9 gün önce dikkat çektik madenci aileleri sevindi
10 Haziran günü "Madenden hâlâ çıkarılamayanların yakınlarına SGK'nın aylık-gelir bağlaması için Zonguldak Valisi gaiplik kararı vermeli" demiştik. Haberimizden sonra valilik, gaiplik kararı işlemini başlattığı gibi SGK da geride kalanlara dul-yetim aylığı bağlama işlemine devam ediyor
1992 yılında Zonguldak Kozlu'da bulunan Uzun Mehmet ocağında patlama ve yangın çıkmış, 264 kişi yeraltında kalmıştı. Patlama sonrasında 150 kişinin cenazesi çıkarılmış ama 114 kişinin cenazesi çıkarılamadığı gibi yangının bitmesi için ocağın ağzı tamamen kapatılmıştır. Zamanın Zonguldak SSK Bölge Müdürü Avukat Ataman Altan, biri Bülent Santepe olmak üzere iki müfettişi görevlendirmiş ve olayı tespit ettirip hazırlanan raporları valiliğe göndermiş, valilikten gaiplik kararı istemiştir. Valiliğin verdiği gaiplik kararından sonra da toplam 114 dul ve yetime SSK gelir-aylık bağlamıştır.
Öte yandan yeraltında kalan 114 kişinin cenazesi de, yangının 5 yıl sonra sönmesinden sonra ocağın açılmasını müteakip çıkarılabilmişti.
OLAYI İLK BİZ GÜNDEME ALMIŞTIK
Duyarlı okurlarımızdan Vedat İlki'nin sormasından sonra biz de gazetemiz Habertürk'te 10 Haziran 2010 günü "Zonguldak'ta yeraltında kalan 2 kişi için vali 'gaip' kararı vermeli" demiştik. Ölümüne kesin gözüyle bakılanlar ile uzun süreden beri kayıp olanlar için bazen mülki amirlerin, bazen de mahkemenin gaip (kayıp) kararı vermesi halinde, bu kişiler vefat etmiş gibi işlem görür ve geride kalanlarına aylık-gelir bağlanır.
"Yeraltında kaldığı kesin olan iki kişi için vali 'gaip' kararı alırsa geride kalanları da mahkemede en az 2 yıl beklemekten kurtulurlar" demiştik.
Şimdi haberimizden sonra SGK, sitesinde yayınladığı bilgiyle dul ve yetimlere aylık-gelir bağlama işlemine başlamış.
GAİPLİK, ÖLÜMDEN ZORDUR
Gaiplik, yani kayıplık ölümden zordur. Vefat eden yakınınız varsa en azından akıbetinin ne olduğunu bilirsiniz, istediğiniz zaman mezarını da ziyaret edersiniz. Hatta vefat sonrası gerek miras hukuku gerekse sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan haklarınızı da alırsınız. Ancak bir yakınınız kaybolmuşsa ya da kendisinden uzun süre haber almadığınız zaman yıkılırsınız. Bu yıkıntı altında kalırken elbette hayat çarkları acımasızca dönmeye devam eder. Geçim sıkıntısı omuzlarınıza çöker. Bu yakınınızın artık bir mezarı dahi yoktur. Umutlu bekleyişiniz sürer, bir gün kapı çalacak, o kişi içeriye girecek diyerek. Belki çevrenizde de bu durumda bulunanlar vardır.
ZONGULDAK'TA YERALTINDA KALAN KİŞİLER
Zonguldak'ta meydana gelen maden kazasında 30 kişi yeraltında kaldı, 28 kişinin cenazelerine ulaşıldı, resmi olarak ölüm belgeleri düzenlendi ama 2 kişi halen çıkarılamadı. Ölüm belgeleri de ortada yok. Şimdi geride kalanları için zorlu bir süreç başladı. Hem manen hem de maddeten zor durumdalar.
Normal ölüm belgesi düzenlenenlerin geride kalanlarına, ölüm olayı iş kazası sonucu meydana geldiğinden önce ölüm geliri, sonra da 1800 günleri (veya 900 gün ile 5 yıllık süreleri) varsa ölüm aylığı bağlandı, bağlanacak. Bağlanan bu gelir/aylıktan çok olanın tamamını, az olanın da yarısını alacaklar.
