11 yıl önce işi bıraksanız 980 lira aylığınız olacaktı
31.12.1999 gününe kadar 5222 gününüz var. Bu gün sayısından sonra hiç çalışmasaydınız ve adınıza SGK'ya prim ödenmemiş olsaydı, bugün emekli olduğunuzda alacağınız aylık 980 lira olacaktı. Ama siz çalışmaya devam etmiş ve 8392 güne çıkmışsınız, bu sebeple de emekli aylığınız düşmüş. Düşüşün birinci sebebi Yaşar Okuyan'ın 1999 "reformu", ikinci sebebi de 2008 yılındaki "reform"dur
1981 yılında SSK'lı oldum ve 8392 gün ile 22 Mayıs 2009 günü Konya SSK'ya emeklilik dilekçesi verdim. Sicil numaram 16322785'tir. Emekli olunca şok geçirdim. 3600 günle emekli olanlar 750 lira alırken bana 734 lira aylık bağlamışlar. Bunda bir hata var mı diye sordum, yok dediler. Ne yapmam lazım? Hüseyin Altıntop
Sayın okurum, "Sosyal Güvenlik Reformları"nın kurbanlarından birisiniz ama tek değilsiniz, sizin gibi milyonlar var ve milyonlar da sırada bekliyor. Emekli aylıklarının hesaplanmasında şu anda üç değişik sistem uygulanıyor.
EN ÇOK AYLIĞI DEMİREL DÖNEMİ VERİR
Sizin toplam 8293 gününüz varmış ve bu gün sayısından 5222 günü Demirel dönemi denilen 31.12.1999 öncesi sisteme göre hesaplanıyor. 01.01.2000 ile 30.09.2008 arasında 2939 gününüz var ve en sonra Tayyip Erdoğan döneminde ise 231 gününüz var.
Emekli aylıklarında bu üç dönemin hesaplaması farklıdır ve en çok aylığı 31.12.1999 öncesi dönem olan Süleyman Demirel dönemi verir. Yaşar Okuyan'ın getirdiği sistem, bu emekli aylığını azaltan bir dönemdir, şimdi Tayyip Erdoğan'ın getirdiği sistem ise emekli aylığını tabana, yerlere düşürmüştür.
SSK'DA EMEKLİ AYLIĞININ HESABI
Esasen çok karmaşık olan emekli aylığı hesaplama sistemini olabildiğince basitleştirerek sizlere anlatmaya çalışacağım.
08.09.1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 4447 Sayılı Kanun'la Sosyal Sigortalar Kurumu'nda emekli aylığı hesaplamasında köklü değişiklikler olmuştur.
- 1999 yılında kanunlaşan ve 2000 yılının ilk günü uygulanmaya başlanan 4447 Sayılı Kanun'la, aylıkların hesaplanmasında 1978 yılından beri uygulanmakta olan katsayı esasına dayalı gösterge sistemi kaldırılarak, yerine TÜFE (enflasyon) ve GH (gelişme hızı) oranlarına göre sigortalıların güncelleştirilmiş prime esas yıllık kazançlarının esas alınması öngörülmüş ve aylık bağlama oranının belirlenmesine ilişkin hükümler de yeniden düzenlenmiştir.
- 4447 ile getirilen aylık bağlama sistemi sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2000 tarihinden sonra olanlara uygulanacağından, 31.12.1999 günü öncesinde çalışmaları bulunanların aylıklarının hesabında, eski ve yeni aylık hesaplama sisteminin birleşiminden oluşan karma bir sistem getirilmiştir.
TAYYİP ERDOĞAN GH'Yİ YÜZDE 30'A DÜŞÜRDÜ
Ardından 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile yeni bir emekli aylığı hesaplama sistemi getirilmiştir ki bu TÜFE ve GH sisteminde GH'nin yüzde 100 olan oranı yüzde 30'a düşürülmüştür.
Gerek 1999 yılındaki Yaşar Okuyan "reformu", gerek 2008 yılındaki Tayyip Erdoğan "reformu", emekli aylığının ana belirleyicisi olan Aylık Bağlama Oranları'nı (ABO) düşürmüş ve daha düşük emekli aylığı hesaplanmasına yol açmıştır.
2000 yılı öncesi dönem için,
* Gösterge tablosundan emekli olan bir SSK'lının ilk 5000 günü için aylık bağlama oranı % 60 ve 5000 günden sonraki her 240 gün için yüzde 1 artardı. Mesela, 9000 gün ile emekli olan birisi için Aylık Bağlama Oranı yüzde 76'dır.
2000-2008 arası dönem için,
SSK ve Bağ-Kur'lularda toplam gün sayısına göre,
* İlk 3600 gün için yüzde 35
* 3600 günden sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2
* 9000 günden sonraki her 360 gün için yüzde 1.5'tir.
Mesela, 9000 gün ile emekli olan birisi için ABO yüzde 65'tir.
2008 sonrası ise oran daha da düşürüldü.
* 5510 ile her yıl için yüzde 2 olarak ABO hesaplamasına geçildi.
Mesela, 9000 günle emekli olan birisi için ABO yüzde 50'ye düşürülmüştür.
ABO HER DÖNEMDE DÜŞÜRÜLDÜ
*1999 öncesi 9000 gün için yüzde 76
* 2000-2008 dönemi 9000 gün için yüzde 65
* 2009 ve sonrası 9000 gün için yüzde 50
olarak hesaplamada dikkate alınmaktadır.
