 lira; yanlış duymadınız, bir promosyon anında koca bir dana budunu 30-40 liraya almanız işten bile değil. Bu arada Fogo De Chao isimli et lokantası zincirleri var ki hayatımda yediğim en lezzetli etlerdi; hiç bu kadar çok et yememiştim. Büyükbaş hayvanlardan kesilmiş etler, çeşitli şekillerde ızgara edilmiş vaziyette devamlı surette etrafınızda onlarca garson tarafından dolaştırılıyor. Tabağınızın yanına da bir tarafı kırmızı, bir tarafı yeşil kart veriyorlar. Kartınız yeşilde ise her garson tabağınıza et koyuyor, ta ki kartı kırmızıya çevirene dek. Ekmek ise kiloyla satılıyor. Ufacık birer lokmalık ekmekleri var ve marketten dilediğiniz kadar aldıktan sonra tarttırıp öyle kasaya gidiyorsunuz ama yine hayatımda hiç bu kadar lezzetli ekmek yememiştim diyebilirim.

HONDA HARİÇ HER ÇEŞİT OTOMOBİL ÜRETİLİYOR

Ülkede Honda hariç olmak üzere bilinen tüm markaların otomobil üretimleri var. Hatta halk arasında bilinen adıyla Kaplumbağa yani Volkswagen'ler ve eski tip minibüsler, Brezilya'da hâlâ üretilmeye devam ediliyor, üstelik bunlar Brezilya'nın en pahalı otomobilleri. Öte yandan unutmadan hemen ekleyeyim: Dünyada yolcu uçağı üreten üç ülkeden biri de Brezilya ve sanırım yakında uçaklarını burada görürüz. Çünkü, Sanayi ve Ticaret Bakanımız Nihat Ergün, uçak fabrikasında incelemelerde bulundu ve uçakları da çok beğendi.

SEÇİMLERİ ELEKTRONİK

Resmi dili Portekizce olan Brezilya'da başkan, milletvekilleri, senatörler, valiler, belediye başkanları, eyalet ve şehir meclisi üyeleri, dört senede bir yapılan seçimlerle belirleniyor. 110 milyon seçmenin katıldığı 2002 yılı seçimlerinde tüm bölgelerde elektronik seçim sandıkları kurulmuş ve başarılı sonuçlar elde etmişler. 1 milyon kişinin üzerinde on üç şehri olan Brezilya'nın en büyük şehirleri Sao Paulo (10 milyon) ve Rio de Janeiro'dur (5.6 milyon). Söylendiğine göre ülkede Sao Paulo'lular çalışır, Rio'lular da yer, içer, gezermiş. Buna ben de şahit oldum. Paulo'da her yerde fabrika varken, Rio sadece eğlence merkezi.