KAYIPLAR İÇİN "GAİPLİK KARARI" ŞART
Bahsettiğimiz kayıpların yakınları, onların emeklilik veya sürekli işgörmezlik gelirinden hak sahibi olduklarında bu durumlarını nasıl ispat edecekler? İşte burada karşımıza gaiplik müessesi çıkıyor.
ZONGULDAK VALİSİ KONUYA EL ATMALI
Yukarıda gaiplik kararının mahkemeyle ele alınmasından bahsettik, bir de Medeni Kanun gereğince ilin en büyük mülki amirinin de imzasıyla kişiler gaip ilan edilebilir.
Medeni Kanun'un 31'inci maddesinde, "Bir kimse ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektirecek durumlar içinde kaybolursa, cesedi bulunamamış olsa bile gerçekten ölmüş sayılır" hükmü yer almaktadır. Buna "ölüm karinesi" adı verilir. Medeni Kanun 44. maddede ise "Bir kimse, ölümüne kesin gözle bakılmayı gerektiren durumlar içinde ortadan kaybolursa cesedi bulunamamış olsa bile, o yerin en büyük mülki amirinin emriyle kütüğe öldü kaydı düşülür" hükmü yer almaktadır.
Somut olayda, yeraltına indiği kayıtlarda belli olan ama cenazelerine ulaşılamayan iki kişi için hiç mahkemeye bile gerek kalmadan Zonguldak Valisi'nin alacağı bir kararla "gaip" ilan edilebilir ve geride kalanları en azından miras ve sosyal güvenlik haklarına kavuşarak bir nebze de olsa acılarını hafifletebilirler.
SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU'NDA DURUM
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu sonrasında düzenlenen ve 28.09.2008 günü Resmi Gazete'de yayınlanan tebliğe göre, "Sigortalının yargı kararıyla gaipliğine karar verilmesi halinde, hak sahiplerine bağlanacak gelir ve aylıklarla yapılacak toptan ödemeler ve genel sağlık sigortasına ait alacakların zamanaşımı süresi, gaipliğe ilişkin kararın kesinleştiği tarihte başlar, hükmü ile hak sahiplerine maaş bağlanmasına karar verilmiştir" denilmektedir.
SGK WEB SAYFASINDAN DUYURDU
Haberimizden sonra "SGK'nın web sayfasındaki duyurusu" aşağıdaki gibidir:
"BAZI BASIN-YAYIN ORGANLARINDA YER ALAN KAYIP MADEN İŞÇİLERİNİN AİLELERİNE MAAŞ BAĞLANAMADIĞINA DAİR HABERLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA
Türkiye Taşkömürü Kurumu Karadon Kömür Ocağı'nda 17/5/2010 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda vefat eden ancak henüz göçükten çıkarılamayan sigortalılarımız Engin Düzcük ve Dursun Kartal'ın hak sahiplerine, gelir ve aylık ödenmesinde bir gecikme yaşanmaması ve hak sahiplerinin mağdur olmamaları bakımından gerekli prosedürlerin ödeme tarihlerine kadar yetişeceği göz önünde bulundurularak, kurumumuzca gelir ve aylıkların haziran ayında ödenmesini sağlamak amacıyla, Engin Düzcük'ün hak sahiplerine 21/5/2010 tarihinde, Dursun Kartal'ın hak sahiplerine de 27/5/2010 tarihinde gelir ve aylık bağlama işlemleri ihtiyaten yapılmıştır. Sigortalılarımız Dursun Kartal'ın hak sahiplerine 23/6/2010 tarihinde, Engin Düzcük'ün hak sahiplerine ise 26/6/2010 tarihinde ölüm gelir ve aylıkları PTT aracılığıyla ödenecektir.
Ayrıca, Zonguldak Valiliği'nce Dursun Kartal'ın nüfustan düşürülme işlemi tamamlanmış, Engin Düzcük'ün nüfustan düşürülme işlemi de sonuçlanmak üzeredir. Kurumumuzca herhangi bir gecikmeye ve mağduriyete neden olunmadan sigortalılarımızın hak sahiplerine gelir ve aylıkları bağlanmıştır."