İş arayanlardan kimse para isteyemez
İş ve işçi bulmak esasen İŞKUR'un tekelindedir ama usulüne göre kurulmuş Özel İstihdam Büroları da emek piyasasında, ücretini işverenlerden almak kaydıyla iş ve işçi bulmaya aracılık yapabilirler. Ancak bazı iş ve meslekler hariç olmak üzere işsizlerden para isteyemezler
Celal Bayar Üniversitesi'nden yeni mezun olmuş, ilgili, kültürlü, araştırmacı, yasalara saygılı bir gencim ancak başımdan geçen bir olayı sizinle paylaşmak ve fikrinize danışmak istiyorum, umarım ricamı kırmazsınız.
Geçenlerde köklü bir şirkete iş başvurusu yapmak istedim ancak benden ücret talebinde bulundular. Ben de cevap olarak "4904 sayılı kanuna göre benden ücret talep edemezsiniz. Yaptığınız çalışmalara ve başvurumun sizin bilgi havuzunuzda bekletilip bekletilmeyeceğine karar vermeniz kurumsal kültürünüzün bir gereğidir" dedim. Bana bir kereye mahsus 15 TL vermek zorunda olduğumu ve bir sene boyunca her türlü başvuruyu ücretsiz yapcağımı söyleyip pişkin pişkin kontenjan pazarlamaya çalıştılar ve buna karşılık bir mülakat garantisi bile sunmuyorlar.
Sizce böyle bir durum yasal mıdır? Yani tamamen özel sektör yönetimindeki bir şirketin böyle davranması ne kadar etiktir, haksız kazanç olmaz mı? Kötü emsal teşkil etmez mi? Bir işçinin 597 lira asgari ücretle çalıştığı, açlık sınırının 1300 lira ve işsizlik sigortasının da 200 lira olduğu bir ülkede bu kötü örnek yüzünden bütün özel sektörler para talebinde bulunursa, yeni mezun genç arkadaşlarımız iş bulabilmek için para kazanmak zorunda kalmaz mı? Ortalama 50 yere iş başvurusunda bulunan bir kişi 750 lira masraf yapmak zorunda kalmaz mı? 4904 sayılı kanun pek de açıklayıcı değil; çünkü ben bir hukukçu değilim ve tam anlamıyla kavramış değilim. Konuyu İŞKUR'a ve SGK'ya taşıdım ancak kendileri şirketle görüşüp bana şu bilgiyi verdiler: "Şirket kendi bünyesinde çalıştırmak üzere eleman aradığından iş bulmaya aracılık etmemektedir. Bu nedenle bizim yapabileceğimiz bir şey yok." Erdal Çayırcı
Sayın okurum, 4904 sayılı İŞKUR Kanunu'nun 19'uncu maddesine göre, işsizler ile işçi arayanları karşı karşıya getirmek amacıyla kurulan Özel İstihdam Büroları da dahil olmak üzere hiç kimse iş arayanlardan para isteyemez.
İlgili madde şöyledir: "Özel istihdam büroları, iş arayanlara ve açık işlere ilişkin bilgileri sadece iş ve işçi bulma faaliyeti için gerekli olması halinde toplayabilir, işleme tabi tutabilir veya bunlardan yararlanabilir.
Özel istihdam büroları, iş arayanlardan her ne ad altında olursa olsun menfaat temin edemez ve ücret alamazlar. İşe yerleştirme faaliyeti karşılığı ücret sadece işverenden alınır. Ancak, yönetmelikle belirlenecek meslekler ve üst düzey yöneticiler için işe yerleştirilenlerden ücret alınmasına izin verilebilir."
Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği'nin 13'üncü maddesinde ise "Özel İstihdam Büroları; profesyonel sporcu, teknik direktör, antrenör, manken, fotomodel ve sanatçı meslek gruplarında yer alanlar ile genel müdür veya bu göreve eş ya da daha üst düzey yöneticilerden ücret alabilir" denmektedir.