ESKİ AYLIK HESAPLAMASI OLSAYDI 1300 LİRA AYLIĞINIZ OLURDU
Şayet, 1999 öncesindeki emekli aylığı hesaplama sistemi devam ettirilseydi, yani gerek Yaşar Okuyan gerekse Tayyip Erdoğan "reformları" olmasaydı, var olan 8392 günle emekli aylığınız güncelleme katsayıları ile 1300 lira olurdu.
SADECE DEMİREL DÖNEMİ HESAPLANSA 980 LİRA AYLIĞINIZ OLURDU
Toplam 8392 gün değil de, sadece 31.12.1999 öncesindeki 5222 gününüze göre emekli aylığı hesaplansaydı, alacağınız aylık 980 lira olurdu. Yahut başka bir anlatımla 31.12.1999 gününden sonra hiç çalışmayıp evinizde bekleseydiniz veya kaçak çalışsaydınız 980 lira olacak aylığınız, asgari ücret veya ona yakın bir ücretle çalışmaya devam ettiğiniz için düşmüş.
Çünkü, eski emeklilik formülüyle 31.12.1999 günündeki memur maaş katsayısı olan 12000 ile hesaplanan eski aylık, sonraki yıllarda TÜFE ve Gelişme Hızı (GH) oranı kadar artırılacaktı. Mesela şu andaki uygulamada 31.12.1999 günündeki rakamlara göre hesaplanan aylık, 8.451999 güncelleme katsayısı ile 01.01.2008 gününe, sonra da 2008 ve 2009 güncelleme katsayılarıyla da 2010 yılı ocak ayına taşınmaktadır.
DAVA AÇIP ŞANSINIZI DENEYİN
Şimdi, iş mahkemesinde emekli aylığınızın hesabını dava edin. Davanızda iki seçenek isteyin. Ya 1999 yılı ve öncesindeki dönemin 5222 gününe göre aylığınızın hesaplanmasını ve 980 lira olmasını isteyin veya gerek mülga 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun geçici 82'nci maddesi gerekse de meri olan 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 29'uncu maddesi ile geçici 2 ile 7'nci maddelerinin Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesini ve iptal ettirilmesini, iptalden sonra da 8392 günün tamamının eski sisteme göre hesaplatılarak 1300 lira olmasını isteyin. Davanıza bakan hâkim konunun Anayasa'ya aykırı olduğuna karar verip davayı Anayasa Mahkemesi'ne taşırsa, Anayasa Mahkemesi de iptal ederse aylığınız 1300 lira olur.
ÇUVALDIZ
4/C'lilere sendika kandırmacası
Yandaş medyada Tekel işçilerine sendika yolu açıldı gibi haberler verilerek, eylemcilere kamuoyu desteği azaltılmaya çalışılıyor, ama işin doğrusunu ifade etmiyorlar. Bilindiği üzere Tekel işçilerinin eylemlerinin 57'nci gününde hükümet, 4/C'lilere o güne kadar olmayan dört hak verdi ama işçiler yine de iş güvencesi ve sendikal hakların tam olduğu 4/D'yi taleplerinde ısrarcı oldular. Tekel işçileri sayesinde eskiden 4/C'ye geçmiş 17 bin kişi de yıllık izin, iş sonu tazminatı, 11 aylık çalışma ve ücretlerinde artış kazandılar.
O tarihlerde var olan 17 bin 4/C'lilerden bazıları, hükümet izin vermediğinden memur sendikalarına üye olabilmek için dava açmışlardı ve dava sonunda 4/C'lilere memur sendikalarına üye olmalarının yolu açıldı. Bu davayı kaybeden hükümet, şimdi 4/C'lilerin memur sendikalarına üye olma yasağını kaldırıyor. Yani artık 4/C'liler memur sendikalarına üye olacaklar.
Fakat, işçi sendikaları 2821 ve 2822 sayılı kanunlar gereğince grev ve toplu sözleşme yapma hakkına sahip iken memur sendikalarının toplu sözleşme ve grev yapma hakkını düzenleyen yasaları henüz ortada yoktur. Yani memur sendikalarının şu andaki durumu dernekten farksızdır. Sadece hükümet tarafından toplu görüşme masasına davet edilip dilek ve temennileri alınır, sonra "Hadi şimdi gidin, biz karar vereceğiz" derler.
İşçi sendikaları ise toplu görüşme değil toplu sözleşme yaparlar ve işveren istediklerini vermezse grev yapabilirler.
Bu sebeple 4/C'lilerin memur sendikalarına üye olma hakkının verilmesi pratikte bir anlam ifade etmez.
Hükümet ve yandaş medya ise önemli bir gelişmeymiş gibi duyuruyor, aralarındaki farkı yok sayıyor. O halde hükümete sormak lazım, "Madem aralarında fark yok, Tekel işçilerini 4/D'ye geçirin ve sendikal hakları ile iş güvencesine kavuşsunlar"; hodri meydan, var mısınız?
Tekel işçilerine tüyo
Tekel işçilerine 4/C'ye geçmek için tanınan bir aylık sürenin sonuna doğru geliyoruz. Kendilerine tavsiyem Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na "tüm haklarım ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/D maddesine göre kamu kurum-kuruluşlarına atamamın yapılması istiyorum" diye dilekçe versinler, kendilerine red cevabı verilirse veya 60 gün içinde cevap verilmezse de idari yargı yerinde dava açsınlar, dana sonunda 4/D'yi elde etmek hakları doğacaktır.