SİZİN BAŞVURDUĞUNUZ ŞİRKET SUÇ İŞLEMİŞ
Siz, Özel İstihdam Bürosu'na değil, ilan veren veya vermeyen bir şirkete gidip iş başvurusunda bulunmuşsunuz, bu durumda da esasen ücret talep edilemez. Çünkü, kendi şirketinin işçi ihtiyacı için bile olsa, iş ve işçi bulma işlerinden kazanç elde edilemez. Yani, başvurular esnasında işsizlerden başvuranlardan ücret talep edemezler. Bu durumda yetkileri olmadığı halde kendi şirketlerine dahi olsa Özel İstihdam Bürosu gibi davranıyor ve iş ve işçi bulma faaliyetinden para kazanıyorlar demektir. Bu da suçtur ve 4904 sayılı kanunun 20'nci maddesi ve ilgili tebliğe göre,
"b) Kurumdan izin almadan iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyeti yapan gerçek ve tüzel kişilerden;
i) 4904 sayılı kanunun 17'nci maddesinin birinci fıkrasına ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 90'ıncı maddesine aykırı olarak, kurumdan izin belgesi almadan iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetinin bir işyerinde veya 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu'nda yazılı araçlarla ya da radyo, televizyon, video, internet, kablolu yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzer yayın araçlarından biri ile işleyenlere 4857 sayılı kanunun 106'ncı maddesi ve 4904 sayılı kanunun 20'nci maddesinin (h) bendi gereği on bin Türk Lirası idari para cezası; bu fiilin her bir tekrarında yirmi bin Türk Lirası,
ii) İş arayanlardan ücret alan veya menfaat temin edenlere aynı 4904 sayılı kanunun 20'nci maddesinin (d) bendi gereği on bin Türk Lirası idari para cezası uygulanacaktır. Ayrıca, kuruma onaylatılmayan her bir yurtdışı hizmet akdi için üç yüz Türk Lirası, idari para cezası uygulanacaktır" denmektedir.
Şimdi yapmanız gereken, telefon ve söz ile değil yazılı bir dilekçeyle bahsi geçen şirketi hem Cumhuriyet Savcılığı'na hem de İŞKUR'a şikâyet ediniz ve takipçisi olunuz.
////////////////
Netten çalışanlara gelir vergisi iadesi tartışmalı
Gelir vergisine tabi ücret gelirlerine ilişkin yenilenen tabloya göre Haziran 2010 sonuna kadar çalışmış olduğum eski işyerimde kümülatif vergi matrahım 67.394 TL idi. Temmuz başında yeni işyerinde göreve başladım ve ücretler netten brüte göre ödeniyor. Ben yeni düzenlemeye göre geçmiş aylarda fazla kesilen gelir vergisini nasıl ve nereden alacağım? Yeni işyeri mahsup işlemini yapabilecek mi? Netten ödemede bu nasıl yansır? Sevsen Avan
Sayın Avan, gönderinizden anladığım kadarıyla yeni işvereninizle net ücret üzerinden sözleşme yaparak çalışmışsınız, yani gerek gelir vergisi gerekse de primlerin artış veya azalışından etkilenmemişsiniz. Ancak, bir önceki işvereninizle brüt ücret üzerinden çalışmışsanız vergi iadeniz olacak. TBMM tarafından kabul edilen 6009 sayılı kanun ile gelir vergisi tarifesi yeniden oluşturuldu.
Ücret Aralığı Eski Vergi Oranı Yeni Vergi Oranı
8.800 TL'ye kadar %15 %15
8.800 - 22.000 TL arası %20 %20
22.000 - 50.000 TL arası %27 %27
50.000 - 76.200 TL arası %35 %27
76.200 üzeri %35 %35
Buna göre; önceki işyerinizde yüzde 35 üzerinden vergilendirilen 50 bin liranın üzerindeki 17.394 liranın yüzde 8'i kadar alacağınız oluştu. Yani, 1391,52 lira vergi iade alacağınız var. Fazla ödenen gelir vergisini de eski işvereninizden almalısınız.
Yeni işyerinizdeki ücretlerinizden de yüzde 8 gelir vergisi iadesi olacak ama net ücret üzerinden sözleşmeniz var olduğundan bu vergi indiriminden işvereniniz faydalanacak. Ama işvereninizle görüşüp düşürülen vergi gelirinden size ödeme yapıp yapmayacağını sorun. Zira sizinle sözleşme yaparken gelir vergisi giderlerini de düşünen işvereniniz artık sizin için daha az vergi ödeyecek, bunu size de yansıtması uygun olur diye düşünüyorum.